کاردیومیوپاتی، یکی از بیماری‌های عضله قلب است که در آن به علت درگیری و بیماری، عضله‌ی قلب نمی‌تواند خون کافی را برای بدن فراهم سازد و بیمار دچار نارسایی قلبی می‌شود. انواع اصلی کاردیومیوپاتی عبارتند از کاردیومیوپاتی اتساعی: زمانی رخ می‌دهد که ماهیچه قلب ضعیف باشد و به‌طور مؤثر خون را پمپاژ نکند؛ در نتیجه، عضلات قلب کشیده و نازک می‌شوند، سپس دریچه‌های قلب شل وگشاد می‌شوند. این نوع بیماری، به بزرگ‌کننده قلب نیز معروف است. نوع ارثی آن کم‌تر شایع بوده و بیش‌تر در مردان میانسال دیده می‌شود.

کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک: زمانی اتفاق می‌افتد که دیواره‌های قلب ضخیم می‌شوند و از گردش خون در قلب جلوگیری می‌کنند. این نوع کاردیومیوپاتی می‌تواند به علت فشارخون زیاد به مدت طولانی، افزایش سن، مرض قند (دیابت) یا بیماری تیروئید و عوامل دیگر مانند حاملگی، مصرف زیاد الکل، عفونت ویروسی (آنفولانزا)، دارو‌های شیمی درمانی اتفاق بیافتد.

کاردیومیوپاتی محدود کننده: این نوع بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که حفره‌های قلب بسیار سفت شده و به‌قدر کافی از خون پر نمی‌شوند پس با اختلال عملکرد دیاستول مشخص می‌شود. علت این بیماری ممکن است بر اثر وجود زخم بر روی قلب که پس از پیوند زدن قلب بر جای می‌ماند یا پیامد بیماری‌های قلبی دیگری باشد.

کاردیومیوپاتی را می‌توان درمان کرد. نوع درمانی که بیمار دریافت خواهد کرد بستگی به نوع کاردیومیوپاتی و شدت آن دارد. درمان شامل داروها، کاشت وسایل کمکی در قلب و در موارد شدید، پیوند قلب است.

علائم و نشانه‌ها

در مراحل اولیه، افراد مبتلا به کاردیومیوپاتی ممکن است هیچ علائم و نشانه‌ای نداشته باشند. اما به هنگام پیشرفت این بیماری علائم و نشانه‌ها ظاهر می‌شوند. این علائم عبارتند از:

• تنگی نفس به نگام فعالیت و یا حتی در حالت استراحت
• ورم پاها و مچ پا
• نفخ شکم به علت تجمع مایع
• سرفه به هنگام دراز کشیدن
• خستگی خیلی زیاد
• نامنظم بودن ضربان قلب و تپش قلب
• درد قفسه سینه
• سرگیجه، احساس سبکی در سر و غش

علائم و نشانه‌های این بیماری در صورت عدم درمان بدتر و بدتر می‌شوند. ممکن است در برخی افراد، این بیماری به سرعت پیشرفت می‌کند اما در برخی دیگر کاردیومیوپاتی ممکن است برای مدت طولانی ثابت بماند.

علل شایع

در اغلب موارد، علت کاردیومیوپاتی ناشناخته است. اما در بعضی از بیماران، پزشکان قادر به شناسایی برخی از عوامل مؤثر در این بیماری هستند. علل احتمالی کاردیومیوپاتی عبارتند از:

• ارث
• فشارخون بالا در دراز مدت
• آسیب بافت قلبی از یک حمله‌ی قلبی قبلی
• ضربان قلب سریع و مزمن
• مشکلات دریچه‌های قلب
• اختلالات متابولیک، مانند چاقی، بیماری تیروئید یا مرض قند (دیابت)
• کمبود ویتامین‌های ضروری یا مواد معدنی، مانند تیامین (ویتامین ب1)
• مشکلات بارداری
• نوشیدن الکل بیش از حد و طولانی مدت
• استفاده از مواد مخدرمانند کوکایین و….
• استفاده از برخی داروهای شیمی درمانی و پرتودرمانی برای درمان سرطان
• عفونت‌های خاص که ممکن است به قلب و دریچه‌های آن آسیب برسانند.
• تجمع آهن در عضله‌ی قلب (هموکروماتوز)
• بیماری که باعث التهاب و رشد توده‌ی سلولی در قلب و ارگان‌های دیگر بدن شود (سارکوئید)

• اختلالی که باعث تجمع غیرطبیعی پروتئین‌ها می‌شود (آمیلوئیدوز)

• بیماری‌های بافت پیوندی

عوامل تشدید کننده خطر

این عوامل عبارتند از:

