آشالازی یک اختلال نادر است که باعث می‌شود غذا و مایع به سختی به معده منتقل شود. آشالازی زمانی رخ می‌دهد که اعصاب در لوله اتصال معده و مری آسیب ‌دیده باشد درنتیجه، مری توانایی فشردن غذا را از دست می‌دهد و دریچه عضلانی بین مری و معده به درستی فعالیت نخواهد کرد، درنتیجه انتقال غذا به معده دچار مشکل می‌شود.

هیچ درمانی برای آشالازی وجود ندارد اما علائم آن معمولاً با درمان یا جراحی کاهش می‌یابند.

علائم و نشانه‌ها

افراد مبتلا به بیماری آشالازی عموماً در بلع دچار مشکل هستند و احساس می‌کنند که غذا در مری آن‌ها گیر کرده است. این علائم می‌تواند منجر به سرفه و یا خفگی شود. از دیگر علائم این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• درد یا احساس ناراحتی در ناحیه قفسه سینه
• کاهش وزن
• سوزش سر دل
• احساس درد یا فشار پس از غذا خوردن

فرد ممکن‌است بازگشت غذا به سمت دهان را نیز تجربه کند، هرچند که این می‌تواند از علائم ناشی از سایر بیماری‌ها مانند رفلاکس معده (بازگشت اسید معده) باشد.

علل شایع

این بیماری ممکن‌است به دلایل مختلفی رخ دهد. تشخیص دلیل اصلی بروز این بیماری معمولاً برای پزشک دشوار است. آشالازی ممکن‌است ارثی باشد یا به دلیل بیماری‌های خودایمنی ایجاد شود. در بیماری‌های خودایمنی، دستگاه ایمنی بدن به اشتباه به سلول‌های سالم بدن حمله می‌کند. آسیب به اعصاب مری نیز می‌تواند در بروز علائم این بیماری نقش داشته باشد.

عوارض احتمالی

از عوارض احتمالی این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پارگی مری یا زخم در دیواره آن
• رفلاکس معده (بازگشت اسید معده)
• سرطان (در موارد شدید بیماری)

تشخیص

آشالازی می‌تواند نادیده گرفته شود یا اشتباه تشخیص داده شود زیرا علائم آن مشابه سایر اختلالات گوارشی است. برای تشخیص آشالازی، پزشک ممکن‌است موارد زیر را توصیه کند:

• فشارسنج مغناطیسی مری

این روش تشخیصی، ریتم انسداد عضلانی مری را زمانی‌که چیزی بلعیده می‌شود، هماهنگی و نیرویی که توسط ماهیچه‌های مری انجام می‌شود و چگونگی باز و بسته شدن دریچه مری در حین فروبردن غذا را بررسی می‌کند.

• اشعه ایکس از دستگاه گوارش فوقانی

اشعه ایکس پس ‌از این‌که یک مایع چسبناک پوشش داخلی دستگاه گوارش را پر می‌کند، گرفته می‌شود. پوشش اجازه می‌دهد پزشک تصویری از مری، معده و روده فوقانی ببیند. همچنین ممکن‌است از فرد خواسته شود قرص باریم را ببلعد، که می‌تواند کمک کند انسداد مری نشان داده شود.

• آندوسکوپی

پزشک یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر با نور و دوربین (آندوسکوپ) را به داخل گلو وارد می‌کند تا داخل مری و معده‌ را بررسی کند. اگر علائم یا نتایج مطالعه باریم نشان‌دهنده این احتمال باشد، آندوسکوپی برای تعریف انسداد جزئی مری مورداستفاده قرار می‌گیرد. آندوسکوپی همچنین می‌تواند برای جمع‌آوری نمونه‌ای از بافت (بیوپسی) برای بررسی عوارض رفلاکس مورداستفاده قرار گیرد.

