پوست سالم در اثر فشار، اصطكاك و سایش، آسیب می‌بیند. جهت پیشگیری از این مشكلات راهنمایی‌های زیر را دنبال كنید.

• فشار

نکاتی که جهت جلوگیری از فشار باید رعایت شود شامل موارد زیر می باشد:

1) فشارهای وارده بر بدن بیمار را بكاهید. این نوع فشارها منجر به آسیب‌های پوستی و زخم بستر می‌شوند؛ این احتمال برای قسمت‌های استخوانی بدن بیش از همه جا است.

2) به كمك جعبه‌های تخم مرغ، تشك‌های هوا، بالشتك‌های پاشنه، زانو، آرنج و بالش‌های نرم و بالشتك‌هایی از جنس چرم گوسفند، این فشارها را كم كنید.

3) با قرار دادن بالش‌هایی زیر ساق پای بیمار اندام‌های تحتانی او را بلند كرده و اجازه دهید پاشنه‌ها آزادانه آویزان باشند.

4) قسمت‌های استخوانی بدن بیمار را حداقل 2 بار در روز بررسی كنید. در صورت وجود قرمزی در این نواحی، بیمار را تغییر وضعیت بدهید. اگر قرمزی پوست برطرف نشد پرستار را خبر كنید.

5) پوست قرمز شده را حداقل 3 تا 4 بار در روز به آرامی ماساژ دهید. از لوسیون‌های پوستی و یا وازلین استفاده كنید.

6) بیمار را حداقل هر 1تا 2 ساعت بچرخانید تا از اعمال فشار بر نواحی استخوانی بدن جلوگیری كنید.

7) با گذاشتن بالش پشت بیمار دراز كشیده به یك سمت، او را حمایت كنید. 

                                                                                                           

• رطوبت

نکاتی که جهت جلوگیری از ایجاد رطوبت باید رعایت شود شامل موارد زیر می‌باشد:

• پوست را تمیز و خشك كنید.
• صابون و الكل باعث خشكی پوست می‌شوند. اگر صابون خوب شسته نشود، یك لایه روی پوست باقی می‌گذارد.
• در مورد بیمارانی كه بی‌اختیاری ادرار و مدفوع دارند، ناحیه تناسلی (از جلو به عقب) بعد از هر بار دفع ادرار یا مدفوع باید شسته شود. از تمیز كننده‌های خنثی استفاده كنید.
• بعد از تمیز شدن و خشك شدن پوست از یك پماد محافظ و یا اسپری مثل پماد ویتامین AD یا كرم در صورت تجویز، استفاده كنید.
• ملافه‌ها را خشك نگه دارید.

 

• سایش

نکاتی که  جهت جلوگیری از سایش باید رعایت شود شامل موارد زیر می‌باشد:

• جهت چرخش یا تكان دادن بیمار از ملافه‌های مخصوص این كار استفاده كنید. بیمار را جهت تغییر وضعیت، نكشید و هل ندهید. محافظ‌های پاشنه و آرنج در این موارد مفید هستند.
• سطح تخت را تمیز و صاف نگه دارید. حتی چین و چروك و برآمدگی ملافه‌های تخت می‌توانند باعث ایجاد سایش و آزردگی پوستی شوند.
• اگر بیمار محدود به تخت است، پا را از تخت به آرامی بلند كنید (حداكثر 30 درجه) و زیر پای بیمار بالش یا دستکش پر از آب بگذارید تا احتمال سایش پاشنه پا كمتر شود.

توجه: حداقل هر ساعت یك بار وضعیت بیمار را تغییر دهید.

تغییر وضعیت باعث كاهش فشار بر قسمت‌های استخوانی می‌گردد، از ورود مایعات به ریه‌های بیمار جلوگیری می‌كند و یک نوع حركت ورزشی به مقدار كم نیز می‌باشد.

تغییر وضعیت‌ها شامل دراز كشیدن روی پشت، روی شكم، روی سمت راست و سمت چپ و نشستن می‌شوند.

می‌توانید جهت یادآوری چگونگی چرخش بیمار یك برنامه تنظیم كنید. جهت حمایت بیمار در هر موقعیت از بالش‌ها استفاده كنید.

 1) دراز كشیدن به پشت

• یك بالش نرم و صاف زیر سر بیمار قرار دهید.
• سر و گردن بیمار در یك امتداد باشند.
• بازوهای بیمار باید در كنار او قرار گیرند به گونه ای كه كف دست رو به بالا باشد. می‌توانید بالش‌های نرم و صافی زیر بازوها و دستان بیمار قرار دهید تا از آن‌ها حمایت كنند.
• ساق پا را صاف كرده و انگشتان پا را به سمت بالا قرار دهید و یك تخته كف پای بیمار در انتهای تخت بگذارید به گونه‌ای كه از پاهای بیمار حمایت كند این کار از افتادگی مچ پا جلوگیری می‌کند.

