مدیریت بیماری
پرتودرمانی داخلی (براکی تراپی)
براکی تراپی روشی است که شامل قرار دادن مواد رادیواکتیو در داخل بدن می‌شود. براکی تراپی یکی از انواع پرتودرمانی است که برای درمان سرطان استفاده می‌شود. براکی تراپی همچنین پرتودرمانی داخلی نامیده می‌شود.
براکی تراپی به پزشکان اجازه می دهد تا دوزهای بالاتری از اشعه را به مناطق خاصی از بدن منتقل کنند، در مقایسه با روش مرسوم پرتودرمانی (اشعه پرتوهای خارجی) که تابش دستگاه خارج از بدن شما را نشان می‌دهد.
براکی تراپی ممکن است عوارض جانبی کمتری نسبت به تابش اشعه خارجی ایجاد کند و زمان کلی درمان با براکی تراپی کوتاه‌تر است.
دلایل انجام روش
براکی تراپی برای درمان انواع مختلفی از سرطان استفاده می‌شود، از جمله:
- سرطان مجرای صفراوی
- سرطان مغز
- سرطان پستان
- سرطان دهانه رحم
- سرطان آندومتری
- سرطان مری
- سرطان چشم
- سرطان های سر و گردن
- سرطان ریه
- سرطان پانکراس
- سرطان پروستات
- سرطان رکتوم
- سرطان پوست
- سرطان‌های بافت نرم
- سرطان واژن
براکی تراپی را می‌توان به تنهایی یا همراه با سایر روش‌های درمان سرطان استفاده کرد. به عنوان مثال، براکی تراپی گاهی پس از جراحی برای از بین بردن سلول های سرطانی باقی‌مانده استفاده می‌شود. براکی تراپی همچنین می‌تواند همراه با پرتودرمانی خارجی استفاده شود.
خطرات و عوارض احتمالی
عوارض جانبی براکی تراپی مختص ناحیه تحت درمان است. از آنجا که براکی تراپی، اشعه را در منطقه کوچک درمان متمرکز می‌کند، فقط آن ناحیه تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
ممکن است در ناحیه درمان حساسیت و تورم را تجربه کنید. از پزشک خود بپرسید که چه عوارض جانبی دیگری از درمان انتظار می‌رود.
نحوه آمادگی برای روش
قبل از شروع براکی تراپی، ممکن است با یک پزشک متخصص پرتودرمانی ملاقات کنید (انکولوژیست پرتویی). همچنین ممکن است اسکن هایی برای کمک به پزشک در تعیین برنامه درمانی انجام شود.
ممکن است قبل از براکی تراپی، روش‌هایی مانند تصویربرداری با اشعه ایکس، سی تی اسکن یا تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر آی) انجام شود.
نحوه انجام روش
درمان براکی تراپی شامل قرار دادن مواد رادیواکتیو در بدن در نزدیکی قسمت سرطانی است. نحوه قرار دادن این مواد رادیواکتیو توسط پزشک در بدن به عوامل زیادی بستگی دارد، از جمله محل و وسعت سرطان، سلامت کلی و اهداف درمانی.
محل قرارگیری ممکن است در داخل حفره بدن یا در بافت بدن باشد:
- تابش داخل حفره بدن قرار می‌گیرد.
در طی براکی تراپی داخل حفره‌ای، دستگاه حاوی مواد رادیواکتیو در دهانه بدن مانند نای و یا واژن قرار می‌گیرد. دستگاه ممکن است لوله یا استوانه‌ای باشد که متناسب با دهانه بدنه خاص باشد.
تیم پرتودرمانی ممکن است دستگاه براکی تراپی را با دست قرار دهد یا از یک دستگاه رایانه‌ای برای قرار دادن دستگاه استفاده کند. ممکن است از روش‌های تصویربرداری مانند سی تی اسکن یا دستگاه سونوگرافی برای اطمینان از قرارگیری دستگاه در موثرترین مکان استفاده شود.
- تابش وارد شده به بافت بدن.
در طی براکی تراپی بینابینی، دستگاه‌های حاوی مواد رادیواکتیو در بافت بدن مانند داخل سینه یا پروستات قرار می‌گیرند. وسایلی که تابش بینابینی را به ناحیه درمان می‌رسانند شامل سیم، بادکنک و دانه‌های ریز به اندازه دانه‌های برنج است. چندین تکنیک برای قرار دادن دستگاه‌های براکی تراپی در بافت بدن استفاده می‌شود.
تیم پرتودرمانی ممکن است از سوزن‌های مخصوص استفاده کند. این لوله‌های بلند و توخالی با دستگاه‌های براکی تراپی، مانند دانه‌ها، بارگذاری می‌شوند و در بافتی که دانه‌ها آزاد می‌شوند، وارد می‌شوند. در برخی موارد، لوله‌های باریک (کاتتر) ممکن است در حین عمل جراحی قرار داده شود و بعدا در جلسات براکی تراپی با مواد رادیواکتیو پر شود.
ممکن است از سی تی اسکن، سونوگرافی یا سایر روش‌های تصویربرداری برای هدایت دستگاه‌ها و اطمینان از قرارگیری آن‌ها در موثرترین مکان‌ها استفاده شود.
براکی تراپی با دوز بالا در مقابل دوز پایین
آنچه در طول براکی تراپی تجربه خواهید کرد بستگی به روش خاص درمان دارد.
