مدیریت بیماری
آسفیکسی
آسفیکسی یا خفگی زمانی ایجاد میشود که جنین یا نوزاد به علت حوادث پیش از زایمان، در طی زایمان یا در طی دوره نوزادی دچار کمبود اکسیژن پیشرونده، اختلال در تبادل دی اکسید کربن و اکسیژن و خونرسانی ناکافی به بافتها و ارگانهای بزرگ میشود.
مراحل ایجاد آسفیکسی
اگر سیستم تنفسی نوزاد متولد شده سالم باشد و هیپوكسی یا کمبود اکسیژن ایجاد شده باشد، تعداد تنفس نوزاد برای مدت ۲ الی ۳ دقیقه بالا میرود. در این مدت زمان ضربان قلب تغییر نمیكند اما با تداوم هیپوكسی یا کمبود اکسیژن، ضربان قلب به تدریج كاهش یافته و یك آپنه گذرا یا عدم تنفس به مدت ۵/۱ – ۱ دقیقه بروز میكند كه با سیانوز یا سیاه شدن نوزاد همراه است.

با پیشرفت هیپوكسی یا کمبود اکسیژن ضربان قلب به كمتر از 100 رسیده، نوزاد رنگ پریده شده و برای مدت ۲ تا ۳ دقیقه تنفس وی به شكل تنفسهای غیر طبیعی سطحی و نامنظم با تعداد ۶ تا ۱۰ بار در دقیقه درآمده و در این زمان است كه آسفیكسی یا خفگی بروز میكند.
علائم و نشانهها
- بیقراری و افزایش تحرک بیش از حد
- اختلال تحمل تغذیه
- لرزش و حملات احتمالی قطع تنفس و تشنج
- افزایش ترشحات
- عکسالعمل، قوام یا کشمندی ماهیچهای ضعیف
- ناله یا صدای خرخر مانند بازدمی
- حركات پرههای بینی و تو کشیده شدن قفسه سینه در زمان تنفس
- تعداد بالای تنفس و كبودی پوست
علل شایع
- برخی بیماریهای مادرزادی شامل دیابت یا بیماری قند، فشارخون بالا
- پره اكلامپسی و اكلامپسی یا مسمومیت حاملگی
- استفاده مادر از الكل و داروهای مخدر و برخی داروها
- عفونتهای مادر
- کنده شدن جفت، له شدن یا پیچ خوردن بند ناف بدور گردن در دوران جنینی
- گیرکردن در کانال زایمانی
- دفع مكونیوم و ورود به ریه حین تولد
- عفونت خون نوزاد
- نواقص مادرزادی
- مسدود شدن مجرای تنفسی توسط اجسام بیرونی مانند پریدن شیر در گلو
- تشنج نوزاد
عوارض احتمالی
- تشنج
- ادم مغز
- فلج مغزی
- اختلال در یادگیری و رشد
- اختلال در عملکرد دستگاههای بدن مانند کلیهها، ریه، قلب و …
تشخیص
- انجام سونوگرافی و تشخیص برخی علل آسفیکسی مانند پیچ خوردن بند ناف دور گردن در دوران جنینی و … قبل از تولد
- معاینه توسط پزشک و مشاهده علائم
درمان
در صورتی که نوزاد حین بدنیا آمدن دارای علائم آسفیکسی بود اقدامات زیر انجام میشود:
- نوزاد را به محل گرم منتقل و كاملاً او را خشك میكنند.
- ترشحات دهان نوزاد با ساکشن کشیده میشود.
- با ماساژ پشت نوزاد، مرتب او را تحریک میکنند.
- اگر تنفس شروع نشده یا تعداد ضربانات قلب زیر ۱۰۰ باشد از طریق گذاشتن لوله در راه هوایی اکسیژن به نوزاد رسانده میشود.
- اگر فعالیت تنفسی و قلب طبیعی است، ولی نوزاد سیاه است، به نوزاد اكسیژن ۱۰۰% داده میشود.
- در برخی نوزادان از داروهایی مانند آمینوفیلین استفاده میشود. این داروها مغز نوزاد را تحریک میکنند تا نوزاد دوباره نفس بکشد.
نکاتی که لازم است حین بستری در بیمارستان رعایت نمائید.
