آئورت، بزرگ‌‌ترین سرخرگ است که خون را از قلب به قسمت‌های دیگر بدن انتقال می‌‌دهد. قطر سرخرگ آئورت بیش‌تر از 2/5 سانتی‌متر بوده و در بعضی قسمت‌ها دارای سه لایه داخلی میانی و لایه خارجی است. خونی که از طریق آئورت پمپاژ می‌‌شود می‌تواند لایه‌های مختلف دیواره سرخرگ را شکافته، باعث تجمع خون در بین این لایه‌ها شده و همچنین شکاف‌های بیش‌تری ایجاد کند. اگر این لایه‌های پر از خون، به دیواره‌ی بیرونی آئورت راه پیدا کنند خونریزی شدید ایجاد کرده و می‌توانند باعث مرگ شوند.

شکافته شدن آئورت یک عارضه‌ی شایع نیست. این بیماری بیش‌تر در مردان بین ۶۰ تا ۸۰ ساله رخ می‌دهد. علائم دیسکشن آئورت همانند بیماری‌های دیگر قلبی بوده  که همین دلیل باعث تأخیر در تشخیص این مشکل می‌شود. با وجود این، اگر شکافته شدن آئورت تشخیص داده شود و به سرعت درمان شود، احتمال نجات بیمار خیلی زیاد است.

علائم و نشانه‌ها

علائم دیسکشن آئورت ممکن است مشابه مشکلات دیگر قلبی مانند حمله‌ی قلبی باشد. علائم و نشانه‌های عمومی این بیماری عبارتند از:

• درد ناگهانی قفسه سینه یا بالای کمر که اغلب در بیمار احساس پاره شدگی و کندن مو ایجاد می‌کند که به گردن و قسمت‌های پایینی کمر هم سرایت می‌کند.
• درد ناگهانی و شدید شکمی
• تنگی نفس
• از دست دادن هوشیاری
• اختلالات ناگهانی در گفتار، قدرت شنوایی، ضعف یا فلج شدن یک طرف بدن و حالتی شبیه به سکته مغزی
• درد پا
• مشکل در راه رفتن
• فلج شدن پا

علل شایع

دیسکشن آئورت در دیواره‌ی ضعیف آئورت ایجاد می‌شود. فشارخون بالا ممکن است به بافت آئورت فشار وارد کرده و آئورت را مستعد پارگی کند.

بیمار همچنین ممکن است به‌طورمادرزادی، آئورت ضعیفی داشته باشد. مانند بیماری سندرم مارفان.

گاهی ممکن است شکافته شدن آئورت به خاطر صدمات وارده به قفسه سینه مانند تصادفات وسایل نقلیه به وجود بیاید.

دیسکشن آئورت به دو دسته تقسیم می‌شود که شامل:

• نوع اول

دراین نوع شایع و خطرناک، پارگی در بخش‌هایی از آئورت بالا رونده در قلب یا پارگی در قسمت‌های پایینی آئورت در شکم قرار دارد.

• نوع دوم

این نوع فقط شامل پارگی قسمت پایینی آئورت می‌شود که در شکم قرار گرفته است.

عوامل تشدید کننده خطر

عوامل تشدید کننده‌ی خطر شکافته شدن آئورت عبارتند از:

• فشارخون بالای کنترل نشده
• سفت شدن سرخرگ‌ها (تصلب شرائین)
• ضعف و حبابی شدن دیواره سرخرگ‌ها (آنوریسم)
• نقص دریچه‌ی آئورت
• باریک شدن آئورت در زمان تولد

همچنین بیماری‌های ژنتیکی خاصی می‌توانند باعث افزایش خطر ابتلا به پارگی آئورت شوند، مانند:

• سندرم ترنر

فشارخون بالا، مشکلات قلبی و بسیاری دیگر از بیماری‌ها ممکن است به خاطر این سندرم ایجاد شود.

• سندرم مارفان

در این بیماری بافت پیوندی که بدن را می‌پوشاند، ضعیف می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال اغلب سابقه‌ی خانوادگی ابتلا به آنوریسم آئورت (ایجاد حباب در سرخرگ آئورت) و دیگر مشکلات عروقی دارند.