• سابقه‌ی خانوادگی
• فشارخون بالا
• بیماری‌هایی که قلب را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند (حمله‌ی قلبی، بیماری سرخرگ‌های کرونر و یا عفونت‌های ویروسی).
• اضافه وزن و چاقی
• اعتیاد به الکل
• مصرف مواد مخدر
• داروهای درمان کننده سرطان
• مرض قند (دیابت)
• بیماری‌های تیروئیدی
• تجمع آهن در عضله‌ی قلب (هموکروماتوز)
• بیماری‌هایی که باعث تجمع غیرطبیعی پروتئین‌ها می‌شود مانند بیماری آمیلوئیدوز
• اختلالات بافت پیوندی و …

عوارض احتمالی

ابتلا به کاردیومیوپاتی ممکن است به سایر ناراحتی‌های قلبی منجر شود، از جمله:

• نارسایی قلبی

نارسایی قلبی بدین معنی است که قلب نمی‌تواند خون کافی را برای رفع نیازهای بدن پمپاژ کند. عضله‌ی  ضخیم شده، سفت شده و یا ضعیف شده‌ی قلب در اثر کاردیومیوپاتی قادر به پمپاژ خون به تمام بدن نیست. در صورت عدم درمان، نارسایی قلبی زندگی بیمار را تهدید می‌کند.

• لخته شدن خون در قلب

اگر قلب نتواند به طور مؤثر پمپاژ کند، احتمال لخته شدن خون در قلب وجود دارد. اگر خون لخته شده از قلب پمپاژ شده و وارد جریان خون شود، می‌تواند سرخرگ‌های دیگر قلب و مغز را مسدود کند.

برای کاهش خطر این عارضه، پزشک ممکن است رقیق کننده‌های خون (داروهای ضد انعقادی) را تجویز کند.

• مشکلات دریچه‌ای

اگر افراد مبتلا به کاردیومیوپاتی، قلب بزرگی داشته باشند، دریچه‌های قلب ممکن است بسته نشوند و منجر به برگشت خون به قلب شوند.

• ایست قلبی و مرگ ناگهانی

کاردیومیوپاتی می‌تواند باعث ضربان غیرطبیعی قلب شود. وقتی ضربان قلب خیلی آهسته شود یا ضربان قلب بیش از حد سریع شود، غش یا مرگ ناگهانی اتفاق می‌افتد. ایست قلبی (مرگ قلبی ناگهانی) می‌تواند علامت اولیه در جوانان از جمله ورزشکاران باشد (در کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک).

تشخیص

پزشک با انجام یک معاینه‌ی بدنی و سوال در مورد سوابق بیماری خانوادگی و نشانه‌های این بیماری به تشخیص می‌پردازد. اگر پزشک متوجه وجود بیماری کاردیومیوپاتی شود، ممکن است روش‌های زیر را برای تأیید تشخیص تجویز نماید. این روش‌ها عبارتند از:

• تصویربرداری از قفسه سینه

در این روش با گرفتن یک تصویر از قلب، بزرگی غیرطبیعی قلب مشخص می‌شود.

• اکوکاردیوگرافی

اکوکاردیوگرافی روش اصلی تشخیص اولیه‌ی کاردیومیوپاتی‌ها است. دراین روش ساختمان قلب از جمله اندازه حفره‌ها و نیز فعالیت قلب مانند برون ده قلبی مشخص می‌شود.

• گرفتن نوار قلب

در این روش بی‌خطر، سیم‌هایی به پوست بیمارمتصل می‌شود تا امواج الکتریکی قلب را اندازه‌گیری کنند. نوار قلب می‌تواند اختلال در فعالیت الکتریکی قلب و همچنین ضربان غیرطبیعی قلب را نشان دهد.

• تست استرس (تست ورزش)

دراین روش ضربان قلب، فشارخون و تنفس بیمار را هنگامی‌که بر روی تردمیل راه می‌رود مورد بررسی قرار می‌دهند.

• کاتتریزاسیون قلبی

کاتتریزاسیون قلبی روشی است که برای تشخیص و درمان بیماری‌های قلبی عروقی استفاده می‌شود. در این روش، لوله‌ای نازک و بلندی به نام کاتتر را به درون سرخرگ کشاله‌ی ران، گردن یا بازو وارد کرده و به سمت قلب هدایت می‌کنند. درمان بعضی از بیمارهای قلبی مانند آنژیوپلاستی قلبی نیز با استفاده از کاتتریزاسیون قلبی انجام می‌شود. معمولاً بیمار در حین انجام کاتتریزاسیون قلبی هوشیاراست اما داروهایی به بیمار داده می‌شود تا به ایجاد آرامش در بیمار کمک کند. دوره بهبودی در کاتتریزاسیون قلبی، سریع و کوتاه و کم خطر است.

• ام. آر. آی

ام. آر. آی یک روش تصویربرداری است که با استفاده از میدان‌های مغناطیسی و امواج رادیویی از قلب تصویربرداری می‌کند. اگر تصاویر اکوکاردیوگرافی در تشخیص مؤثر نباشند ممکن است علاوه بر آن  از ام. آر. آی هم استفاده شود.

