شکستگی استخوان زمانی اتفاق می‌افتد که نیرویی که به استخوان وارد می‌شود، قوی‌تر از آن چیزی باشد که استخوان می‌تواند تحمل کند. این امر ساختار و استحکام استخوان را مختل می کند و منجر به درد، از دست دادن عملکرد و گاهی خون‌ریزی و آسیب در اطراف محل می‌شود.

اسکلت ما از استخوان تشکیل شده است. استخوان‌ها نوعی بافت همبند هستند که با کلسیم و سلول‌های استخوانی تقویت شده‌اند. استخوان‌ها دارای مرکز نرم‌تری به نام مغز استخوان هستند که در آن سلول‌های خونی ساخته می‌شوند. وظایف اصلی اسکلت ما حمایت از بدن، امکان حرکت و محافظت از اندام‌های داخلی است.

انواع مختلفی از شکستگی استخوان وجود دارد. برخی از آنها بسته به قدرت و جهت نیرو، قوی‌تر از سایرین هستند. محل شکستگی‌های رایج استخوان عبارتند از:

• مچ دست
• مچ پا
• شکستگی لگن – لگن اغلب در افراد مسن رخ می دهد.

استخوان‌های شکسته بسته به سن و سلامت فرد و نوع شکستگی، حدود 4 تا 8 هفته طول می‌کشد تا بهبود یابند.

انواع

انواع مختلف شکستگی عبارتند از:

• شکستگی بسته (ساده) – استخوان شکسته پوست را سوراخ نکرده است.
• شکستگی باز ( مرکب ) – استخوان شکسته از پوست بیرون می‌زند یا زخم به محل شکستگی منتهی می‌شود. احتمال عفونت و خونریزی خارجی بیشتر است.
• شکستگی گرین استیک – یک ترک کوچک و باریک در استخوان. می‌تواند در کودکان رخ دهد، زیرا استخوان‌های آنها نسبت به استخوان‌های بزرگسالان انعطاف پذیرتر است.
• شکستگی مویی – شایع‌ترین شکل شکستگی استرسی است که اغلب در پا یا ساق پا در نتیجه استرس مکرر ناشی از فعالیت‌هایی مانند پریدن یا دویدن ایجاد می‌شود.
• شکستگی پیچیده – ساختارهای اطراف شکستگی آسیب دیده‌اند. ممکن است به وریدها، شریان‌ها یا اعصاب آسیب وارد شود و همچنین ممکن است آسیبی به پوشش استخوان (پریوستوم) وارد شود.
• شکستگی خرد شده – استخوان به قطعات کوچک خرد می‌شود. این نوع شکستگی پیچیده دیرتر بهبود می‌یابد.
• شکستگی بیرون زدگی – ماهیچه‌ها با تاندون‌ها، نوعی بافت همبند، به استخوان متصل می‌شوند. انقباضات قوی عضلانی می‌تواند تاندون را آزاد کند و تکه‌های استخوان را بیرون بکشد. این نوع شکستگی بیشتر در مفاصل زانو و شانه دیده می‌شود.
• شکستگی فشاری – زمانی اتفاق می‌افتد که 2 استخوان به یکدیگر فشار می‌آورند. استخوان‌های ستون فقرات که مهره نامیده می‌شوند می‌توانند این نوع شکستگی را داشته باشند. افراد مسن، به ویژه افراد مبتلا به پوکی استخوان، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.

همه شکستگی‌ها مربوط به دست یا پای فرد نیست. ضربه به سر، قفسه سینه، ستون فقرات یا لگن می تواند باعث شکستگی استخوان هایی مانند جمجمه و دنده‌ها شود. این شکستگی‌ها با ساختار زیرین بدن که استخوان به طور معمول از آن محافظت می‌کند، پیچیده‌تر می‌شود.

مدیریت برخی از این شکستگی‌ها تنها با استفاده از اصول کمک‌های اولیه بسیار دشوار است، زیرا ممکن است نشان دهنده آسیب‌های بسیار خطرناک باشند. اگر به این نوع شکستگی مشکوک هستید، همیشه به دنبال کمک اضطراری باشید.

علائم و نشانه‌ها

شکستگی‌ها با سایر آسیب‌های اسکلت مانند دررفتگی متفاوت است، اگرچه در برخی موارد تشخیص آنها از هم سخت است. گاهی اوقات ممکن است یک فرد بیش از یک نوع آسیب داشته باشد. اگر شک دارید، با آسیب طوری رفتار کنید که انگار یک شکستگی است.

علائم شکستگی به استخوان خاص و شدت آسیب بستگی دارد، اما ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درد
• ورم
• کبودی
• تغییر شکل
• ناتوانی در استفاده از اندام.

