مدیریت بیماری
استوما و یورئوستومی
استوما به معنای دهانه‌ای است که از طریق جراحی روی شکم بیمار باز میشود.
یوروستومی چیست؟
به استومای ایجاد شده روی شکم جهت خروج ادرار یوروستومی گفته میشود و در این روش ادرار
وارد کیسه‌ای مخصوص به نام کیسه استوما میشود.
علل ایجاد یوروستومی
- سرطان مثانه‌ای که تا عمق عضله دیواره مثانه پیشرفت کرده باشد
- اختلالات دفع شامل بی اختیاری ادرار
- ناهنجاری‌های مادرزادی دستگاه ادراری
- عوارض دیررس اشعه درمانی
- آسیب‌های ناشی از ضربه به دستگاه ادراری
انتخاب محل استوما
بهترین محل برای ایجاد استوما جایی است که بیمار به راحتی آن را ببیند، به راحتی بتواند کیسه را بچسباند و مزاحم لباس پوشیدن او نباشد.
نکات مراقبت از پوست
– پوست اطراف استوما با آب و صابون تمیز و خشک شود.
– موهای اطراف استوما با قیچی یا تیغ اصلاح شود.
– قبل از چسباندن کیسه جدید حتماً پوست اطراف یوروستومی خشک شود.
– سوراخ کیسه باید کاملاً اندازه و منطبق بر استوما باشد.
– کشیدگی استوما به داخل پوست میتواند باعث نشت ادرار و تحریک پوستی گردد، بنابراین لازم است در این مورد با پزشک مربوطه مشورت شود.
– جهت پیشگیری از تعویض مکرر کیسه میتوان از کیسه دو تکه استفاده نمود. امکان نگهداری ادرار در کیسه یک تکه 3 – 1 روز و در کیسه دو تکه 10 – 7 روز می‌باشد.
– زمانی که یک سوم کیسه پر شد باید آن را تخلیه کرد.
– در مواردی که از روده برای ایجاد یوروستومی استفاده شده است ممکن است تا چند ماه همراه ادرار موکوس نیز دفع شود.
علائم هشدار دهنده
– وجود علائم عفونت ادراری (علائمی از جمله: ادرار تیره و کدر، ادرار بد بو، درد در ناحیه کلیه‌ها، تب، کاهش اشتها، تهوع، استفراغ)
– تحریک پوستی
– وجود کریستال‌های ادرار داخل و اطراف یوروستومی
– نشت مکرر ادرار از اطراف چسب پایه
– تغییر رنگ استوما و التهاب پوست در اطراف استوما
– خونریزی شدید از استوما
– وجود خون در ادرار
– فتق استوما که باعث ایجاد برجستگی در محل یا اطراف استوما میشود
– بیرون زدگی استوما
– فرورفتگی استوما
مراقبت‌ها
- رژیم غذایی
– جهت جلوگیری از عفونت ادراری و حفظ عملکرد صحیح کیسه‌ها توصیه میشود مایعات به مقدار فراوان (حداقل 6 تا 8 لیوان آب در طول شبانه روز) مصرف شود.
– خوردن چغندر باعث تغییر رنگ ادرار میشود که این مسئله موقتی بوده و جزو علامت هشداردهنده نیست.
– گاهی اوقات مصرف بعضی از غذاها و مکمل‌های غذایی مانند مارچوبه، غذاهای دریایی و یا داروها بر بوی ادرار تأثیر می‌گذارند.
– بعضی از غذاها باعث اسهال، یبوست، نفخ یا تغییر در اجابت مزاج میشوند که بهتر است مقدار آنها را در رژیم غذایی کم یا حذف شود.
- ورزش
– داشتن یوروستومی مانع انجام فعالیت‌های بدنی و تمرینات ورزشی نمیشود، اما لازم است به بیمار آموزش دهید که در ابتدا با ورزشهای سبک شروع کند و از انجام ورزشهای سنگین مانند وزنه‌برداری و ورزشهای شکمی که میتوانند باعث فتق کنار استوما شوند بپرهیزد.
