بیماری بورگر یک بیماری نادر است که در سرخرگ‌های دست و پا اتفاق می‌افتد. در این بیماری، رگ‌های (عروق) خونی ملتهب و متورم شده و با لخته‌‌های خونی، بسته می‌شوند.

این اتفاق در نهایت باعث آسیب یا تخریب پوست شده و ممکن است منجر به عفونت و قانقاریا (سیاه شدن پوست) شود. بیماری بورگر معمولاَ اولین علامت خود را در دست و پا نشان می‌دهد و ممکن است در ادامه، بیماری به نواحی بزرگ‌تری مثل بازوها یا کل پا سرایت کند.

تقریبا تمامی افرادی که به این بیماری مبتلا می‌شوند، دخانیات استفاده می‌کنند. ترک مصرف دخانیات، تنها راه برای متوقف کردن این بیماری است.

در مورد افرادی که استعمال تنباکو را ترک نکنند، قطع بخشی از عضو و یا همه‌ی عضو ممکن است ضروری باشد.

علائم ونشانه‌ها

علائم بیمای بورگر عبارتند از:

• بی‌حسی دست‌ها یا پاها
• رنگ پریدگی، قرمزی یا آبی شدن رنگ دست‌ها و پاها
• دردی که در پاها یا دست‌ها در رفت و آمد است. این درد ممکن است زمانی که بیمار بعد از کار و فعالیت در حالت استراحت قرار می‌گیرد، آغاز شود.
• التهاب در طول سرخرگ‌های زیر پوست (سرخرگ به رگی گفته می‌شود که خون را از قلب به اندام‌های می‌برد).
• رنگ پریدگی انگشتان دست و پا زمانی که در معرض سرما قرار می‌گیرند.
• ایجاد زخم‌های باز دردناک روی انگشتان دست و پا

علل شایع

علت اصلی بیماری بورگر شناخته شده نیست. با این وجود، تنباکو، نقش واضحی در ایجاد این بیماری دارد اما اینکه چگونه این اتفاق می‌افتد، مشخص نیست. دانشمندان می‌گویند که مواد شیمیایی موجود در تنباکو ممکن است لایه‌ی داخلی رگ‌خونی را ملتهب کنند و باعث التهاب کل رگ شوند.

دانشمندان گمان می‌کنند برخی افراد برای ابتلا به این بیماری دارای استعداد ارثی هستند. همچنین ممکن است این بیماری به دنبال نقص در دستگاه ایمنی بدن نیز ایجاد شود.

عوامل تشدید کننده خطر

• مصرف تنباکو

سیگار کشیدن به میزان زیادی خطر ابتلا به بیماری بورگر را افزایش می‌دهد اما بیماری بورگر در افرادی که هیچگونه تنباکویی مصرف نمی‌کنند هم رخ  می‌دهد.

• بیماری‌های مزمن لثه

عفونت‌های طولانی مدت لثه، با بیماری بورگر در ارتباط است. اگرچه علت آن هنوز مشخص نیست.

• جنسیت

بیماری بورگر بیش‌تر در میان مردان شایع است. با وجود این، این تفاوت به خاطر مصرف بیش‌تر سیگار درمردان است.

• سن

این بیماری اغلب اولین نشانه‌های خود را در افراد کم‌تر از ۴۵ سال نشان می‌دهد.

عوارض احتمالی

اگر بیماری بورگر شدید شود، جریان خون به دست‌ها و پاها کاهش می‌یابد. این اتفاق باعث نرسیدن خون به نوک انگشتان دست و پا می‌شود. بافت‌ها اگر خون کافی دریافت نکنند، اکسیژن و مواد مغذی لازم برای زنده ماندن را نخواهند داشت.

این اتفاق می‌تواند باعث مرگ بافت در نوک انگشتان دست و پا بشود (قانقاریا). علائم و نشانه‌های قانقاریا عبارتند از : سیاه یا آبی شدن پوست، از بین رفتن حس و بدبو شدن انگشتان مبتلا. قانقاریا یک بیماری جدی است که معمولا بیمار را مجبور به قطع عضو آسیب دیده خواهد کرد.

