سندرم کارسینوئید زمانی اتفاق می‌افتد که یک تومور سرطانی نادر به نام تومور کارسینوئید مواد شیمیایی خاصی را در جریان خون ترشح کند و باعث ایجاد علائم و نشانه‌های مختلفی شود. تومور کارسینوئید، که نوعی تومور عصبی و غدد درون ریز است، اغلب در دستگاه گوارش یا ریه‌ها ایجاد می‌شود.

سندرم کارسینوئید به طور معمول در افرادی که تومورهای کارسینوئید پیشرفته دارند رخ می‌دهد. درمان سندرم کارسینوئید معمولا همان درمان سرطان است. با این حال، از آنجا که اکثر تومورهای کارسینوئید تا زمانی که پیشرفت نکنند، سندرم کارسینوئید ایجاد نمی‌کنند، ممکن است درمان آن امکان‌پذیر نباشد. برای تسکین علائم سندرم کارسینوئید و راحتی بیشتر بیمار، داروهایی توصیه می‌شود.

علائم و نشانه‌ها

علائم و نشانه‌های سندرم کارسینوئید بستگی به مواد شیمیایی که تومور کارسینوئید در جریان خون ترشح می‌کند، دارد. علائم و نشانه‌های رایج عبارتند از:

• برافروختگی پوست

پوست صورت و بالای قفسه سینه احساس گرما می‌کند و از صورتی تا بنفش تغییر رنگ می‌دهد. گرگرفتگی در این قسمت‌ها، ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت یا بیشتر طول بکشد. گرگرفتگی ممکن است بدون هیچ دلیل مشخصی اتفاق بیفتد، اگرچه گاهی اوقات می‌تواند در اثر استرس، ورزش یا نوشیدن الکل ایجاد شود.

• ضایعات پوستی صورت

نواحی ارغوانی از رگ‌های عنکبوتی ممکن است روی بینی و لب بالایی ظاهر شوند.

• اسهال

مدفوع مکرر و آبکی که گاهی اوقات با گرفتگی شکم همراه است، ممکن است در افرادی که سندرم کارسینوئید دارند، اتفاق بیافتد.

• اشکال در تنفس

علائم و نشانه‌هایی مانند آسم، خس خس سینه و تنگی نفس، ممکن است همزمان با احساس گرگرفتگی پوست ایجاد شود.

• تندی ضربان قلب

دوره‌های ضربان قلب سریع می‌تواند نشانه‌ای از سندرم کارسینوئید باشد.

علل شایع

سندرم کارسینوئید توسط تومور کارسینوئید ایجاد می‌شود که سروتونین یا سایر مواد شیمیایی را در جریان خون ترشح می‌کند. تومورهای کارسینوئید اغلب در دستگاه گوارش، از جمله معده، روده کوچک، آپاندیس، روده بزرگ و رکتوم، ایجاد می‌شوند.

تنها درصد کمی از تومورهای کارسینوئید مواد شیمیایی ترشح می‌کنند که باعث سندرم کارسینوئید می‌شود. وقتی این تومورها مواد شیمیایی را ترشح می‌کنند، کبد به طور معمول مواد شیمیایی را قبل از اینکه فرصتی برای عبور از بدن داشته باشند و علائمی ایجاد کنند، خنثی می‌کند.

با این حال، هنگامی که یک تومور پیشرفته به خود کبد گسترش می‌یابد (متاستاز)، ممکن است مواد شیمیایی ترشح کند که قبل از رسیدن به جریان خون خنثی نشوند. بیشتر افرادی که سندرم کارسینوئید را تجربه می‌کنند، یک سرطان پیشرفته دارند که به کبد گسترش یافته است.

برخی از تومورهای کارسینوئید برای ایجاد سندرم کارسینوئید نیازی به پیشرفت ندارند. به عنوان مثال، تومورهای کارسینوئید ریه که مواد شیمیایی را در خون ترشح می‌کنند، در بالاترین سطح از کبد ترشح می‌شوند، بنابراین کبد نمی‌تواند مواد شیمیایی را پردازش و از بین ببرد.

از طرف دیگر، تومورهای کارسینوئید در روده، مواد شیمیایی را در خون ترشح می‌کنند که قبل از رسیدن به بقیه بدن باید ابتدا از کبد عبور کند. کبد معمولا مواد شیمیایی را قبل از تأثیر بر سایر اعضای بدن خنثی می‌کند. علت دقیق ایجاد تومورهای کارسینوئید مشخص نیست.

عوارض احتمالی

داشتن سندرم کارسینوئید می‌تواند عوارض زیر را ایجاد کند:

• بیماری قلبی کارسینوئید

برخی از افراد مبتلا به سندرم کارسینوئید به بیماری قلبی کارسینوئید مبتلا می‌شوند. سندرم کارسینوئید باعث مشکل در دریچه‌های قلب می‌شود و عملکرد صحیح آن‌ها را دشوار می‌کند. در نتیجه ممکن است دریچه‌های قلب دچار نشت شوند. علائم و نشانه‌های بیماری کارسینوئید قلب شامل خستگی و تنگی نفس است. کارسینوئید بیماری قلبی می‌تواند در نهایت منجر به نارسایی قلبی شود. جراحی برای ترمیم دریچه های آسیب دیده قلب ممکن است گزینه مناسبی باشد.

