آسیب حاد کلیه، بدتر شدن ناگهانی عملکرد کلیه است. کلیه‌ها اندام‌هایی هستند که وظایف متعدد انجام می‌دهند. آن‌ها خون را برای حذف مواد زائد و مایع اضافی تصفیه می‌کنند. کلیه‌ها همچنین تعادل سالم مواد معدنی و هورمون‌ها را حفظ می‌کنند که این امر به کنترل فشار خون و قوی نگه داشتن استخوان‌ها کمک می‌کند. با این شرایط، کلیه‌ها وظایف خود را آن‌طور که باید انجام نمی‌دهند.

این نوع آسیب کلیه در عرض چند ساعت یا چند روز ایجاد می‌شود. برخی از کودکان بطور کامل بهبود می‌یابند. سایرین ممکن است دچار مشکلات طولانی مدت شوند.

علائم و نشانه‌ها

علائم این بیماری ممکن است بسته به علت آن تا زمان شدید شدن بیماری آشکار نشوند. علائم ممکن است مربوط به کلیه‌ها نباشند. علائم بیماری عبارتند از:

• کاهش ادرار.
• ورم در ساق پاها و مچ پا و اطراف چشم‌ها.
• خستگی غیرعادی.
• حالت تهوع و استفراغ.

علل شایع

این آسیب ممکن است علل مختلفی داشته باشد؛ از جمله:

• افت ناگهانی جریان خون یا اکسیژن به کلیه‌ها.
• آسیب مستقیم به کلیه‌ها.
• انسداد مجاری ادراری.

این علل می‌توانند ناشی از موارد زیر باشند:

• داروها، شامل برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها یا داروهای شیمی درمانی.
• رنگ کنتراست مورد استفاده در تصویربرداری.
• استفاده بیش از حد از داروهای ضد درد تحت عنوان داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs).
• عمل جراحی.
• آسیب‌هایی مانند سوختگی، خون‌ریزی شدید و سایر آسیب‌ها.
• کم آبی شدید.
• عفونت جریان خون (سپسیس).
• نارسایی اندام‌ها از جمله نارسایی قلب یا کبد.
• واکنش آلرژیک (حساسیت) شدید.
• بیماری کلیوی.
• سنگ‌های کلیوی.

عوامل تشدید کننده خطر

احتمال بروز این آسیب در کودکان با شرایط زیر بیشتر است:

• کودکانی که عمل جراحی به خصوص جراحی قلب داشته‌اند.
• کودکانی که پیوند سلول بنیادی داشته‌اند.
• کودکانی که در بدو تولد از اکسیژن محروم بوده‌اند یا سطح اکسیژن خون‌شان پایین (هایپوکسی) بوده است.
• کودکانی که در هنگام تولد کمبود وزن داشته‌اند.
• کودکانی که از مادری متولد شده‌اند که مادر در دوران بارداری از آنتی‌بیوتیک‌ها یا داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs). خاصی استفاده می‌کرده است.
• کودکانی که با انواع خاصی از داروها شامل برخی از آنتی بیوتیک‌ها، داروهای شیمی درمانی یا استامینوفن درمان شده‌اند.
• کودکانی که دارای نوع خاصی از سرطان از جمله لوسمی لنفوسیتی حاد و لنفوم سلول B هستند.
• کودکانی که کمبود پلاکت خون دارند.
• کودکانی که مبتلا به عفونت جریان خون هستند.
• کودکانی که دچار کم آبی هستند.

تشخیص

پزشک کودک شما می‌تواند این بیماری را براساس علائم کودک، سابقه پزشکی کودک شما و معاینه جسمی تشخیص دهد. پزشک ممکن است اقدامات دیگری را تجویز کند، مانند:

• آزمایش ادرار برای بررسی پروتئین (آلبومین) در ادرار کودک شما. این آزمایش ممکن است با هدف بررسی عملکرد کلیه‌های کودک شما انجام شود.
• آزمایش خون برای اندازه‌گیری میزان کراتینین و سایر مواد معدنی موجود در خون کودک شما یا مقدار خونی که کلیه‌های کودک شما در هر دقیقه تصفیه می‌کنند، انجام می‌شود.
• تصویربرداری برای نشان دادن هر چیز غیرعادی در شکل و سایز کلیه‌های کودک شما انجام می‌شود.
• نمونه برداری برای بررسی آسیب کلیه که در این آزمایش، نمونه کوچکی از بافت کلیه کودک شما برداشته می‌شود و زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار می‌گیرد.

درمان

درمان این بیماری به علت آن بستگی دارد. ممکن است کودک شما نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشد تا زمانی که پزشک علت بیماری را پیدا کند و درمان را شروع کند. درمان بیماری عبارت است از:

• مایعات. اگر کودک شما دچار کم‌آبی باشد، ممکن است با نظر پزشک برای او مایعات تجویز شود. مایعات ممکن است از طریق دهان یا از طریق تزریق وریدی به کودک داده شود.
• داروها. ممکن است کودک شما نیاز داشته باشد مصرف داروهای خاصی را متوقف کند یا ممکن است نیاز به شروع مصرف داروهای زیر داشته باشد:
• داروهایی برای کاهش فشار خون.
• آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان عفونت.
• کورتیکواستروئیدها برای کاهش تورم و سرکوب سیستم ایمنی.
• دیالیز یا درمان جایگزینی کلیه. این درمان از یک دستگاه برای انجام وظایف کلیه‌ها استفاده می‌کند. ممکن است کودک شما نیازمند دیالیز باشد تا زمانی که جریان طبیعی خون و اکسیژن به کلیه‌ها برگردد و فشار خون طبیعی شود.
• تغییر رژیم غذایی. در این روش بایستی اطمینان حاصل کنید که کودک شما با نظر پزشک موارد زیر را رعایت می‌کند:
• مصرف مایعات بیشتر.
• کاهش مصرف غذاهای حاوی پروتئین، سدیم، پتاسیم و فسفر.
• دریافت مواد مغذی خاص از طریق تزریق وریدی.
• انجام عمل جراحی برای رفع انسداد مجاری ادراری.