تشخیص

زمانی که پزشک نتواند بیماری را تأیید کند، احتمالا از روش‌های تشخیصی مختلفی استفاده می‌کند که شامل:

• آزمایش خون

با استفاده از آزمایش خون، پزشک می‌تواند عوامل ایجاد کننده‌ی علائمی مشابه با علائم بیمار را تشخیص دهد. به عنوان مثال، آزمایش خون می‌تواند به تشخیص بیماری‌های خودایمنی از جمله لوپوس، اختلالات مربوط به لخته شدن خون ومرض قند( دیابت )کمک کند.

• آزمایش آلن

پزشک ممکن است یک آزمایش ساده به نام آلن را انجام دهد تا جریان خون در رگ‌های دست  را بررسی کند.

در این آزمایش، بیمار مشت خود را محکم می‌بندد، سپس پزشک روی رگ‌های مچ دست را فشار می‌دهد تا جریان خون بازگشتی به دست بیمار را کم کند تا دست بیمار بی‌رنگ شود. سپس بیمار مشت خود را باز می‌کند و پزشک فشار را از روی رگ دست بر می‌دارد. زمانی که رنگ دست طبیعی می‌شود، نشان دهنده‌ی سلامت رگ‌های دست است. بازگشت آهسته‌ی جریان خون به دست نشان دهنده‌ی مشکلاتی مثل بیماری بورگر است.

• آنژیوگرام

آنژیوگرام به تشخیص بیماری‌های عروق کمک می‌کند. آنژیوگرافی می‌تواند به همراه روش‌های کم خطرو با استفاده از سی تی اسکن یا ام. آر. آی انجام شود.

دراین روش یک کاتتر (لوله باریک و نرم) را وارد سرخرگ کرده ویک ماده رنگی در سرخرگ تزریق می‌کنند و سپس با استفاده از اشعه‌ی ایکس، یک سری تصاویر از سرخرگ‌ها گرفته می‌شود. در این تصاویر انسداد جریان خون راحت‌تر قابل دیدن است.

درمان

• ترک سیگار

اگرچه هیچ درمانی برای بیماری بورگر وجود ندارد، اما موثرترین راه برای جلوگیری از بدتر شدن این بیماری، ترک استعمال دخانیات است.

پزشک داروهایی را برای ترک سیگار و جلوگیری از ورم عروق خونی، توصیه می‌کند.

• درمان‌های دیگر

دیگر روش‌های درمانی موجود برای این بیماری که تأثیر کم‌تری نسبت به ترک سیگار دارند، عبارتند از:

• داروهایی برای گشاد کردن رگ‌های خونی و بهبود جریان خون و حل کردن لخته‌ی خون
• باز و بسته کردن مکرر دست و پاها برای افزایش جریان خون در قسمت‌های انتهایی بدن
• تحریک نخاعی
• اگر دست یا پا دچار عفونت شدید یا قانقاریا شده باشد، قطع عضو انجام می‌شود.

درمان‌های جدید

• جراحی عصب

در این روش، اعصابی که به ناحیه‌ی آسیب دیده می‌روند، برای کنترل درد و افزایش جریان خون، قطع می‌شوند. اگرچه تأثیرات بلند مدت این روش هنوز به خوبی مورد مطالعه قرار نگرفته‌اند.

• رشد مجدد عروق خونی

داروهایی برای تحریک رشد عروق (رگ‌های) خونی، یک راه تجربی برای رشد عروق خونی جدید است.

• باز کردن عروق خونی یا آندوواسکولار

یک لوله‌ی باریک (کاتتر) دررگ خونی بسته شده وارد کرده  و آن را باز می‌کنند تا  جریان خون درسرخرگ برقرار شود. البته از این روش خیلی استفاده نمی‌شود.