بیماری دریچه آئورت وضعیتی است که در آن دریچه بین محفظه پمپاژ اصلی قلب (بطن چپ) و شریان اصلی بدن (آئورت) به درستی کار نمی‌کند. بیماری دریچه آئورت ممکن است یک بیماری مادرزادی و یا ناشی از عوامل دیگر باشد. دریچه آئورت نحوه انتقال خون از بطن چپ به آئورت را تعیین می‌کند.

علائم و نشانه‌ها

این احتمال وجود دارد که برخی از افراد مبتلا به بیماری دریچه آئورت سال‌ها علائم خاصی را تجربه نکنند ولی علائم بیماری در صورت بروز، عبارتند از:

• غش
• سرگیجه
• تورم مچ پا
• ضربان قلب نامنظم
• خستگی بعد از فعالیت
• درد قفسه سینه یا سفتی آن
• صدای غیرطبیعی قلب (صدای زوزه قلب) و یا سوفل قلبی
• تنگی نفس، به ویژه هنگام فعالیت شدید یا دراز کشیدن بیمار
• عدم به دست آوردن وزن کافی (به طور عمده در کودکان دیده می‌شود)

• نارسایی آئورت می‌تواند باعث غش در هنگام فعالیت بدنی، سرفه وتپش قلب شود

علل شایع

 قلب چهار دریچه دارد که خون را در جهت صحیح جریان می‌دهند. این دریچه‌ها شامل دریچه میترال، دریچه سه لتی، دریچه ریوی و دریچه آئورت هستند که هر یک ضربان خاص خودشان را دارند و در طول هر ضربان قلب باز و بسته می‌شود. گاهی اوقات، دریچه‌ها به درستی باز یا بسته نمی‌شوند که در این شرایط ممکن است پمپاژ جریان خون به بدن مختل شود.

در بیماری دریچه آئورت، این دریچه که بین محفظه قلب سمت چپ پایین( بطن چپ) و شریان اصلی که خون را از قلب به بدن منتقل می‌کند( آئورت) قرار دارد به درستی کار نمی‌کند. ممکن است دریچه به درستی بسته نشود، باعث نشت خون به سمت عقب به بطن چپ( برگشت مجدد) شود، یا دچار تنگی و سفتی گردد. بیماری دریچه آئورت می‌تواند در اثر نقص قلب مادرزادی ایجاد شود. و یا همچنین می تواند ناشی از سایر شرایط از جمله تغییرات وابسته به سن در قلب، عفونت‌ها، فشارخون بالا یا آسیب دیدگی خود قلب باشد.

تنگی آئورت

تجمع کلسیم بر روی دریچه آئورت شما می‌تواند باعث تنگی آئورت شود. از آنجا که خون از قلب جاری می‌شود، کلسیم به تدریج روی دریچه‌ها رسوب می‌کند. رسوب کلسیم می‌تواند باعث تنگی دریچه آئورت شوند. این شکل از بیماری معمولاً فقط در افراد مسن ظاهر می‌شود. تب روماتیسمی و تب سرخچه نیز می‌توانند باعث تنگی آئورت شوند.

نارسایی آئورت

نارسایی آئورت دلایل مشابه تنگی آئورت دارد، اما گاهی اوقات به دلیل فرسودگی و پارگی ساده دریچه ایجاد می‌شود. دریچه آئورت هزاران بار در روز باز و بسته می‌شود. با گذشت زمان و فرسودگی ممکن است دریچه خراب شد و باعث شود خون به داخل بطن چپ بازگردد.

آندوکاردیت

آندوکاردیت یک عفونت دریچه‌های قلب است که می‌تواند منجر به بیماری آئورت شود. سفلیس، یک بیماری مقاربتی است که می‌تواند به دریچه‌های قلب آسیب برساند. حتی بسیار نادرتر، آسیب دریچه قلب نیز یک عارضه جانبی اختلال در ستون فقرات به نام اسپوندیلیت آنکیلوزان است. هر دو نوع آسیب نیز می‌توانند باعث بازگشت مجدد آئورت شوند.

یکی از دلایل نارسایی آئورت یک نقص مادرزادی قلب است که در بدو تولد وجود دارد. دریچه آئورت معمولاً از سه قسمت مثلثی به نام لت تشکیل شده است. در هنگام کار صحیح، لت‌ها کاملاً در هم قرار می‌گیرند و به این ترتیب خون فقط در یک جهت جریان می‌یابد. اما در نقص مادرزادی، دریچه آئورت به جای سه عدد ممکن است فقط یک یا دو شکاف داشته باشد. این نوع از آئورت ممکن است تا بزرگسالی هیچ علامتی از خود نشان ندهد.