• یك بالش صاف و نرم زیر مچ پای بیمار بگذارید تا پاشنه‌ها آزادانه آویزان باشند. جهت حركت دادن بیمار از تخته انتقالی استفاده كنید.

2)  دراز كشیدن روی شكم        

• بیمار را روی شكم قرار داده به طوری كه صورت او به یك سمت باشد و بازوها از ناحیه آرنج خم شده باشند.
• حوله‌ای كوچك را لوله كرده و آن را زیر شانه‌های بیمار قرار دهید.
• بالشی بزرگ زیر ساق‌های بیمار از زانوها تا مچ پا بگذارید.
• پاشنه باید از بالش آویزان باشد و انگشتان پا روی  تخت قرار نگیرند.
• جهت راحتی بیمار یک بالش كوچک زیر سر او قرار دهید.

3) دراز كشیدن به سمت راست یا چپ

• بیمار را به یك سمت قرار دهید به طوری كه سر و پشت او در یك راستا باشند.
• یك بالش نرم و صاف زیر سر او قرار دهید به گونه‌ای كه گردن بیمار صاف باشد.
• پای زیرین را صاف و پای بالا را خم كنید. با قرار دادن یك بالش زیر پای رویی، آن را حمایت كنید.
• می‌توانید بازوهای بیمار را مطابق شكل قرار دهید.

4)  نشستن                                                       

• به بیمار كمك كنید بنشیند.
• چند بالش پشت بیمار به عنوان متكا قرار دهید.

• بالش‌هایی زیر بازوها و ساق‌ها بگذارید.
• كف پای بیمار یك تخته و بالش بگذارید.
• از سر خوردن بیمار جلوگیری نمایید.

5)  چرخش بیمار در تخت                                                                                                      

• اگر بیمار نتواند بدون كمك بچرخد، ملافه‌ای را از یك عرض تا نیمه تا زده و آن را در خط وسط تخت و زیر بیمار قرار دهید.
• بیمار را روی قسمت لوله شده ملافه بغلتانید.
• ملحفه كشش (دروشیت) باید از قسمت زیر قفسه سینه تا زانوهای بیمار قرار داشته باشد.
• جهت چرخاندن بیمار به یك سمت تخت بروید و یك انتهای ملحفه كشش را روی سمت دیگر بكشید.
• ملحفه را به سمت خود بكشید، بدین صورت بیمار به سمت شما خواهد چرخید و سپس همان طور كه توضیح داده شد بیمار را در وضعیت خوابیده به یك طرف حمایت كنید.

برنامه ریزی ورزشی برای بیمار، حداقل هر 3 ساعت یك بار                              

ورزش از نشت مایعات به درون ریه‌های بیمار جلوگیری و حركات روده را منظم می‌كند. در این قسمت به شما نشان داده می‌شود كه چگونه به بیمار استراحت مطلق ورزش دهید.

حركات ورزشی

انجام حركات ورزشی باعث حفظ تحرك آزاد و کامل مفاصل می‌شود. همچنین ورزش از بد شكل شدن و از دست دادن حركت در مفاصل جلوگیری می‌كند.

در صورتی که بیمار این ورزش‌ها را انجام دهد به آن ورزش فعال و اگر شخص دیگری عضلات بیمار را ورزش دهد، ورزش غیر فعال می‌گویند.

توصیه‌ها:

1. اگر شما مسئول ورزش بیمار هستید آن قسمت از بدن او را كه ورزش می‌دهید با یك دست محكم بگیرید و از دست دیگرتان برای انجام حركاتی كه می‌خواهید، استفاده كنید.
2. تمام تمرینات را با حركات آرام و نرم انجام دهید.
3. اگر احساس می كنید كه مفصل دیگر آزادانه حركت نمی‌كند و یا بیمار احساس ناراحتی و فشار می‌كند، تمرینات را متوقف كنید.

تمرینات ورزشی چگونه انجام می‌شود؟

الف) ورزش شانه و بازو

1. وضعیت بدن در موقع شروع تمرین:

• دست بیمار را صاف در كنار تنه بیمار قرار دهید به گونه‌ای كه انگشت شستش بالا قرار گیرد.
• كنار شانه‌ی بیمار به سمت بالای سر بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• یكی از دست‌های خود را بالای آرنج بیمار قرار دهید و با دست دیگر خود انتهای دست بیمار را نگه دارید.

