هرچند اغلب گاز گرفتگی‌ها خفیف هستند، ولی برخی از موارد گاز گرفتگی منجر به پارگی پوست می‌شوند. دهان حیوانات و انسان‌ها مملو از باکتری است. زمانی که پوست در اثر گاز گرفتگی پاره می‌شود، ممکن است زخم ایجاد شده خون‌ریزی کرده و یا بر اثر باکتری‌های داخل دهان، محل عفونی گردد. گاز گرفتگی‌هایی که باعث پارگی پوست نمی‌شوند، اغلب خطرناک نیستند.
اقدامات درمانی در اورژانس
معمولا در اورژانس اقدام به شستشوی زخم خواهد شد. اگر خون‌ریزی فعال باشد کنترل خواهد شد و بخیه کردن برای زخم‌هایی به کار می‌رود که وسیع بوده یا لبه‌های آن از هم دور باشند یا کناره‌های زخم نامنظم و ناهموار یا دچار له شدگی و تخریب پوست باشند و یا زخم آن قدر عمیق بوده که کل ضخامت پوست را دربرگرفته باشد یا احتمال آلودگی و عفونت آن کم باشد، که تشخیص آن تنها با پزشک خواهد بود و در غیر این صورت زخم نیاز به بخیه نخواهد داشت، در این مورد به تصمیم پزشک اعتماد کنید و نگران نباشید. زخم‌هایی که احتمال بروز عفونت در آن‌ها وجود دارد اغلب در ابتدا بخیه نشده و بعضی از آن‌ها چند روز بعد که احتمال بروز عفونت کاهش یابد بخیه زده می‌شوند.
اگر به هار بودن حیوان به دلایل زیر شک شود:
- حیوان بدون اینکه تحریک شود حمله می‌کند.
- حیوان رفتاری غیرطبیعی از خود نشان می‌دهد.
- حیوان وحشی باشد.
- اطمینان وجود ندارد که حیوان هار است یا خیر.
- ممکن است نیاز به تزریق واکسن هاری باشد.
پس از ترخیص تا زمان بهبودی به نکات و توصیه‌های زیر توجه کنید:
- در صورتی که زخم شما در ابتدا بخیه نشده است، لازم است طبق توصیه‌ی پزشک حتما در زمان معین جهت بخیه کردن آن مراجعه کنید.
- بخیه‌ها را تا 24 ساعت کاملا خشک نگاه دارید، بخیههای غیرقابل جذب را پس از 24 ساعت می‌توانید به آرامی با آب گرم و صابون بشوئید، اما به هیچ وجه آن‌ها را به مدت طولانی در آب غوطه ور نکنید (مثلا در وان حمام، استخر و …) چون تماس زیاد با آب باعث کاهش سرعت بهبود زخم و افزایش احتمال عفونت می‌شود.
- بخیه‌ها را بلافاصله با ملایمت خشک کنید، برای این کار از یک پارچه‌ی نخی سبک و کاملا تمیز که فقط به این کار اختصاص داده‌اید یا گاز استریل استفاده کنید و به هیچ وجه از پنبه یا دستمال کاغذی استفاده نکنید، دقت کنید که برای خشک کردن نباید پارچه را روی زخم به سختی بکشید و فقط از حرکات ضربه‌ای ملایم استفاده کنید.
- پس از شستشو می‌توانید روی زخم را با یک لایه‌ی نازک پماد آنتی بیوتیک (در صورت تجویز یا توصیه‌ی پزشک هنگام ترخیص) بپوشانید.
- زخم‌های پوستی اغلب با نخ‌های غیر قابل جذب بخیه می‌شوند، زمان دقیق کشیدن بخیه‌ها را پزشک هنگام ترخیص به شما خواهد گفت، بخیههای صورت معمولا 6-4 روز و بخیههای پوست سر و اندام‌ها 14-10 روز بعد کشیده می‌شوند.
- توجه کنید که همه‌ی زخم‌ها نیاز به پانسمان ندارند و ممکن است زخم شما (به خصوص زخم‌های پوست سر و صورت) پس از شستشو و حتی بخیه زدن بدون پانسمان رها شود، در این صورت شخصا اقدام به پوشاندن زخم با پانسمان‌های سنگین نکنید.