علل شایع

شکستگی استخوان تقریباً همیشه در اثر ضربه ایجاد می‌شود. هر چیزی که با نیروی کافی به یکی از استخوان‌های شما برخورد کند می‌تواند آن را بشکند. برخی از شایع‌ترین علل عبارتند از:

• تصادفات اتومبیل.
• سقوط.
• آسیب‌های ورزشی.

گاهی اوقات ممکن است بدون اینکه ضربه‌ای به استخوان وارد شود، استخوان بشکند. نیروهای تکراری – مانند دویدن یا تمرین ورزشی – می‌توانند باعث شکستگی استرسی شوند. به طور مشابه، تکرار یک حرکت به طور مداوم در مدت زمان طولانی می‌تواند منجر به سندرم استفاده بیش از حد در دست‌ها و بازوهای شما شود. اگر هر روز در محل کار یک ساز می‌نوازید یا از دستان خود به همان شیوه استفاده می‌کنید، احتمال اینکه دچار شکستگی استرس شوید بیشتر است.

در صورت ابتلا به پوکی استخوان، خطر شکستگی به شدت افزایش می‌یابد. پوکی استخوان سالانه باعث بیش از یک میلیون شکستگی می‌شود.

عوارض احتمالی

در حالی که شکستگی‌های استخوان معمولاً با درمان مناسب به خوبی بهبود می‌یابند، ولی ممکن است با عوارضی مانند موارد زیر همراه باشند:

• استخوان در موقعیت نامناسب بهبود یابد: ممکن است شکستگی در موقعیت نامناسب بهبود یافته و جوش بخورد، یا ممکن است استخوان‌ها در طول فرآیند بهبود جابه جا شوند.
• اختلال در رشد استخوان: اگر شکستگی استخوان دوران کودکی در طول بهبودی دچار اختلال شود، ممکن است بر رشد معمولی آن استخوان تأثیر بگذارد که می‌تواند خطر تغییر شکل استخوان را در آینده افزایش دهد.
• عفونت استخوان یا مغز استخوان: در شکستگی مرکب، باکتری می‌تواند از طریق شکاف در پوست وارد شود و استخوان یا مغز استخوان را آلوده کند و گاها باعث یک عفونت مداوم شود.
• مرگ استخوان (نکروز عروقی): اگر استخوان منبع اصلی خون خود را از دست بدهد، ممکن است بمیرد.
• از دست دادن خون
• صدمات به اندام‌ها، بافت‌ها یا ساختارهای اطراف – برای مثال ممکن است مغز در اثر شکستگی جمجمه آسیب ببیند یا ممکن است در صورت شکستن دنده اندام‌های قفسه سینه آسیب ببینند.

تشخیص

پزشک شکستگی استخوان را با معاینه و اقدامات تصویربرداری تشخیص می‌دهد. در برخی موارد، اگر پس از یک حادثه بستری شده باشید، ممکن است این کار در اورژانس انجام شود.

اگر به اورژانس منتقل شوید، تیمی از ارائه دهندگان خدمات شما را مدیریت می‌کنند و جراحات را به ترتیب شدت درمان می‌کنند، به خصوص اگر برخی از آنها تهدید کننده زندگی باشند. پس از تثبیت شدن وضعیت حیاتی، برای تایید شکستگی به تصویربرداری نیاز دارید.

اقدامات حین تشخیص

برای گرفتن عکس از شکستگی خود به حداقل یکی از چند اقدام تصویربرداری نیاز دارید:

• عکس رادیولوژی با اشعه ایکس: که هرگونه شکستگی را تایید می‌کند و نشان می‌دهد که استخوانها چقدر آسیب دیده‌اند.
• تصویربرداری ام آرآی (MRI): که برای دریافت تصویر کاملی از آسیب استخوان‌ها و ناحیه اطراف آن‌ها و بافت‌هایی مانند غضروف و رباط‌های اطراف استخوان‌ها کمک می‌کند
• سی‌تی‌اسکن: سی‌تی‌اسکن تصویر دقیق‌تری از استخوان‌ها و بافت اطراف نسبت به عکس رادیولوژی ارائه می‌دهد.
• اسکن استخوان: از اسکن استخوان برای یافتن شکستگی‌هایی که در عکس رادیولوژی نشان داده نمی‌شوند، استفاده می‌کنند. این اسکن بیشتر طول می‌کشد – معمولاً دو بار با فاصله چهار ساعت – اما می‌تواند به یافتن برخی از شکستگی‌ها کمک کند.

درمان

نحوه درمان شکستگی بستگی به نوع شکستگی، علت آن و میزان آسیب استخوان‌های شما دارد.