       

3. حركت ورزشی:

• دست بیمار را به بالای سر تا كنار گوش ببرید و آرنج بیمار را صاف نگه دارید.

4. دست بیمار را به وضعیت اول بازگردانید.

ب) تمرینات دست و شانه

1. وضعیت بدن در آغاز تمرین:

• بازوی بیمار را در یك سمت بدنش صاف قرار دهید به گونه‌ای كه كف دستش بالا باشد و كنار شانه‌‍‌ی بیمار بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• یكی از دستان خود را بالای آرنج بیمار قرار دهید و با دست دیگر خود، دست بیمار را نگه دارید.

3. حركت ورزشی:

• بازوی بیمار را به سمت گوش‌های او حركت دهید به گونه‌ای كه از پهلوی او دور شود. آرنج وی را صاف نگه دارید به گونه‌ای كه كف دست بالا باشد و یا دست موازی با زمین قرار بگیرد.

4. دست بیمار را به حالت اولیه برگردانید.

پ) تمرینات شانه و آرنج

1. وضعیت اولیه بیمار:

• دست بیمار را كنار بدن او قرار دهید به گونه‌ای كه آرنج وی خم شود به این ترتیب انگشتان او به سمت سقف قرار می‌گیرد و آرنج بیمار به صورت عمود بر زمین به سمت بالا خم می‌شود.

2. وضعیت دست شما:

• یكی از دستان خود را بالای آرنج بیمار نگه دارید و با دست دیگر خود، انتهای دست بیمار را نگه دارید.

3. حركت ورزشی:

• بازوی بیمار را بالا ببرید به این ترتیب دستش در امتداد قفسه‌ی سینه‌اش حركت می‌كند.

• بازوی بیمار را بگردانید به طوری كه دست وی (از آرنج به پایین) از قفسه‌ی سینه‌اش دور شود.

                 

4. بیمار را به حالت اولیه برگردانید.

د) تمرین خم كردن آرنج

1. وضعیت اولیه بدن:

• بازوی بیمار را صاف در كنار بدن او قرار دهید به گونه‌ای كه انگشتان شست بالا باشد و كنار آرنج بیمار بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• یكی از دست‌های خود را بالای آرنج بیمار قرار دهید و با دست دیگر خود دست بیمار را نگه دارید.

3. حركت ورزشی: آرنج بیمار را خم كنید به طوری كه دست وی به سمت شانه بالا برود.

                                

4. دست بیمار را به حالت اولیه برگردانید.

ر) تمرین چرخش ساعد و آرنج

1. وضعیت بدن در آغاز تمرین:

• بازوی بیمار را بر روی تخت در كنار بدن او قرار دهید و آرنج بیمار را 90 درجه خم كنید به گونه‌ای كه انگشتان وی به سمت سقف و انگشت شست به سمت شانه‌ی او باشد و كنار آرنج بیمار بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• با یك دست خود كف دست بیمار و با دست دیگر خود بازوی بیمار را نگه دارید.

3. حركت ورزشی:

الف) ساعد بیمار را بچرخانید به طوری كه كف دست بیمار به سمت خودش باشد.

ب) ساعد بیمار را بچرخانید به گونه‌ای كه پشت دست بیمار به سمت خودش باشد.

4. ساعد دست بیمار را به حالت اولیه برگردانید.

ز) تمرین خم كردن مچ دست

1. وضعیت اولیه بیمار:

• دست بیمار را كنار بدن او قرار دهید و آرنجش را خم كنید به طوری كه انگشتان وی به سمت سقف قرار می‌گیرد، كنار آرنج بیمار بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• با یك دست، كف دست بیمار و با دست دیگر خود پایین مچ دست وی را نگه دارید.

3. حركت ورزشی:

الف) دست بیمار را به سمت عقب خم كنید.

ب) دست بیمار را به سمت جلو خم كنید.

4. دست بیمار را به حالت اولیه برگردانید.

و) تمرین خم كردن مچ دست به یك سمت

1. وضعیت اولیه بدن:

• دست بیمار را كنار بدن او قرار دهید و آرنج او را خم كنید به گونه‌ای كه انگشتان وی به سمت سقف قرار گیرد، كنار آرنج بیمار بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• با یك دست، كف دست بیمار و با دست دیگر خود پایین مچ او را نگه دارید.

3. حركت ورزشی:

الف) مچ دست بیمار را به یك طرف و در جهت انگشت شست وی خم كنید.