– برخی از ورزشهای مناسب در این شرایط عبارتند از: پیاده روی، شنا، تنیس، والیبال ، قایقرانی (به خصوص دو مورد اول)
– بهتر است قبل از شنا کیسه تخلیه شد ه و اطراف چسب پایه با چسب ضد آب محکم شود.
- مصرف دارو
– بعضی داروها میتوانند باعث تغییراتی در وضعیت گوارشی از جمله اسهال، یبوست ، تغییر رنگ مدفوع یا ادرار شوند.
– در مراجعات پزشکی در مورد یوروستومی بیمار و سابقه جراحی روده‌ای (اگر انجام شده است) با پزشک او صحبت کنید.
- بازگشت به کار و مسافرت
– زمان لازم جهت بهبودی کامل 6 تا 8 هفته است.
– مسافرت با هواپیما و فشار هوا بر استوما تأثیری ندارد.
– به همراه داشتن کیسه به تعداد کافی مسئله‌ای حائز اهمیت است که باید به آن توجه شود.
– قبل از سفر سوراخ چسب پایه یا کیسه، منطبق بر اندازه و شکل است و برش داده شود.
– بهتر است لوازم یوروستومی داخل کیف دستی مناسب قرار داده شود.
- روابط جنسی و ارتباطات مردمی
– قبل از هر نوع ارتباط جنسی کیسه یوروستومی تخلیه شود.
– فعالیت جنسی به استوما آسیبی نخواهد رساند.
– در حین فعالیت جنسی از کیسه کوچکتر استفاده شود.
– از کیسه مات و پوششدار استفاده شود.
- تعویض کیسه
– کیسه پس از پر شدن یک سوم آن، تخلیه شود.
– بهترین زمان برای تعویض کیسه صبح‌ها قبل از خوردن صبحانه یا حداقل 3 – 2 ساعت پس از مصرف مایعات است.
– قبل از تعویض کیسه شستن دست‌ها فراموش نشود.
– استوما و پوست اطراف آن با آب و صابون شسته شود ، موهای پوست اطراف استوما کوتاه شده و پوست خشک شود.
– پس از آن که متناسب با شکل استوما سوراخ آن آماده ش د به آرامی و در حالی که پوست اطراف استوما خشک است چسبانده شود.
- استحمام
– حمام کردن باید مطابق با دستور پزشک باشد.
– در صورت اجازه پزشک، پس از استحمام لازم است بدن کاملاً خشک شود.
– زمان مناسب برای چسباندن کیسه یوروستومی بهتر است زمانی باش د که دمای حمام متعادلتر است.
- خواب
– هنگام خوابیدن میتوان کیسه را به یک کیسه بزرگتر دیگر متصل نمود تا نیاز به تخلیه در زمان خواب نباشد.
– وجود کیسه معمولاً محدودیتی برای خواب در وضعیتهای معمولی نیست.
- اعمال مذهبی
– مطابق فتوای گروهی از مراجع، هر کس که استوما دارد عذر شرعی داشته و اگر نمیتواند کیسه را برای هر نوبت نماز تعویض نماید، میتواند وضو بگیرد و نماز خود را بخواند.
– برای اطمینان بیشتر باید چسب پایه یا کیسه یک تکه را به اندازه قطر استوما برش داد تا هیچ گونه آثار ادرار در روی پوست نباشد.
– از مصرف چسب و کیس ههای بریده شده و بزرگتر از استوما جداً خودداری شود ؛ زیرا باعث سوختگی پوست اطراف استوما میشود.
توجه : از مصرف کیسه‌های دائمی جداً خودداری شود ؛ چرا که باعث سوختگی شدید همیشگی میشود و ضمناً کیسه‌های دائمی به هیچ وجه جهت یوروستومی ساخته نشده است.
زندگی با استوما
پذیرش و زندگی با استوما به زمان نیاز دارد و این زمان در افراد مختلف متفاوت است. بیماران با کمک و حمایت دیگران و تلاش خود میتوانند سبک زندگی جدیدی را پی‌ریزی و انتخاب نمایند. ممکن است مشکلاتی با اطرافیان یا دوستان پیدا کنند که با صحبت کردن و آگاهی دادن میتوان بر این مشکلات غلبه کرد.