عوامل خطر بیماری دریچه آئورت شامل موارد زیر است:

• افزایش سن
• بیماری مزمن کلیوی
• سابقه پرتودرمانی به قفسه سینه
• تاریخچه عفونت‌هایی که می توانند روی قلب تأثیر بگذارند.
• برخی از شرایط قلبی موجود در بدو تولد (بیماری مادرزادی قلب)

انواع بیماری‌های دریچه آئورت

انواع بیماری دریچه آئورت شامل موارد زیر است:

تنگی دریچه آئورت

در تنگی و یا سفت شدن دریچه آئورت، دریچه که به طور کامل قادر به باز شدن کامل نیست، باعث کاهش یا انسداد جریان خون از قلب به آئورت و بقیه بدن می‌شود.

نارسایی (برگشت مجدد) دریچه آئورت

 در این شرایط، دریچه آئورت به درستی بسته نمی‌شود و در نتیجه خون به سمت عقب در بطن چپ برگشت می‌خورد. درمان بستگی به نوع و شدت بیماری دریچه آئورت دارد. در بعضی موارد ممکن است بیمار برای ترمیم یا تعویض دریچه آئورت نیاز به عمل جراحی داشته باشد.

عوارض احتمالی

بیماری دریچه آئورت می‌تواند منجر به بروز عوارض جانبی زیادی شود، از جمله:

• سکته
• نارسایی قلبی
• لخته شدن خون
• ناهنجاری‌های ریتم قلب
• مرگ

تشخیص

برای تشخیص بیماری دریچه آئورت، پزشک علائم بیمار و سابقه پزشکی او را مرور می‌کند و معاینه جسمی را انجام می‌دهد. علاوه بر آن پزشک برای تشخیص سوفل قلبی که می‌تواند نشان دهنده وضعیت بیماری دریچه آئورت باشد با یک گوشی پزشکی (استتوسکوپ) به صدای قلب بیمار گوش می‌دهد.

بررسی بیمار برای تشخیص دقیق بیماری نیاز به برخی روش‌های تشخیصی دقیق‌تر دارد، از جمله:

• اکوکاردیوگرام

در این روش از امواج صوتی برای تهیه تصاویر ویدئویی از قلب استفاده می‌شود. پزشکان از این آزمایش برای ارزیابی حفره‌های قلب، دریچه آئورت و جریان خون در قلب استفاده می‌کنند. این روش در بررسی وضعیت دریچه آئورت و علت و شدت وضعیت بیماری تاثیر زیادی دارد و به پزشکان کمک می‌کند تا سایر شرایط و بیماری‌های احتمالی مربوط به دریچه را تشخیص دهند. علاوه بر آن، پزشکان ممکن است از اکوکاردیوگرام سه بعدی نیز استفاده کنند. پزشکان می‌تواند برای بررسی دقیق‌تر دریچه آئورت نوع دیگری از اکوکاردیوگرام به نام اکوکاردیوگرام ترانسفوژال را انجام دهند. در این آزمایش یک مبدل کوچک متصل به انتهای یک لوله از طریق دهان به معده (مری) وارد می‌شود.

• نوار قلب (الکتروکاردیوگرام)

در این آزمایش الکترودهای متصل به گیرنده‌های روی پوست فعالیت الکتریکی قلب را اندازه می‌گیرند و پزشک می‌تواند حفره‌های بزرگ قلب، بیماری‌های قلبی و ریتم غیرطبیعی قلب را تشخیص دهد.

• اشعه ایکس قفسه سینه (رادیولوژی)

 اشعه ایکس قفسه سینه می‌تواند به پزشک در تشخیص و ارزیابی اندازه قلب بیمار که نشان دهنده انواع خاصی از بیماری دریچه آئورت است کمک کند. اشعه ایکس قفسه سینه همچنین می‌تواند در تعیین وضعیت ریه‌های بیمار مؤثر باشد.

• اسکن توموگرافی کامپیوتری قلبی (CT)

سی تی اسکن قلبی برای ایجاد تصاویر دقیق از دریچه‌های قلبی و خود قلب کاربرد دارد. پزشکان از این تکنیک تصویربرداری برای ارزیابی اندازه آئورت و وضعیت دریچه آئورت استفاده می‌کند.

• MRI

در این روش از میدان های مغناطیسی و امواج رادیویی برای ایجاد تصاویر دقیق از قلب استفاده می کند. این روش برای تعیین شدت وضعیت و ارزیابی اندازه آئورت مورد استفاده قرار می گیرد.

• تست ورزشیا تست استرس

تست های ورزشی به پزشکان در تشخیص علائم و نشانه های بیماری دریچه آئورت در طول فعالیت‌های بدنی بیمار کاربرد دارد. این روش می‌تواند در تعیین شدت وضعیت بیماری مؤثر باشند.

