دوست داشته شدن، همدلی، حمایت، هم‌صحبتی و صمیمیت از مهم‌ترین نیازهای روانی دوره سالمندی است. بازنشستگی، کاهش منابع دوستی، کاهش توانایی حرکتی و نیاز به پرستاری و کمک با وجود بیماری‌های مختلف، باعث می‌شود وابستگی به همسر در دوران سالمندی بیشتر گردد. برای همین مرگ همسر در این دوران میتواند زندگی را با چالش‌های جدی مواجه کند. امروزه اغلب فرزندان نیز به علل مختلف از جمله پیچیدگی مسائل کاری، زمان اشتغال زیاد، شاغل بودن خود و همسر، مشکلات اقتصادی و سبک زندگی آپارتمانی توانایی نگهداری از والدین خود را ندارند و از تنها ماندن والدین سالمند تنهای خود در خانه نیز نگرانند. برای بسیاری از فرزندان ارتباط برقرار کردن با والدین سالمند به علت تغییرات خلقی آن‌ها سخت‌تر می‌شود. حتی با تمایل فرزندان برای نگهداری والدین، خود سالمند برای احساس امنیت بیشتر، عدم سرباری و حفظ استقلال ترجیح می‌دهد تا در منزل خود سکونت داشته باشد. تمامی این موارد در نهایت منجر به تنهایی و انزوای سالمند شده که میتواند مشکلات عدیده روحی و جسمی را به دنبال داشته باشد.
با توجه به موارد ذکر شده ازدواج برای سالمندان مجرد میتواند یک راه حل خوب برای توجه به نیازهای جسمی و روحی و کیفیت زندگی بهتر وی باشد. ازدواج سالمندان مجرد میتواند نقش مهمی را در کاهش فشار روانی و مالی به فرزندان و افزایش امید به زندگی، عمر طولانی‌تر، حفظ عزت‌نفس و استقلال بیشتر، کاهش هزینه‌ها، جلوگیری از افسردگی، افزایش اعتماد به نفس و کاهش تنش‌های روانی و استرس سالمند داشته باشد.
برای ازدواج سالمند خود موارد زیر را در نظر داشته باشید:
- تمکن مالی
فرد سالمندی که قصد ازدواج دارد(به ویژه مرد سالمند) باید دارای تمکن مالی حداقلی برای ازدواج باشد. شرایط دوران سالمندی به گونه‌ای نیست که مانند دوران جوانی توانایی کارکرد زیاد فرد برای تأمین هزینه‌های زندگی وجود داشته باشد و باید فرد با داشتن یک بیمه بازنشستگی یا منابع درآمد مناسب نسبت به تأمین معاش خانواده اقدام کند.
- سن
ازدواج در سالمندان باید در یک محدوده سنی برابر صورت گیرد. ازدواج با افراد بسیار جوان‌تر یا پیرتر اغلب منجر به عدم درک متقابل همسران از نیازهای یکدیگر می‌شود که بعدها مشکلات عدیده‌ای را به ویژه برای فرد مسن‌تر به وجود خواهد آورد.
- علایق مشترک
زمان آزاد افراد در دوران بازنشستگی و سالمندی بسیار بیشتر می‌شود. برای همین وجود علایق مشترک منجر می‌شود تا زوج سالمند بتوانند اوقات بسیار خوش‌تری را در کنار یکدیگر سپری کنند و میزان رضایت و امید به زندگی آن‌ها بسیار بیشتر افزایش یابد.
- همسانی فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی
همسان بودن از نظر فرهنگی، جایگاه اجتماعی، بینش سیاسی و شرایط اقتصادی برای ازدواج موفق در تمامی دوران‌های زندگی حتی در دوران سالمندی از اهمیت بالایی برخوردار است. در دوران سالمندی نیز فرد چند دهه از عمر خود را در شرایط خاصی که وی و خانواده‌اش در آن قرار داشته گذرانده و برای همین توقع تغییر در این دوران بسیار دور از ذهن خواهد بود.
- جذابیت ظاهری
اگرچه در دوران سالمندی عملکرد جنسی کمرنگ شده و بیشتر کارکرد عاطفی به خود می‌گیرد اما از بین نمی‌رود. برای همین حتی در دوران سالمندی باید ظاهر فرد مقابل، مورد پسند همسر قرار گیرد.
- توانایی رفع و فتق امور
سالمندانی که قصد ازدواج با یکدیگر را دارند باید بتوانند به عنوان مکملی برای همدیگر عمل کرده و بار همدیگر را به دوش بکشند، نه اینکه باری به دوش فرد مقابل باشند. برای همین توجه به توانایی برطرف کردن نیازهای مورد درخواست فرد مقابل، سلامت جسمانی و توانایی رفع نیازهای پایه روزانه توسط افرادی که قصد ازدواج در دوران سالمندی را دارند مهم است.
- معنویت
باید توجه داشت که هنگام ازدواج فرد با شخصیت همسر خویش پیوند برقرار میکند. این امر در ازدواج‌های دوران سالمندی با کاهش جذابیت ظاهری، چهره و میل جنسی نقش پررنگ‌تری پیدا میکند. برای همین توجه به امور معنوی و همسان بودن نگرش هر دوطرف از اهمیت بالایی برخوردار است.
- قبول خانواده همسر
ازدواج پیوند میان دو نفر نیست. در ازدواج نه تنها دو نفر که دو خانواده با یکدیگر پیوند زده خواهند شد. فرد سالمند باید بتواند دغدغه‌های خانواده همسر خود را درک کرده و برای برطرف کردن آن‌ها بکوشد.
نکات
- ازدواج در دوران سالمندی عموماً برای افرادی با کوله باری از تجربه اتفاق افتاده و برای همین از نظر روانی احتمال شکست کمتری خواهد داشت.
- مانند مزایای ازدواج مناسب در سالمندی که بسیار زیاد است، آسیب ازدواج نامناسب سالمندان نیز بسیار بیشتر از گروه‌های سنی دیگر است. برای همین باید در انتخاب همسر برای سالمند در این دوران بسیار دقت داشت.
- متأسفانه در بعضی از خانواده‌ها فرزاندان سوگیری نادرستی نسبت به حق ازدواج مادر خود دارند. از طرف دیگر بسیاری از سالمندان زن نیز جسارت مطرح کردن این امر را به علل ارزش‌های جنسیتی نابرابر برای فرزندان خود ندارند. باید توجه داشت ازدواج برای سالمندان زن نیز مانند مردان یک ارزش محسوب شده و برای ازدواج، میان زنان سالمند با مردان سالمند تفاوتی وجود ندارد. چه بسا سالمندان زن بیشتر از مردان از نظر روانشناختی نیاز به حمایت عاطفی دارند.
- متأسفانه بعضی از سالمندان به ویژه مردان مسن با همسران بسیار جوان‌تر از خود ازدواج می‌کنند. در این گونه ازدواج‌ها که در بسیاری از موارد هم با انگیزه‌های مادی از طرف زوجه صورت می‌گیرد نهایتاً منجر به درک نشدن نیازهای دوطرف خواهد شد و در دراز مدت زمینه بروز اختلافات و آسیب‌های بسیار شدید را به وجود می‌آورد.
- همیشه در نظر داشته باشید پرستار نمی‌تواند جایگزینی برای همسر فوت شده سالمند شما باشد.
- بهتر است هنگام ازدواج سالمندان با یکدیگر، هیچ کدام فرزند مجردی در خانه نداشته باشند.
- پیش از ازدواج سالمند خود حتماً با حضور خانواده‌ها از مشاوره‌های خبره ازدواج کمک بگیرید.