مدیریت بیماری
سلولیت
سلولیت نوعی عفونت باکتریایی است که پوست را درگیر می‌کند و در ميان افرادی که به زخم‌های پوستی ساده خود بی‌توجهی می‌کنند، به وفور ديده می‌شود. علت اصلی اين بيماري، عدم رعايت بهداشت مناسب زخم است که در صورت عدم درمان، می‌تواند به عوارض جدی منجر شود.
اين عفونت می‌تواند در هر قسمتی از پوست بدن رخ دهد، اما عمدتا روی صورت يا ساق پاها به وجود می‌آيد.
علائم و نشانه‌ها
- دردناك بودن ناحيه به هنگام لمس و قرمز شدن و افزایش دمای قسمتی از پوست که دچار عفونت شده است.
- سفت و متورم شدن پوست
- تب، لرز، تعریق، درد عضلانی
- ضعف و احساس كسالت عمومي
- تهوع و استفراغ
- عدم حرکت انگشتان به دنبال تورم پوست
- تورم غدد لنفاوی آرنج و زیر بغل یا ران
علل شایع
استرپتوکوک و استافيلوکوک نام دو باکتری است که بيش از همه موجب اين بيماری می‌شوند. سلوليت زمانی روی می‌دهد که اين باکتری‌ها بتوانند از طريق يک شکاف و يا آسيب پوستی که در اثر مواردی چون جراحی‌های اخير، بريدگی‌ها، زخم‌های باز، التهاب‌ها و يا ساير بيماری‌های پوستی ايجاد شده‌اند، وارد بدن شوند.
نیش برخی از حشرات نیز می‌تواند باکتری‌های ایجاد کننده‌ی عفونت را به بدن منتقل کند.
عوامل تشدید کننده خطر
- مصرف داروهای سركوب كننده ايمنی يا كورتن
- بيماری مزمن مانند ديابت شيرين، يا بروز يك عفونت اخير كه موجب كاهش مقاومت شده باشد.
- هرگونه آسيبی كه به پوست يا يك ضايعه پوستی زمينه‌ای صدمه برساند.
- کاهش ايمنی بدن به علت بيماری نظير ايدز و يا سرطان‌های خون يا داروها
- مصرف تزريقی مواد مخدر
- سوختگی زخم حاصل از عمل جراحی
- چاقی یا اضافه وزن
- سابقه ابتلا به سلولیت
عوارض احتمالی
- عفونت خون، در صورتی كه باكتری‌ها وارد جريان خون شوند.
- عفونت مغز يا مننژيت، در صورتی كه سلوليت در ناحيه مركزی صورت رخ دهد.
- عفونت عضله و بافت مجاور در زير ناحيه سلوليت شده.
تشخیص
- معاینه توسط پزشک
- انجام آزمايشات نشان دهنده عفونت خون مانند آزمایش خون
- نمونه برداري از پوست و کشت سلولی
درمان
سلولیت معمولا در عرض 10-7 روز درمان می‌شود ولی در موارد شدید یا وجود بیماری‌های زمینه‌ای ممکن است طول درمان بیشتر از این باشد.
آنتی‌بیوتیک درمان اصلی این بیماری است. دارو معمولا به صورت خوراکی به بیمار داده می‌شود ولی در موارد شدید ممکن است لازم شود بیمار در بیمارستان بستری و تحت درمان تزریقی قرار گیرد.
همچنین برای کاهش درد از داروهای مسکن استفاده می‌شود.
در مواردی که به علت شدت عفونت، چرک در زیر پوست جمع می‌شود باید با استفاده از جراحی مواد چرکی تخلیه شود.
در موارد زیر بیمار در بیمارستان بستری می‌شود:
- وضع عمومی بیمار بد باشد برای مثال هنگام تب شدید یا تغییرات فشارخون
- با وجود مصرف آنتی بیوتیک وضعیت بیماری بدتر شود.
- بیمار ضعف سیستم ایمنی داشته باشد.
پيشگيری
- از وارد آمدن صدمه به پوست اجتناب كنيد.
- اگر فعاليت‌های كاری يا ورزشی سنگين و پر برخورد داريد، از لباس‌ها و وسايل محافظتی مخصوص استفاده كنيد.