• بحران کارسینوئید

بحران کارسینوئید باعث گرگرفتگی شدید در یک قسمت، فشارخون پایین، گیجی و دشواری در تنفس می‌شود. بحران کارسینوئید می‌تواند در افرادی که تومورهای کارسینوئید دارند و در معرض عوامل محرک خاصی قرار می‌گیرند، مانند بی‌هوشی حین جراحی، تهدید کننده زندگی باشد. پزشک ممکن است قبل از جراحی داروهایی به بیمار بدهد تا خطر بحران کارسینوئید را کاهش دهد.

تشخیص

پزشک علائم و نشانه‌ها را ارزیابی می‌کند تا سایر دلایل برافروختگی پوست و اسهال را متوجه شود. اگر علل دیگری یافت نشد، پزشک ممکن است به سندرم کارسینوئید مشکوک شود.

برای تأیید تشخیص، پزشک ممکن است آزمایشات دیگری را توصیه کند، از جمله:

• آزمایش ادرار

ادرار ممکن است حاوی ماده‌ای باشد که هنگام تجزیه سروتونین در بدن ایجاد می‌شود. مقدار بیش از حد این ماده می‌تواند نشان دهد که بدن در حال پردازش سروتونین اضافی است، ماده شیمیایی که معمولا توسط تومورهای کارسینوئید دفع می‌شود.

• آزمایش خون

خون ممکن است حاوی مقادیر زیادی از مواد خاصی باشد که توسط برخی تومورهای کارسینوئید آزاد می‌شود.

• تصویربرداری

برای تعیین محل تومور اولیه کارسینوئید و تعیین میزان گسترش آن، می‌توان از تصویربرداری استفاده کرد. پزشک ممکن است با سی تی اسکن از شکم شروع کند، زیرا بیشتر تومورهای کارسینوئید در دستگاه گوارش یافت می‌شوند. اسکن‌های دیگر، مانند ام آر آی یا اسکن پزشکی هسته‌ای، ممکن است در شرایط خاص مفید باشد.

• آندوسکوپی، برونکوسکوپی و کولونوسکوپی

پزشک ممکن است از یک لوله باریک و بلند مجهز به لنز یا دوربین برای بررسی مناطق داخل بدن استفاده کند. آندوسکوپی، که شامل عبور یک محدوده از گلو است، ممکن است به پزشک کمک کند تا داخل دستگاه گوارش را ببیند. برونکوسکوپی، که از محدوده ای که از گلو و ریه‌ها عبور می‌کند استفاده می‌کند، می‌تواند به یافتن تومورهای کارسینوئید ریه کمک کند. عبور یک لوله از ناحیه رکتوم (کولونوسکوپی) می‌تواند به تشخیص تومورهای کارسینوئید رکتوم کمک کند.

• نمونه برداری (بیوپسی)

یک نمونه از بافت تومور (نمونه برداری) ممکن است برای تأیید تشخیص جمع‌آوری شود. نوع بافت برداری بستگی به محل قرارگیری تومور دارد.

درمان

درمان سندرم کارسینوئید شامل درمان سرطان است و همچنین ممکن است شامل استفاده از داروها برای کنترل علائم و نشانه‌های خاص باشد.

درمان‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• عمل جراحی

جراحی برای از بین بردن سرطان ممکن است گزینه مناسبی باشد.

• داروهایی برای جلوگیری از ترشح مواد شیمیایی توسط سلول‌های سرطانی

تزریق داروها ممکن است علائم و نشانه‌های سندرم کارسینوئید، از جمله برافروختگی پوست و اسهال را کاهش دهد.

• داروهایی که تابش را مستقیماً به سلول‌های سرطانی می‌رسانند

این داروها به بدن تزریق می‌شود، سپس به سلول‌های سرطانی منتقل شده و به سلول‌ها متصل می‌شود و تابش را مستقیما به آن‌ها منتقل می‌کند. این روش درمانی در افرادی که سرطان پیشرفته دارند و به سایر درمان‌ها پاسخ نداده‌اند، استفاده می‌شود.

• توقف خون رسانی به تومورهای کبدی (آمبولیزاسیون)

در روشی به نام آمبولیزاسیون شریان کبدی، پزشک یک سوند را از طریق یک سوزن نزدیک کشاله ران وارد می‌کند و آن را تا رگ اصلی که خون را به کبد (شریان کبدی) می‌رساند، رد می‌کند. سپس ذراتی را که برای انسداد شریان کبدی طراحی شده‌اند را وارد کرده تا خون رسانی به سلول‌های سرطانی را که به کبد گسترش یافته‌اند قطع کند. سلول‌های سالم کبدی با تکیه بر خون از رگ‌های خونی دیگر زنده می مانند.

• از بین بردن سلول‌های سرطانی در کبد با گرما یا سرما

فرکانس رادیویی گرما را از طریق یک سوزن به سلول‌های سرطانی در کبد ارسال می‌کند که باعث مرگ سلول می‌شود. کرایوتراپی یا سرما درمانی نیز مشابه همین روش است، اما با انجماد تومور کار می‌کند.

• شیمی‌درمانی

در شیمی‌درمانی از داروهای قوی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. داروهای شیمی‌درمانی را می‌توان از طریق ورید (به صورت داخل وریدی) یا به صورت قرص تجویز کرد، همچنین می‌توان از هر دو روش استفاده کرد.