بی حرکتی

اگر شکستگی خفیف است و استخوان‌ها از جای خود دور نشده‌اند (اگر جابجا نشده باشد)، ممکن است فقط به یک آتل یا گچ نیاز داشته باشید. آتل بندی معمولاً سه تا پنج هفته طول می‌کشد. اگر به گچ گرفتن نیاز دارید، احتمالاً مدت طولانی‌تری خواهد داشت، معمولاً شش تا هشت هفته. در هر دو مورد، احتمالاً برای اطمینان از بهبود صحیح استخوان‌ها به عکس‌برداری رادیولوژی نیاز دارید.

جااندازی یا ریداکشن بسته

شکستگی‌های شدیدتر نیاز به یک جااندازی بسته برای تنظیم (تراز کردن) استخوان‌ها دارد. در طول این روش غیرجراحی، پزشک بدن را به سمت بیرون فشار داده و می‌کشد تا استخوان‌های شکسته‌ را ردیف کند. برای جلوگیری از احساس درد در طول عمل، یکی از موارد زیر را دریافت خواهید کرد:

• بی‌حسی موضعی برای بی‌حس کردن ناحیه اطراف شکستگی.
• داروهای آرام بخش.
• بیهوشی عمومی برای خواباندن شما در طول عمل.

پس از جا اندازی پزشک قسمت آسیب دیده را در یک آتل یا گچ قرار می‌دهد.

جراحی شکستگی استخوان

برخی از شکستگی‌های استخوان نیاز به جراحی دارند. بسته به نوع شکستگی – و میزان آسیب استخوان‌ها – روش‌های مختلفی وجود دارد که ممکن است جراح از آن استفاده کند.

تثبیت داخلی

جراح استخوان‌ها را مجدداً در موقعیت صحیح خود قرار می‌دهد و سپس آن‌ها را در جای خود محکم می‌کند تا بتوانند بهبود یافته و دوباره رشد کنند. آن‌ها معمولاً کاری را انجام می‌دهند که فیکساسیون داخلی نامیده می‌شود، به این معنی که جراح قطعات فلزی را در استخوان وارد می‌کند تا در زمان بهبودی، آن را در جای خود نگه دارد. شما باید میزان استفاده از آن قسمت از بدن خود را محدود کنید تا مطمئن شوید استخوان به طور کامل بهبود یافته و جوش بخورد.

روش های تثبیت داخلی عبارتند از:

• میله ها: میله ای که از وسط استخوان وارد می شود که از بالا به پایین امتداد دارد.
• صفحات و پیچ ها: صفحات فلزی به استخوان شما پیچ می‌شوند تا قطعات را در جای خود به هم نگه دارند.
• پین‌ها و سیم‌ها: پین‌ها و سیم‌ها قطعات استخوان را در جای خود نگه می‌دارند و معمولاً همزمان با میله‌ها یا صفحات استفاده می‌شوند.

برخی از مردم با این قطعات گذاشته شده در بدنشان برای همیشه زندگی می‌کنند. ممکن است برای بیرون آوردن آنها نیاز به جراحی‌های بعدی داشته باشید.

تثبیت خارجی

ممکن است نیاز به تثبیت خارجی داشته باشید. جراح پیچ‌هایی را در استخوان در دو طرف شکستگی داخل بدن  قرار می‌دهد و سپس آنها را به یک بریس یا براکت در اطراف استخوان خارج از بدن متصل می‌کند. این معمولاً راهی موقتی برای تثبیت شکستگی و شروع بهبود قبل از تثبیت کننده یا فیکساسیون داخلی است.

آرتروپلاستی

در صورت شکستگی مفصل (مانند شانه، آرنج یا زانو) ممکن است نیاز به جراحی آرتروپلاستی (تعویض مفصل) داشته باشید. جراح مفصل آسیب دیده را برمی‌دارد و آن را با یک مفصل مصنوعی جایگزین می‌کند. مفصل مصنوعی (پروتز) می‌تواند فلزی، سرامیکی یا پلاستیکی سنگین باشد. مفصل جدید شبیه مفصل طبیعی خواهد بود و به روشی مشابه حرکت می‌‌کند.

پیوند استخوان

اگر شکستگی به شدت جابجا شده باشد یا اگر استخوان آنطور که باید به خوبی بهبود نیابد، ممکن است به پیوند استخوان نیاز داشته باشید. جراح  بافت استخوانی اضافی را برای اتصال مجدد استخوان شکسته وارد می‌کند. پس از آن، آنها معمولاً یک تثبیت داخلی را انجام می‌دهند تا قطعات را در کنار هم نگه دارند تا استخوان دوباره رشد کند. پیوند استخوان می‌تواند از چند منبع باشد:

• در داخل از جای دیگری در بدن (معمولا بالای استخوان لگن).
• اهداکننده خارجی.
• یک قطعه جایگزین مصنوعی.

پس از جراحی، استخوان بی‌حرکت خواهد شد. قبل از اینکه بتوانید مانند قبل از شکستگی از آن استفاده کنید، به ترکیبی از آتل، گچ، بریس یا اسلینگ نیاز دارید.