• کاتتریزاسیون قلبی

 کاتتریزاسیون قلبی اغلب برای تشخیص بیماری دریچه آئورت مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، اما در صورت عدم توانایی تشخیص سایر بیماری‌ها یا تعیین شدت آن، پزشک شاید مجبور شود از این روش استفاده کند. در این روش، پزشک یک لوله نازک (کاتتر) را از طریق رگ خونی در بازو یا کشاله ران به شریانی در قلب بیمار وارد کرده و سپس مواد رنگی را تزریق می‌کند تا شریان روی اشعه ایکس قابل تشخیص باشد. کاتتریزاسیون یک تصویر دقیق از شریان‌های قلب و نحوه عملکرد قلب بیمار را به پزشک ارائه می‎‌دهد. همچنین می‌تواند فشار داخل محفظه قلب را اندازه‌گیری کند.

درمان

درمان بیماری دریچه آئورت به شدت وضعیت بیمار و علائمی که تجربه می‌کند بستگی دارد. اگر بیماری دریچه آئورت خفیف یا متوسط ​​باشد یا منجر به بروز علائمی خاصی نگردد پزشک ممکن است تغییرات در شیوه زندگی سالم و جلسات منظم برای پیگیری وضعیت بیماری را به فرد توصیه کند و یا داروهایی را برای درمان علائم یا کاهش خطر عوارض ارائه دهند. در نهایت این احتمال وجود دارد که بیمار برای ترمیم یا تعویض دریچه آئورت نیاز به عمل جراحی یا روش دیگری داشته باشد. در بعضی موارد، با این که بیمار علائم خاصی ندارد اما ممکن است پزشک عمل جراحی را توصیه کند. اگر بیمار نیاز به جراحی دیگر قلبی داشته باشد، پزشکان همزمان با عمل جراحی دریچه آئورت، آن جراحی را هم انجام می‌دهد.

مبتلایان به بیماری دریچه آئورت در یک مرکز پزشکی به وسیله یک تیم چند رشته‌ای قلب و عروق و سایر پزشکان و کادر پزشکی تحت‌نظر، ارزیابی و معالجه قرار می‌گیرند. این تیم می‌تواند برای تعیین مناسب‌ترین روند درمانی متناسب با وضعیت بیمار با پزشک همکاری کنند. جراحی برای ترمیم یا تعویض دریچه آئورت معمولاً از طریق برش در قفسه سینه انجام می‌شود.

گزینه‌های جراحی شامل موارد زیر است:

• ترمیم دریچه آئورت

برای ترمیم دریچه آئورت، جراحان می‌توانند چندین نوع مختلف ترمیم را انجام دهند.

پزشکان می‌تواند با استفاده از یک لوله نازک و طولانی (کاتتر) تنگی دریچه آئورت را باز کند. در این روش که تحت عنوان والووپلاستی بالون (Balloon valvuloplasty) نامیده می‌شود، پزشک سوندی را از طریق کشاله ران وارد شریان بیمار کرده و آن را به دریچه آئورت هدایت می‌کند. سپس با باد کردن بالونی که در قسمت انتهایی سوند قرار دارد باعث باز شدن دریچه می‌شود. سپس بادکنک خمیده شده و کاتتر و بالون برداشته می‌شود. این روش می‌تواند تنگی دریچه آئورت را در نوزادان و کودکان درمان کند. با این حال، دریچه در بزرگسالانی که این روش را انجام داده‌اند ممکن است مجدداً تنگ و باریک شود، بنابراین معمولاً فقط در بزرگسالانی انجام می‌شود که زیاد تحت جراحی قرار گرفته و یا منتظر تعویض دریچه هستند.

تعویض دریچه آئورت

تعویض دریچه آئورت اغلب برای درمان بیماری دریچه آئورت مورد نیاز است. در تعویض دریچه آئورت، جراح دریچه آسیب دیده را برداشته و آن را با دریچه مکانیکی یا دریچه‌ای ساخته شده از بافت قلب انسان (دریچه بافت بیولوژیکی) جایگزین می‌کند. نوع دیگری از تعویض دریچه بافت بیولوژیکی که در آن از دریچه ریوی خود بیمار استفاده می‌شود، گاهی اوقات امکان‌پذیر است. دریچه‌های بافت بیولوژیکی به مرور زمان تخریب می‌شوند و ممکن است در نهایت نیاز به تعویض داشته باشند. افراد مبتلا به دریچه‌های مکانیکی برای جلوگیری از لخته شدن خون باید داروهای رقیق کننده خون را در تمام طول زندگی مصرف کنند.

در مواردی که جراحی تعویض دریچه آئورت برای بیمار خطر داشته باشد پزشک می‌تواند یک روش کم‌تهاجمی با کاتتر را در نظر بگیرد.