بازنشستگی مانند اشتغال، ازدواج، تحصیل و … یکی از دوران‌های حساس و مراحل مهم در زندگی همه افراد است. در این دوران معمولاً فردی که در جامعه حضور فعال داشته و بیشتر زمان فعال روزانه خود را در محل کار می‌گذرانده، حالا باید اغلب زمان خود را در منزل و کنار خانواده بگذراند که احساس مثمر ثمر بودن را در فرد کاهش می‌دهد. از طرف دیگر دوران بازنشستگی معمولاً در زمان ورود فرد به دوران سالمندی است که خود باعث بروز عوارض جسمی مختلفی می‌شود. در کنار آن در بسیاری از مواقع دوران بازنشستگی فرد مصادف با زمان ازدواج فرزندان می‌شود. در این صورت فرد بازنشسته علاوه بر اینکه زمان بیشتری را در خانه می‌گذراند مجبور است خانه خالی از فرزندان و هیاهوی آنها را تحمل کند (سندرم آشیانه خالی). تنهایی، بی‌هدفی، بی‌انگیزگی، مشکلات مالی، بی‌برنامه بودن زندگی و احساس پوچی همگی احتمال افسردگی در فرد بازنشسته را افزایش می‌دهد برای همین باید از قبل برای دوران بازنشستگی برنامه‌ریزی مناسب داشت.
توصیه‌ها
- در صورت امکان اگر احساس می‌کنید پس از بازنشستگی مسئولیت خانوادگی کمتری دارید وکار شما نیز استرس‌زا و پرتنش نیست، بازنشستگی خود را به تعویق بیندازید.
- از چند ماه قبل به همراه خانواده برای بازنشستگی خود برنامه‌ریزی کنید. در صورت امکان زمان کاری خود را به مرور کاهش دهید و به طور ناگهانی در شوک بازنشستگی فرو نروید.
- سعی کنید در مدت زمانی که پیگیر امور مربوط به بازنشستگی خود هستید، در پی یافتن شغل نیمه وقت مناسب دوران بازنشستگی باشید تا علاوه بر درآمد، احساس بهره‌وری از زمان خود را حفظ کنید.
- از بیمه‌های تکمیل غافل نشوید. دوران سالمندی به علت مشکلات جسمی عدیده هزینه درمانی بالایی را طلب می‌کند. برای آرامش خاطر خود و خانواده سعی کنید خود و همسرتان را بیمه تکمیلی کرده تا در دوران بازنشستگی حداقل از نظر مسائل درمانی خیالی آسوده‌تر داشته باشید.
- پس انداز مناسبی تهیه کنید. برای فشار مالی زیاد بعد از بازنشستگی، پس انداز کردن به ویژه بیمه‌های عمر (در کنار بیمه بازنشستگی) گزینه مناسبی محسوب می‌گردد.
- هزینه‌های خود را مطابق با درآمد خود تنظیم کنید. حقوق ماهانه بازنشستگی و درآمدهای متفرقه خود را تخمین بزنید. سپس هزینه‌های ضروری ماهانه مثل هزینه‌های دارو و درمان، اقساط، قبوض و … را محاسبه کرده و ببینید مابقی درآمد خود را چگونه می‌توانید هزینه کنید تا زندگی آسوده‌تری داشته باشید.
- در بازنشستگی از تجملات دوری کنید. شما به عنوان یک بازنشسته جایگاه اجتماعی والایی داشته و نیاز به تجملات آنچنانی برای کسب یا حفظ جایگاه اجتماعی خود ندارید. برای همین سعی کنید بیشتر درآمد خود را صرف لذت بردن از زندگی کنید.
- اگر کار پاره وقت یا توانایی کارکردن ندارید، سعی کنید روزانه زمانی را برای از منزل خارج شدن مثل خرید، گشت و گذار یا دیدار دوستان و خانواده اختصاص دهید.
- به طور منظم با خانواده، همکاران و دوستان خود ارتباط برقرار کنید. برای کودکان خانواده از جمله نوه‌ها وقت بگذارید تا علاوه بر کمک به فرزندانتان، حس شادی پیدا کنید.
- یکی از راه‌هایی که می‌تواند کمک بزرگی به طی کردن دوران بازنشستگی کند یادگیری و اجرای مهارت‌های جدید است. در دوران بازنشستگی شما زمان خالی بیشتری دارید. اگر فعالیت مورد علاقه‌ای بوده که قبلاً نتوانسته بودید به آن بپردازید (مثل یادگیری قالی بافی، فروشندگی و …) در حال حاضر زمان بسیار مناسبی برای یادگیری و اجرای آن است. کلاس‌های برگزار شده در سازمان فنی حرفه‌ای و یا فرهنگسراهای محله می‌تواند به این امر کمک کند.
- سعی کنید پس از بازنشستگی هر روز زمانی را برای ورزش اختصاص دهید. ورزش علاوه بر حفظ سلامت جسمانی در حفظ اعتماد به نفس و عملکرد خوب شما تأثیر به‌سزایی دارد. حتی المقدور در اماکن عمومی و به‌صورت گروهی به ورزش بپردازید و سعی کنید از میان افراد حاضر در آنجا دوستان مناسبی را برای خود پیدا کنید.
- در امور خیر به ویژه در غالب سازمان‌های مردمی مثل خیریه‌ها فعالیت کنید. امور عام المنفعه به ویژه برای نیازمندان حس مفید بودن و ارزش والای انسانی را به فرد داوطلب ارائه می‌دهد. چیزی که بسیاری از بازنشستگان پس از کار فراوان به دنبال آن هستند. به خیریه‌ها بروید و از آنها برای انجام کارهایی که قادر به انجام آنها هستید (پخت و پز، شست و شو، مراقبت، آموزش و…) سوال کرده و برای انجام آنها داوطلب شوید.
- به سلامت خود اهمیت بیشتری بدهید. در دوران بازنشستگی سعی کنید پیگیر امور معوقه درمانی خود باشید. اگر اقدامات درمانی مثل جراحی، بازتوانی و … بوده که قبلاً از آنها چشم پوشی کرده‌اید نسبت به پیگیری و اجرای آنها اقدام کرده و پس از آن با ورزش، تغذیه مناسب و دوری از استرس در حفظ سلامت خود بکوشید.
- مسافرت را در برنامه خود قرار دهید. رفتن به مسافرت می‌تواند احساس بسیار خوبی در رضایت و امید شما به زندگی ایجاد کند. مسافرت می‌تواند با ساده‌ترین وسایل انجام شود. آژانس‌های گردشگری، تورهای یک روزه گردشگری با قیمت مناسب برای سالمندان برگزار می‌کنند که می‌توانید از آنها استفاده کنید. پیگیر خدمات صندوق‌های بازنشستگی خود برای مسافرت نیز باشید.
- زمان بیشتری را برای خانواده خود بگذرانید. سعی کنید از این به بعد در امور خانه داری بیشتر به همسر خود کمک کنید. با همسر خود ورزش روزانه کنید و به تفریحات بروید. به فرزندان خود سر بزنید، از مشکلات آنها آگاه شوید و کمک‌هایی که به علت کمبود وقت آنها از دست شما ساخته است (مثل تعمیر منزل، نگهداری نوه‌ها، باغبانی و…) برای ایشان انجام دهید.