پیشگیری

• از کودک خود بخواهید آب کافی بنوشد تا ادرارش تمیز یا زرد کم‌رنگ باشد.
• اگر کودک شما به عفونت مبتلا شده است، اجازه دهید هرچه سریعتر درمان شود.
• اگر کودک شما نیازمند مصرف داروهایی است که ممکن است برای کلیه‌هایش خطرناک باشند، مطمئن شوید که کودک در حین مصرف دارو به دقت تحت نظر پزشک قرار گیرد.

 

نارسایی حاد کلیه زمانی رخ می‌دهد که کلیه به طور ناگهانی توانایی انجام وظایف خود را از دست بدهد. کلیه‌ها به وسیله‌ی تصفیه‌ی مواد زائد خون تولید ادرار می‌کنند؛ این کار موجب کنترل تعادل آب و نمک و تنظیم فشارخون می‌گردد. زمانی که نارسایی کلیه ایجاد می‌شود کلیه‌ها برای مدت طولانی قادر به تولید ادرار و پاک کردن بدن از مواد زائد یا نگه‌داشتن مواد شیمیایی نظیر سدیم و پتاسیم در یک تعادل سالم نیستند.

این بیماری به سرعت و در طی چند ساعت و یا چند روز پیشرفت می‌کند و به درمان سریع نیاز دارد.

علائم و نشانه‌ها

فردی که دچار نارسایی حاد کلیه است علائم زیر در وی بروز می‌نماید:

• گیجی
• خواب‌آلودگی و خستگی
• کاهش اشتها
• ضعف و کرامپ عضلانی
• تهوع و استفراغ
• کاهش حجم ادرار
• تشنج
• تورم پاها و قوزک پا
• پوست و تنفس بوی ادرار می‌دهد
• خارش پوست و یا پوست تیره

علل شایع و عوامل خطر

نارسایی حاد کلیه زمانی ایجاد می‌شود که جریان خون به اندازه کافی به هر دلیلی وارد کلیه نشود و کلیه نتواند خون را به خوبی تصفیه کند. عواملی که موجب کاهش خونرسانی به کلیه‌ها می‌شود عبارتند از:

• وارد شدن ضربه به کلیه‌ها
• داروها و سموم یا حشره‌کش‌ها
• سوختگی وسیع
• حمله‌ی قلبی
• از دست دادن خون زیاد بر اثر تصادفات، اعمال جراحی و …
• کم آبی و شوک
• سنگ‌های کلیه
• بزرگی غده پروستات
• کیست، عفونت و تومور کلیه

 عوارض احتمالی

در فردی که دچار نارسایی حاد کلیه می‌شود احتمال ایجاد نارسایی مزمن کلیه و عوارض مربوط به آن وجود دارد. همچنین ممکن است پیامدهای زیر را به همراه داشته باشد:

• تجمع مایع در ریه‌ها که در نهایت می‌تواند منجر به تنگی نفس شود.
• درد در قفسه سینه
• ضعف عضلانی

تشخیص

پزشک جهت تشخیص نارسائی حاد کلیه اقدامات تشخیصی زیر را انجام می‌دهد:

• معاینه و گرفتن شرح‌حال
• آزمایش خون و ادرار
• برداشتن نمونه از بافت کلیه‌ها یا بیوپسی
• سونوگرافی کلیوی

درمان

با توجه به وضعیت بیمار و شدت بیماری پزشک اقدامات درمانی زیر را انجام می‌دهد:

• بستری‌ فوری‌ بیمار در بیمارستان‌ جهت اصلاح وضعيت آب و الكتروليت‌های بدن انجام می‌گیرد.
• مهم‌ترين اقدام برای درمان بيماری، برطرف كردن عامل بيماری یا علت‌ زمینه‌ساز نارسایی‌ كلیه‌ مانند ديابت و فشارخون است تا باقيمانده بافت سالم كليه حفظ شود و كليه‌ها بتوانند كار خود را به خوبی انجام دهند. در مواردی‌ كه‌ علت‌ زمینه‌ای‌ با جراحی‌ قابل‌ اصلاح‌ باشد مانند خارج کردن سنگ کلیه، جراحی توصیه‌ می‌شود.
• در مراحل اوليه نارسايی كليه، مصرف دارو ممكن است بيماری را كنترل نماید.
• گاهی کلیه‌ها عملکرد خود را شروع نمی‌کند و ممکن است نیاز به دیالیز داشته باشید. دیالیز، مواد زائد و آب اضافی را از خون حذف می‌کند.

بعد از چندین هفته دیالیز، معمولاً کلیه‌ها کار خود را شروع می‌کنند؛ در این حالت دیالیز متوقف می‌شود.