ب) مچ دست بیمار را به یك طرف او و در جهت انگشت كوچك خم كنید.

4. دست بیمار را به حالت اولیه بازگردانید.

م) تمرین خم و راست كردن انگشت

1. وضعیت اولیه بیمار:

• دست بیمار را پهلوی او قرار دهید و آرنج او را خم كنید به طوری كه انگشتان او به سمت سقف قرار گیرد. كنار آرنج بیمار بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• كف یكی از دست‌های خود را روی پشت دست بیمار قرار دهید و با دست دیگر مچ دست بیمار را نگه دارید.

3. حركت ورزشی:

الف) به بیمار كمك كنید دست خود را محكم مشت كند.

ب) انگشتان بیمار را راست كنید تا دست او باز شود.

4. دست بیمار را به حالت اولیه برگردانید.

ن) تمرین خم و راست كردن انگشت شست                                   

1. وضعیت اولیه بیمار:

• دست بیمار را صاف كنار بدن او قرار دهید به طوری كه كف دست او به سمت بالا باشد.

2. وضعیت دست شما:

• با یك دست خود دست بیمار و با دست دیگر، انگشت شست بیمار را نگه دارید.

3. حركت ورزشی:

الف) انگشت شست بیمار را به سمت پایین به طرف كف دست وی خم كنید.

ب) انگشت شست بیمار را در حالت اشاره به یك سمت، مانند كسی كه به جایی اشاره می‌كند صاف نگه دارید.

4. دست بیمار را به حالت اولیه برگردانید.

ل) تمرین خم كردن زانو و مفصل ران

1. وضعیت اولیه:

• پای بیمار را صاف روی تخت به گونه‌ای قرار دهید كه روی زانو به سمت بالا باشد، كنار زانوی بیمار بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• یكی از دست‌های خود را زیر زانوی بیمار و دست دیگر را زیر پاشنه‌ی پای او قرار دهید.

3. حركت ورزشی:

• زانوی بیمار را به سمت قفسه‌ی سینه‌ی او خم كنید.

4. پای بیمار را به حالت اولیه برگردانید.

ف) تمرین كشش ران از پهلو

1. وضعیت اولیه:

• پای بیمار را صاف روی تخت قرار دهید به گونه‌ای كه روی زانوی او به سمت بالا باشد، كنار زانوی بیمار بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• یكی از دست‌های خود را زیر زانوی بیمار و دست دیگر را زیر پاشنه‌ی پای او قرار دهید.

3. حركت ورزشی:

• پای بیمار را از پای دیگر او دور كنید، (برای این كه بتوانید پای بیمار را به سمت داخل یا خارج حركت دهید، باید یك قدم به عقب بردارید) شکل زانوی او را صاف و پنجه‌ی پاهای او را به سمت بالا نگه دارید.

4. پای بیمار را به حالت اولیه برگردانید.

 ق) تمرین بالا بردن پا                                                                          

1. وضعیت اولیه:

• پای بیمار را صاف بر روی تخت قرار دهید، زانوی او به سمت بالا باشد، كنار زانوی بیمار بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• یكی از دست های خو را زیر زانوی بیمار و یكی دیگر از دست‌های خود را زیر پاشنه‌ی پای او قرار دهید.

3. حركت ورزشی:

• در حالی كه زانوی بیمار را صاف نگه داشته‌اید، پای او را به سمت قفسه‌ی سینه بالا ببرید.

4. پای بیمار را به حالت اولیه برگردانید.

ص) تمرین بالا بردن پا

1. وضعیت اولیه:

• پای بیمار را صاف روی تخت قرار دهید به طوری كه پنجه ی پاهای او به سمت بالا باشد، كنار پای بیمار بایستید.

2. وضعیت دست شما:

• پاشنه ی پای بیمار را كف دست خود قرار دهید به طوری كه پای او روی دست شما بیفتد. دست دیگر خود را بالای قوزك پای بیمار قرار دهید.

3. حركت ورزشی:

• درحالی كه با یك دست پاشنه‌ی پای بیمار را به سمت بالا و با دست دیگر روی پای بیمار را به سمت پائین فشار می‌دهید، پای او را بالا بیاورید.

• دست خود را شل كنید و نگذارید پای بیمار به حالت اولیه برگردد.
• پاشنه پای بیمار را به سمت بالا و روی پای بیمار را به سمت پایین فشار دهید.

• پای بیمار را به حالت اولیه برگردانید و پنجه‌ی پای او را به سمت سقف قرار دهید.