- در صورتی که زخم شما پانسمان شده است حتما تا زمانی که پزشک به شما هنگام ترخیص توصیه کرده زخم را پوشیده نگاه دارید، دراین صورت حداقل 48 ساعت پانسمان را به شکل اولیه حفظ کرده و سپس بعد از هر بار شستشوی زخم آن را با یک پانسمان سبک بپوشانید.
- در صورتی که زخم شما بخیه نشده است، زخم را روزانه طبق دستور شستشو داده (با سرم نمکی مخصوص شستشو) و اگر هنگام ترخیص زخم پانسمان شده است، پانسمان آن را تعویض کنید.
- به هیچ وجه از الکل، بتادین، آب اکسیژنه، محلول‌های ضدعفونی کننده، کرم‌های آرایشی یا نرم کننده، روغن‌های معطر یا پمادهای کورتونی بر روی زخم استفاده نکنید، این مواد باعث تحریک پوست، بروز حساسیت و عفونت و تاخیر در ترمیم زخم خواهند شد.
- در روزهای اول ممکن است احساس درد و سوزش خفیف در محل زخم داشته باشید که برای رفع آن می‌توانید از استامینوفن استفاده کنید، ترکیبات حاوی آسپیرین ممکن است باعث بروز خون‌ریزی شوند.
- در صورتی که هنگام ترخیص برای شما آنتی بیوتیک تجویز شده است، تنها همان دارو را در زمان معین مصرف کرده و دوره‌ی درمان را حتما کامل کنید.
- از مصرف ترکیبات مختلف تزریقی یا خوراکی کورتون‌دار به طور خودسرانه و بدون دستور پزشک کاملا خودداری نمایید.
- برای کاهش تورم می‌توانید اندام خود را (هنگام خوابیدن یا نشستن) بالاتر از سطح بدن قرار دهید (یک یا دو عدد بالش را در زیر اندام خود به شکلی قرار دهید که دست یا پای شما بر روی آن تکیه کرده و در ارتفاع بالاتر از قلب قرار بگیرد)، این کار به خصوص در 24 ساعت اول موثر خواهد بود.
- از انجام فعالیت‌های جسمی یا ورزش‌های سنگین که باعث فشار یا ضربه به محل زخم می‌شود در طول 1 الی 2 هفته‌ی آینده خودداری کنید، اگر به این محل ضربه‌ای وارد شود ممکن است باعث آسیب بخیه‌ها یا باز شدن دوباره‌ی زخم گردد.
- خارش خفیف زخم در روزهای ابتدایی طبیعی است، در این موارد از خاراندن زخم خودداری کنید و فقط پوست را ماساژ دهید.
- ترشح خفیف به صورت مایع زرد کم رنگ، رقیق و آبکی در روزهای اول از زخم طبیعی است.
- پس از باز کردن پانسمان و کشیدن بخیه‌ها تا زمان ترمیم کامل پوست محل زخم، باید آن را از نور خورشید محافظت کنید، می‌توانید از ضد آفتاب یا کلاه و لباس پوشیده استفاده کنید.
- در برخی از انواع بریدگی‌ها و زخم‌ها معمولا آتل‌گیری انجام می‌شود چرا که بی‌حرکتی باعث محافظت از زخم، کاهش فشار وارد بر آن و تسریع روند بهبود می‌شود، در صورتی که برای شما آتل‌گیری انجام شده است آن را تا زمان کشیدن بخیه‌ها و ترمیم اولیه‌ی زخم حفظ کرده و از باز کردن مداوم آن خودداری کنید.
- آتل را نزدیک به منابع حرارتی (شعله، بخاری، نور آفتاب مستقیم) قرار ندهید چون باعث تغییر شکل آتل شده و اثرگذاری مطلوب آن نیز از بین می‌رود، هم چنین از وارد کردن ضربه‌های سخت و سنگین که احتمالا باعث شکستن / ترک خوردن/ سوراخ شدن/ تغییر شکل آتل می‌شود خودداری نمایید.
- آتل خود را تمیز نگاه دارید و از ورود هرگونه مواد زاید و آلودگی به داخل آن خودداری کنید و هنگام غذا خوردن روی آن را بپوشانید.
- در صورتی که در اورژانس از اندام شما که دچار زخم شده عکس برداری (رادیوگرافی) انجام شده است، آن را تا زمان بهبود کامل نزد خود نگاه دارید چون در صورت بروز عوارضی مانند عفونت جهت مقایسه به آن نیاز خواهد شد.