درمان

درمان آشالازی شامل بازکردن اسفنکتر پایین مری است، به‌طوری‌که مواد غذایی و مایعات بتوانند راحت‌تر از دستگاه گوارش حرکت کند.

نوع درمان این بیماری به سن و شدت بیماری بستگی دارد.

• درمان غیرجراحی

گزینه‌های غیرجراحی عبارت‌اند از:

• انقباض پنوماتیک

بالونی به داخل اسفنكتر مری وارد شده و برای بازكردن مسیر، حجیم (باد) می‌شود. اگر اسفنکتر مری باز نشود، این روش سرپایی ممکن‌است مجدداً تکرار شود. اکثر افراد، به تکرار این روش درمانی نیاز دارند.

• بوتاکس بوتولینوم

این ماده را می‌توان از طریق آندوسکوپ به‌طور مستقیم به اسفنکتر مری تزریق کرد. تزریق ممکن‌است نیاز به تکرار داشته باشد. بوتاکس به‌طورکلی فقط برای افرادی توصیه می‌شود که به دلیل سن یا سلامت عمومی گزینه مناسبی برای پنوماتیک یا عمل جراحی نیستند. این ماده با رفع انقباض مری، عبور مواد را تسهیل می‌کند.

• دارو

پزشک ممکن‌است داروهای آرام‌بخش تجویز کند. این داروها اثر درمانی محدود و عوارض جانبی شدید دارند. داروها به‌طورکلی برای کسانی توصیه می‌شوند که برای پنوماتیک یا جراحی گزینه مناسبی نباشند و بوتاکس نیز کمک نکرده باشد.

• عمل جراحی

جراحی ممکن‌است برای افراد جوان توصیه شود، زیرا درمان غیرجراحی در این گروه کمتر مؤثر است. گزینه‌های جراحی عبارت‌اند از:

• برش عضله مری (میوتومی هلر)

در جراحی میوتومی برای تضعیف عضله اسفنکتر تحتانی مری، برش فیبر عضلانی انجام می‌شود. یکی از روش‌های مرسوم جراحی، روش میوتومی هلر است که طی آن فیبرهای عضلات قسمت انتهایی مری و بالای معده بریده می‌شود تا تنگی این ناحیه برطرف گردد. درگذشته انجام جراحی مستلزم ایجاد برش وسیع در ناحیه قفسه سینه و شکم بوده اما امروزه به‌صورت لاپاروسکوپی قابل انجام است. ميوتومی به روش لاپاروسكوپی به همراه فوندوپليكاسيون (چرخاندن معده دور مری) بهترين روش درمان جراحي آشالازی است که ميزان موفقيت و پاسخ درماني بالائی دارد. افزایش سرعت بهبود بیمار، بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزانه، کاهش زمان بستری و هزینه‌های درمانی ازجمله مزایای این روش است. افرادی‌که این روش را انجام دهند ممکن‌است بعدا دچار بيماري ريفلاکس معده شوند.

• فوندوپلیکاسیون (چرخاندن معده دور مری)

بهترین شیوه در درمان جراحی رفلاکس معده به مری، روش لاپاراسکوپی است. در این روش مدت بستری کوتاه‌تر است، عوارض عمل نظیر عفونت زخم، خونریزی، فتق جدار شکم و درد به‌خاطر نبود شکاف شکم کمتر است و بازگشت به کار و زندگی عادی، زودتر خواهد بود. عمل جراحی قسمتی از فوندوس معده (قسمت بالایی معده) برای پیچیدن آن به دور مری انجام می‌شود، درست مانند شنل یا حوله‌ای که روی دوش می‌اندازند و آن را به دور گردن پیچیده و با دکمه‌ای در جلو، آن را ثابت می‌کنند، اسفنگتر تحتانی مری با همین شیوه تقویت و از ایجاد رفلاکس اسید از معده به مری و در نتیجه بروز این بیماری جلوگیری می‌کند. این عمل را فوندوپلیکاسیون می‌نامند.