روش عمل برای شکستگی استخوان

گچ گیری یکی از رایج‌ترین روش‌های بی حرکت کردن اندام است. این قالب از گچ تهیه می‌شود که با اضافه کردن آب سفت می‌شود. بسته به محل و شدت شکستگی، مراحل عمل می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• شکستگی‌های بسته یا ساده – 2 انتهای استخوان شکسته در یک ردیف قرار گرفته و در جای خود نگه داشته می‌شوند. اندام به طور کامل بانداژ می‌شود، سپس گچ مرطوب اعمال می‌شود. گاهی اوقات، پس از خشک شدن گچ، گچ به دو قسمت تقسیم می‌شود و دو نیمه از بیرون دوباره بانداژ می‌شوند. که برای فضا دادن به هر تورمی است که ممکن است رخ دهد.
• شکستگی‌های باز یا مرکب – این شکستگی‌ها در اتاق عمل کاملاً تمیز می‌شوند تا مواد زائد را قبل از قرار دادن جدا کنند، زیرا ممکن است استخوان شکسته در معرض هوای آزاد عفونی شود.
• استخوان‌های بلند – استخوان‌های بلند مانند استخوان ران (فمور) به سختی در یک راستا قرار می‌گیرند. در بزرگسالان، اغلب با عملی به نام نیلینگ داخلی درمان می‌شوند. یک کودک ممکن است برای چند روز قبل از قرار دادن استخوان در گچ نیاز به کشش داشته باشد. هنگامی که دو انتهای استخوان شروع به نشان دادن علائم بهبودی می‌کنند، ساق و مفصل ران در گچ بی‌حرکت می‌شوند. در موارد دیگر، پین‌ها در بالا و زیر شکستگی وارد می‌شوند و به یک قاب خارجی یا فیکساتور ثابت می‌شوند. این کار تحت بیهوشی عمومی انجام می شود.

بلافاصله پس از عمل بر روی شکستگی استخوان

پس از جراحی، پزشک شما بررسی می کند که شما در ناحیه حس کامل دارید. به عنوان مثال، اگر دست شما در گچ شکسته است، ممکن است از شما بخواهند که انگشتان خود را تکان دهید. آنها همچنین اندام شما را از نظر گزگز، رنگ پریدگی یا سردی بررسی می‌کنند. و بررسی می‌کنند که آیا اسپلینت بر عصب اندام و جریان خون تأثیر می‌گذارد یا خیر. قسمت آسیب دیده در چند روز اول تا حد امکان ثابت نگه داشته می‌شود.

پرستاران به شما داروهای مسکن ارائه می‌کنند. آنها تفاوت بین درد شکستگی شما و هر دردی را که می‌تواند ناشی از آتل، کشش، گچ گیری، تراز ضعیف اندام یا تورم اندام باشد، تعیین می‌کنند.

روند بهبود شکستگی استخوان

لخته‌های خونی که در انتهای شکسته استخوان تشکیل می‌شوند، شروع روند بهبودی هستند. در طی حدود 5 هفته، بدن 2 قسمت استخوانی را با ترکیبی از سلول‌های فیبری و غضروف به هم پیوند می‌زند.

این استخوان موقت (پالوس) به اندازه استخوان واقعی قوی نیست. می‌تواند به راحتی بشکند تا زمانی که به آرامی با استخوان واقعی جایگزین شود. به همین دلیل ممکن است پزشک بعد از چند هفته گچ یا آتل شما را بردارد، اما هنوز باید حداقل یک ماه دیگر استخوان را با احتیاط درمان کنید.

سایر درمان‌ها

برخی از استخوان ها مانند ترقوه یا استخوان های انگشتان پا با بند یا آتل (به جای گچ) بی‌حرکت می‌شوند و حدود 2 ماه استراحت می‌کنند.

چشم انداز بلند مدت پس از شکستگی استخوان

در بیشتر موارد، گچ پس از چند هفته برداشته می‌شود، اما باید حداقل تا یک ماه آینده با دقت اندام را درمان کنید. بهبودی شکستگی‌های پا چند ماه طول می‌کشد. استخوان تشکیل شده ضعیف‌تر است می‌تواند به راحتی آسیب ببیند.

ممکن است پزشک برای بررسی پیشرفت بهبودی استخوان، عکس رادیولژی بیشتری بگیرد.

برخلاف پوست، استخوان‌های شکسته بدون ایجاد بافت اسکار بهبود می‌یابند. اما عضلات بی‌حرکت تمایل به ضعیف شدن و لاغر شدن دارند. ممکن است برای مدت کوتاهی نیاز به توان‌بخشی، از جمله تمرینات تقویتی داشته باشید.