- زمانی که مشکل آسفکسی برای نوزاد ایجاد میشود نباید به او شیر داد. شیر دادن علائم بیماری را بدتر خواهد کرد. پس از کاهش تعداد تنفس ابتدا از راه لوله و سپس از راه دهان تغذیه شروع میشود.
- در طول زمان عدم شیردهی جهت برقراری جریان، نگهداری، ذخیره، انجماد و ذوب شیر از پرستار نوزاد خود کمک بگیرید.
- در صورت اجازه پزشک میتوانید شیردهی به نوزاد خود را شروع نمایید.
- از دستکاری سرمها و رابطهای متصل به نوزاد خود، خودداری کنید.
- ممکن است نوزاد شما نیاز به دستگاه کمک تنفسی داشته باشد. این دستگاه با بهتر شدن تنفس نوزاد و متعادل شدن تعداد تنفس برداشته خواهد شد.
- داروها طبق تجویز پزشک و در فواصل مشخص توسط پرستار به نوزاد شما داده خواهد شد.
- با تیم مراقبتی در زمان انجام اقدامات تشخیصی و درمانی همکاری نمایید.
- مواظب باشید در زمان شیردهی یا بغل کردن نوزاد برانول یا لوله سرم از دست نوزاد شما خارج نشود.
- ممکن است روزانه از نوزاد شما خونگیری شود.
- طی مدتی که نوزاد شما در بخش مراقبتهای ویژه بستری میباشد، تماس و ارتباط عاطفی خود را با او قطع نکنید.
- قبل از تماس با نوزاد دستهای خود را بشویید و ماسک بزنید.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- پس از توانایی نوزاد در هضم شیر و عدم استفراغ آن، نوزاد ترخیص میگردد.
- ممکن است نوزاد هنگام مکيدن و بلعيدن دچار وقفه تنفسی شود. پرستار به شما شیوه بررسی رنگ پوست و تنفس نوزاد و شیوه صحیح تغذيه به وی را آموزش میدهد تا تنفسهای نوزاد به طور ثابت حفظ شود.
- درجه حرارت بدن نوزاد را تا حد امکان ثابت نگه داريد.
- در هنگام تعويض لباس و حمام دادن از سرد شدن نوزاد جلوگيری کنيد. اگر نوزاد سرد شد بايد فوراً او را گرم کنيد. تغييرات سريع درجه هوا میتواند باعث وقفه تنفسی گذرای نوزاد شود.
- قبل از تماس با نوزاد حتماً دستهای خود را بشویید و در صورتی که فرد دیگری از نوزاد مراقبت میکند این موضوع را به او گوشزد کنید.
- در صورتی که دچار سرماخوردگی هستید از ماسک استفاده کنید و یا در صورت امکان از کودک خود فاصله بگیرید.
- از تماس افراد مبتلا به بیماریهای عفونی و سرماخورده با نوزاد خود خودداری کنید.
- مواظب باشید که نوزاد در معرض افراد سیگاری قرار نگیرد. اگر شما يا فرد ديگری در منزل سيگار میکشد زمان آن رسيده است تا مصرغ سيگار را قطع کنيد.
- اجازه دهيد نوزادتان خواب آرامی داشته باشد و در بين خواب او را بيدار نکنيد.
- توجه کنيد وضعيت نوزاد به صورتی باشد که سر وگردن نوزاد در يک خط مستقيم قرار بگيرد. اين وضعيت از پيچ خوردن راه هوايی جلوگيری میکند. حفظ وضعيت مناسب راه هوايی در هنگام تغذيه، خواب و نوازش نوزاد خيلی مهم است.
- برای خواب نوزاد از تخت بچه استفاده کنيد و از تخت بزرگسالان و مبلهای فنری استفاده نکنيد.
- از صندلی مخصوص ماشين فقط در ماشين استفاده کنيد و برای خوابيدن نوزاد در طول شب و خواب نيم روزی استفاده نکنيد.
- هنگام خواب اسباب بازیها و بالشها را از داخل تخت برداريد تا باعث خفگی نوزاد نشوند.
- هرگز نوزاد را خيلی شديد تکان ندهيد.
زمان مراجعه بعدی
- چند روز بعد از ترخیص حتماً به پزشک متخصص نوزادتان جهت پیگیری درمان مراجعه کنید.
- در صورت افزایش تعداد تنفس به همراه تو کشیده شدن قفسه سینه در زمان بازدم و کبودی اندامها به پزشک مراجعه کنید.