- وجود این زخم محدودیت غذایی برای شما ایجاد نمی‌کند اما توصیه می‌شود تا زمان ترمیم زخم از میوه‌ها، سبزیجات و آبمیوه‌های سرشار از ویتامین ث مثل مرکبات، لیمو ترش، گوجه فرنگی، توت فرنگی، آب لیمو و آب پرتقال بیشتر استفاده کنید، ویتامین ث باعث تسریع روند ترمیم زخم و بهبودی می‌شود، هم چنین می‌توانید از قرص‌ها یا مکمل‌های حاوی ویتامین ث روزانه یک نوبت استفاده کنید.
- اگر به حیوانی که به شما حمله کرده است دسترسی دارید، حیوان را در مکان ایمنی حداقل به مدت 10 روز حبس و نگاه‌داری کرده و بروز هرگونه علائم بیماری و ناخوشی یا هر رفتار غیرطبیعی در او را به دامپزشک یا مرکز بهداشتی گزارش دهید.
- هاری یک بیماری عفونی بسیار کمیاب می‌باشد که بر روی مغز و اعصاب بدن اثر می‌گذارد و میکروب آن فقط از طریق بزاق حیوانی که خودش هم بیمار باشد منتقل می‌شود و احتمال ابتلا به آن معمولا پایین است. جهت پیشگیری از بروز هاری واکسنی وجود دارد که لازم است حتما در 5-3 نوبت پس از گازگرفتگی توسط حیوان مشکوک تزریق شود.
- اگر توسط فرد آشنایی که قطعا به بیماری‌های واگیردار (مثل هپاتیت یا ایدز) مبتلا بوده یا اعتیاد به مواد مخدر در او وجود دارد دچار گازگرفتگی شده‌اید حتما وضعیت او را به پزشک اطلاع دهید تا در صورت نیاز واکسن‌های لازم مثل واکسن هپاتیت به شما تزریق گردد، توصیه می‌شود در صورت امکان (دسترسی به آن فرد و موافقت وی) خود او نیز به پزشک شما مراجعه کند.
- اگر توسط فردی که از سابقه‌ی ابتلای او به بیماری‌های مختلف یا وجود اعتیاد در او اطلاع ندارید دچار گازگرفتگی شده‌اید حتما وضعیت را به پزشک اطلاع دهید و در صورت امکان (دسترسی به آن فرد و موافقت وی) خود او نیز جهت بررسی به پزشک مراجعه نماید.
- اگر احتمالا باردار هستید (حتی اگر هنوز مطمئن نیستید) و دچار آسیب (پنجه زدن) توسط گربه شده‌اید حتما به پزشک اطلاع بدهید.
- در صورت امکان روزانه 2 نوبت با تب‌گیر دمای بدن خود را اندازه بگیرید.
- روزانه زخم خود را از نظر بروز علائم زیر بررسی کنید:
- تورم و قرمزی اطراف محل زخم
- احساس درد شدید هنگام لمس کردن زخم یا اطراف آن
- وضعیت ترشحات
- خون‌ریزی
- خطوط قرمز رنگ و برجسته در اطراف زخم
- تورم و سختی حرکات مفاصل اندام
در صورت بروز هر یک از علائم زیر مجددا به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید:
- آسیب یا پارگی بخیه‌ها و باز شدن مجدد زخم
- درد شدید در محل زخم یا اطراف آن
- تورم یا قرمزی محل زخم
- خروج چرک یا ترشحات سبز رنگ از زخم یا تشدید ترشحات اولیه
- استشمام بوی بد از زخم
- تغییر رنگ و سیاه شدن پوست روی زخم
- خون‌ریزی مجدد زخم به طوری که پس از 15-10دقیقه فشار مداوم روی محل زخم متوقف نشود.
- بروز خطوط قرمز رنگ و برجسته در اطراف محل زخم
- محدودیت حرکت، درد یا تورم در انگشتان یا مفاصل نزدیک به زخم
- بروز درد شدید یا تورم یا تغییر رنگ (قرمزی یا کبودی) در سراسر اندامی که دچار آسیب شده است یا دردناک شدن حرکات اندام یا تغییر رنگ ناخن‌های آن
- بروز تب
- برجسته و دردناک شدن غده‌های لنفی زیر بغل، گردن یا کشاله‌ی ران (نزدیک به محل زخم)
- شکستن، آسیب دیدن، خیس شدن یا تغییر شکل آتل