• بیماری‌های عفونی یا التهابی

این بیماری‌ها شامل سندرم سفلیس یا عفونت‌های مقاربتی است.

عوامل دیگر عبارتند از:

• جنسیت

مردان تقریباً دو برابر زنان به این بیماری مبتلا می‌شوند.

• سن

این بیماری در سنین ۶۰ تا ۸۰ سال بیش‌تر رخ می‌دهد.

• مصرف کوکائین

این ماده‌ی مخدر ممکن است به خاطر افزایش موقتی در فشارخون، خطر پارگی آئورت را افزایش دهد.

• بارداری

به ندرت، دیسکشن آئورت در زنان باردار ایجاد می‌شود.

عوارض احتمالی

شکافته شدن (دیسکشن) آئورت می‌تواند منجر به:

• خونریزی داخلی شدید و مرگ شود.
• آسیب به اندام‌های بدن مانند نارسایی کلیه یا آسیب به روده‌ها ایجاد شود.
• سکته قلبی رخ دهد.
• آسیب به دریچه آئورت یا پارگی در دیواره اطراف قلب به وجود آید.

تشخیص

تشخیص شکافته شدن یا پارگی آئورت بسیار مهم است، زیرا علائم این بیماری مشابه بسیاری از مشکلات قلبی است. پزشک اغلب با مشاهده‌ی علائم و نشانه‌های زیر به شکافته شدن آئورت شک می‌کند:

• درد ناگهانی در قفسه سینه
• گشاد شدن آئورت که با اشعه‌ی ایکس قابل رویت است.
• تفاوت فشارخون در دست راست و چپ

اگرچه مشاهده‌ی علائم فوق، نشان دهنده شکافته شدن آئورت است، اما روش‌های تصویربرداری دقیق‌تری نیاز است از جمله:

• اکوکاردیوگرافی از طریق مری

در این روش از امواج صوتی با فرکانس بالا برای تهیه‌ی تصاویری از قلب استفاده می‌شود. این روش نوع خاصی از اکوکاردیوگرافی است که به وسیله‌ی تولید امواج از طریق مری انجام می‌شود.

• سی‌تی اسکن

سی‌تی اسکن با استفاده از اشعه ایکس تصاویر مقطعی از بدن تولید می‌کند. از این روش برای تشخیص دیسکشن آئورت استفاده می‌شود و ممکن است تصاویر را با تزریق یک ماده رنگی انجام دهند.

• ام. آر. آی

ام. آر. آی با استفاده از انرژی امواج رادیویی، تصاویری از بدن تولید می‌کند. ام. آر. آی برای مشاهده‌ی رگ‌های خونی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

درمان

دیسکشن آئورت یک فوریت پزشکی است و نیاز به درمان فوری دارد. نوع درمان بستگی به محل آسیب و نوع دیسکشن آئورت دارد که شامل دارو و جراحی است.

درمان نوع اول دیسکشن آئورت

• جراحی

جراح، تا حد ممکن بخشی از آئورت آسیب دیده را خارج می‌کند. سپس خون ورودی به دیواره‌ی آئورت را خارج می‌کند و آئورت را ترمیم می‌کند. اگر دریچه‌ی آئورت به خاطر آسیب آئورت، نشت کند، ممکن است در همان زمان تعویض شود.

• دارو

برخی داروها برای کاهش ضربان قلب و فشارخون مورد استفاده قرار می‌گیرند که از بدتر شدن دیسکشن آئورت جلوگیری می‌کنند. از این داروها ممکن است پیش از انجام عمل جراحی استفاده شود.

درمان نوع دوم دیسکشن آئورت

• دارو

داروهای درمان نوع دوم دیسکشن آئورت هم با داروهای نوع اول مشابه‌اند با این تفاوت که ممکن است با مصرف این داروها نیازی به جراحی نباشد.

• جراحی

این روش هم مشابه با نوع اول دیسکشن آئورت است. گاهی ممکن است از لوله‌های فلزی کوچکی که همانند داربست عمل می‌کنند، در آئورت استفاده شود تا مشکلات دیسکشن را کم کند.

پس از درمان، فشارخون بیمار باید کنترل شود. به علاوه ممکن است به صورت دوره‌ای نیاز به انجام تصویربرداری مانند سی‌تی اسکن یا ام. آر. آی است.