پرتودرمانی را می‌توان در یک جلسه کوتاه درمانی، مانند براکی تراپی با دوز بالا، انجام داد، یا می‌توان آن را در مدت زمان معینی مانند براکی تراپی با دوز پایین در محل خود رها کرد. گاهی اوقات منبع تابش به طور دائم در بدن قرار می‌گیرد.
- براکی تراپی با دوز بالا
براکی تراپی با دوز بالا اغلب یک روش سرپایی است، به این معنی که هر جلسه درمان مختصر است و نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارد. در طی این روش، مواد رادیواکتیو برای مدت کوتاهی در بدن قرار می‌گیرد (از چند دقیقه تا 20 دقیقه). شما ممکن است یک یا دو جلسه در روز در طول چند روز یا چند هفته انجام دهید.
در طی براکی تراپی با دوز بالا، در وضعیت راحتی دراز خواهید کشید. تیم پرتودرمانی دستگاه پرتودرمانی را قرار می‌دهد که ممکن است یک لوله یا لوله‌های ساده باشد که در داخل حفره بدن قرار گرفته یا سوزن‌های کوچکی که در تومور وارد شده‌اند. مواد رادیواکتیو با کمک دستگاه رایانه‌ای وارد دستگاه براکی تراپی می‌شوند.
تیم پرتودرمانی در طول جلسه براکی تراپی اتاق را ترک می‌کند. آن‌ها در یک اتاق مجاور که در آن می‌توانند شما را ببینند و صدایتان را بشنوند خواهند بود. در هنگام براکی تراپی نباید احساس درد کنید، اما اگر احساس ناراحتی می‌کنید یا نگرانی دارید، حتماً به مراقبان خود اطلاع دهید.
هنگامی که مواد رادیواکتیو از بدن خارج می‌شود، شما از خودتان اشعه یا مواد رادیواکتیو ساطع نمی‌کنید و برای دیگران خطری ندارید و می‌توانید به فعالیت‌های معمول خود ادامه دهید.
- براکی تراپی با دوز کم
در طی براکی تراپی با دوز پایین، دوز کم و مداوم اشعه در طول زمان (از چند ساعت تا چند روز) منتشر می‌شود. شما معمولاً باید تا زمانی که اشعه در محل مورد نظر است در بیمارستان بمانید.
مواد رادیواکتیو با دست یا ماشین در بدن قرار می‌گیرد. دستگاه‌های براکی تراپی ممکن است در حین عمل جراحی در بدن قرار گیرند، که ممکن است به بی‌هوشی یا آرام بخشی نیاز داشته باشد تا بدن در حین عمل ثابت بماند و ناراحتی را کاهش دهد.
شما به احتمال زیاد در یک براکی تراپی با دوز پایین در یک اتاق خصوصی در بیمارستان خواهید ماند. از آنجا که مواد رادیواکتیو در بدن باقی می‌ماند، احتمال کمی وجود دارد که بتواند به افراد دیگر آسیب برساند. به همین دلیل، بازدیدکنندگان محدود خواهند شد.
کودکان و زنان باردار نباید در بیمارستان به ملاقات شما بیایند. تیم مراقبت‌های بهداشتی هنوز مراقبت‌های لازم را به شما ارائه می‌دهد، اما ممکن است مدت زمانی را که در اتاق شما می‌گذرانند را محدود کنند.
در هنگام براکی تراپی با دوز پایین نباید احساس درد کنید. ثابت ماندن و ماندن در اتاق بیمارستان برای روزها ممکن است ناراحت کننده باشد. در صورت احساس ناراحتی، به تیم مراقبت‌های بهداشتی خود اطلاع دهید. پس از مدت زمان تعیین شده، مواد رادیواکتیو از بدن شما خارج می‌شود. هنگامی که درمان براکی تراپی به پایان رسید، می‌توانید بدون محدودیت ملاقات کننده داشته باشید.
- براکی تراپی دائمی
در برخی موارد، مانند براکی تراپی سرطان پروستات، مواد رادیواکتیو به طور دائم در بدن قرار می‌گیرد. مواد رادیواکتیو معمولاً با دست و با هدایت یک آزمایش تصویربرداری مانند سونوگرافی یا سی تی اسکن قرار می‌گیرند. ممکن است هنگام قرار دادن مواد رادیواکتیو احساس درد کنید، اما هنگامی که در محل قرار گرفت نباید احساس ناراحتی کنید.
بدن در ابتدا دوزهای کمی از اشعه را از ناحیه تحت درمان ساطع می‌کند. معمولاً خطر برای دیگران حداقل است و ممکن است هیچ محدودیتی در مورد افرادی که در نزدیکی شما هستند وجود نداشته باشد. در برخی موارد، ممکن است برای مدت کوتاهی از شما خواسته شود مدت و دفعات ملاقات با زنان باردار یا کودکان را محدود کنید. میزان تابش در بدن با گذشت زمان کاهش می‌یابد و محدودیت‌ها متوقف می‌شود.
نتایج قابل انتظار
ممکن است پزشک پس از براکی تراپی، اسکن را برای تعیین موفقیت آمیز بودن درمان توصیه کند. نوع اسکن‌هایی که انجام می‌دهید به نوع و محل سرطان بستگی دارد.