• سی تی اسکن قلب

سی تی اسکن قلب، روشی بی‌خطر است که با استفاده از اشعه‌ی ایکس از قلب عکس می‌گیرد. در این روش می‌توان از ضربان قلب عکس گرفته و رگ‌های بسته شده را مشخص کرد.

• آزمایش خون

آزمایش خون ممکن است برای بررسی کار کلیه، تیروئید، کبد و برای اندازه‌گیری سطح آهن انجام شود.

• آزمایش ژنتیک یا غربالگری

کاردیومیوپاتی می‌تواند ارثی باشد. با پزشک در مورد این‌که آیا آزمایش ژنتیک برای بیمار و خانواده او مناسب است یا نه مشورت شود.

درمان

اهداف کلی برای درمان کاردیومیوپاتی عبارتند از کنترل علائم و نشانه‌های بیماری، جلوگیری از شدید شدن بیماری و کاهش خطر عوارض بیماری است. درمان کاردیومیوپاتی متفاوت است و بستگی به نوع آن دارد.

• کاردیومیوپاتی اتساعی

دراین بیماری پزشک درمان‌های زیر را توصیه می‌کند:

داروها

پزشک ممکن است داروهایی برای بهبود توانایی و کار پمپاژ قلب، بهبود جریان خون، کاهش فشارخون، کاهش سرعت ضربان قلب، حذف مایع اضافی از بدن و یا پیشگیری از لخته شدن خون تجویز کند.

کاشت وسایل کمکی قلب

اگربیمار در معرض خطر ضربان نامنظم قلبی باشد، پزشک ممکن است کاشت یک دستگاه ضربان‌ساز را برای ایجاد هماهنگی بین انقباضات بطن چپ و راست توصیه کند.

• کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک

اگر تشخیص داده شود که بیمار دچار کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک شده است، پزشک درمان‌های زیر را توصیه می‌کند:

داروها

پزشک ممکن است داروهایی را برای استراحت قلب، کم کردن پمپاژ قلب و ایجاد ضربان طبیعی در قلب تجویز نماید.

دفیبریلاتور داخل قلبی

وسیله‌ای است که با باتری کار می‌کند و کمی ازدستگاه ضربان‌ساز بزرگ‌تر است. این وسیله را در زیر پوست کاشته و ضربان قلب بیمار را کنترل کرده و در صورت لزوم اصلاح می‌نمایند.

برداشتن دیواره بین دو بطن

در این روش، جراح بخشی از دیواره‌ی ضخیم عضله‌ی قلب که دو حفره‌ی بطن‌ها را از هم جدا می‌کند، برمی‌دارد. برداشتن بخشی از عضله قلب و درمان نارسایی دریچه‌ی میترال، جریان خون را بهبود می‌بخشد.

• تخریب دیواره بین دو بطن

 دراین روش قسمت کوچکی از عضله‌ی قلبی ضخیم شده با استفاده از تزریق الکل از طریق یک لوله‌ی نازک و دراز (کاتتر) به درون سرخرگی که آن ناحیه را خون‌رسانی می‌کند، تخریب می‌شود. این کار به خون اجازه می‌دهد که در آن ناحیه جریان پیدا کند. ممکن است با روش جراحی بخشی از دیواره‌ی ضخیم شده ماهیچه‌ی قلب را بردارند.

به دلیل زمینه ژنتیکی قوی در کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک، خویشاوندان بالغ این بیماران که در سن 12-18 سالگی قرار دارند می‌بایست به طور سالیانه تحت معاینه فیزیکی، نوار قلب و اکو‌کاردیوگرافی قرار گیرند و سن‌های بالا‌تر هر 5 سالی یکبار انجام دهند.

• درمان کاردیومیوپاتی محدود کننده

درمان کاردیومیوپاتی محدود کننده بر بهبود علائم متمرکز است. پزشک ممکن است توصیه کند که به مصرف نمک و آب و تعادل وزن بیش‌تر توجه شود. همچنین ممکن است داروهای ادرارآور (دیورتیک) یا داروهایی برای کاهش و کنترل فشارخون یا ضربان غیرطبیعی قلب تجویز شود.

اگر علت کاردیومیوپاتی محدودکننده مشخص شود، برای درمان بیماری‌های زمینه‌ای مانند آمیلوئیدوز نیز اقدام می‌شود.

بسیاری از داروهایی که پزشکان برای کاردیومیوپاتی تجویز می‌کنند، ممکن است مشکلات خاصی را ایجادکنند، به همین خاطر قبل از مصرف هر یک از این داروها با پزشک در مورد این مشکلات صحبت شود.

ضربان‌ساز مصنوعی نیز ممکن است تا حدی به بهبود برخی علائم این اختلال کمک کند.

پیوند قلب

زمانی که کاردیومیوپاتی پیشرفت کند، به طوری‌ که نتوان از طریق دارو علائم را کنترل و کاهش داد، شاید پیوند قلب تنها راهکار باقی مانده باشد.