- پوست خود را تميز نگاه داريد.
- در صورتي كه ضايعه‌‌ای در پوست داريد، از شنا كردن خودداری كنيد.
- بهتر است افراد دیابتی جهت جلوگیری از سلولیت موارد زیر را رعایت نمایند:
- همیشه پوست خود را مرطوب نگه دارند. مرطوب و تازه نگه‌داشتن پوست، از پوسته‌ریزی و ترك خوردن پوست جلوگیری می‌كند.
- برای محافظت از پوست دست‌ها و پاها بهتر است جوراب و دستکش‌های مناسب استفاده کنند.
- ناخن‌های خود را به دقت بگیرید و مراقب باشید تا به پوست اطراف ناخن خود آسیب نرسانید.
- هرگونه عفونت پوستی سطحی نظیر بیماری‌های قارچی پا را به دقت مداوا كنید زیرا عفونت‌های سطحی قابلیت زیادی برای گسترش سریع دارند.
در صورت بستری شدن در بیمارستان نکات زیر را رعایت نمائید:
- در صورتی که حالت تهوع و استفراغ دارید از خوردن و آشامیدن خودداری نمایید پس از بهتر شدن حال عمومی‌با اجازه پزشک شروع به مصرف مایعات به صورت کم کنید. اگر پس از مصرف مایعات مشکلی نداشتید رژیم غذایی معمولی می‌توانید مصرف کنید.
- مایعات فراوان بنوشید.
- بهتر است در مراحل ابتدایی و حاد بیماری در بستر استراحت نمایید.
- در صورت داشتن استراحت مطلق و ممنوعیت خارج شدن از تخت، بدون اجازه از تخت خود خارج نشوید و اصرار به خروج از تخت ننمایید.
- در صورت استراحت نسبی برای خروج از بستر و اجازه پزشک، ابتدا مدتی در لبه تخت نشسته و پاها را آویزان نمائید، در صورت نداشتن سرگیجه، تاری دید و تنگی نفس و … با کمک تیم مراقبتی راه بروید.
- در صورتی که باید با ویلچر به دستشویی بروید در زمان نیاز منتظر بمانید تا ویلچر را نزد شما بیاورند و به آرامی‌زمانی که پشت ویلچر توسط همراهان یا خدمات بخش گرفته شده است بروی آن بنشینید.
- در صورتی که به چیزی نیاز داشتید دکمه احضار پرستار را فشار دهید.
- داروها طبق تجویز پزشک و در فواصل مشخص توسط پرستار برای شما اجرا خواهد شد.
- از دستکاری سرم‌ها و رابط‌های متصل به خود خودداری کنید.
- اجازه دهید پزشکان درمان شما را انجام دهند.
- از خود درمانی و مصرف دارو بدون تجویز پزشک خودداری نمایید.
- ممکن است جهت بیحرکت کردن اندام مبتلا آتل استفاده شود.
- در صورتی که نیاز به مسکن داشتید به پرستار خود اطلاع دهید تا طبق دستور پزشک به شما دارو بدهد.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- مایعات فراوان بنوشید. نوشیدن آب سبزی‌ها و میوه‌ها به همراه غذا یا در میان وعده‌ها می‌تواند به بهبود سریع‌تر زخم‌ها کمک کند.
- یک رژیم غذایی پرپروتئین مانند گوشت، مرغ و تخم مرغ و … به ترمیم سریع‌تر بافت‌ها و اندام‌های آسیب دیده کمک می‌کند.
- ویتامین سی و آ در روند بهبود سریع‌تر زخم‌ها نقش موثری دارد بنابراین سعی کنید در برنامه غذایی روزانه‌تان منابع این ویتامین را بگنجانید. مواد غذایی حاوی ویتامین سی شامل انواع کلم‌ها به خصوص بروکلی، فلفل دلمه‌ای، گوجه فرنگی، انواع مرکبات از لیمو گرفته تا پرتقال و توت فرنگی هستند و مواد غذایی‌ای مانند سبزی‌های برگ سبز تیره و حتی زرد رنگ مانند فلفل دلمه‌ای رنگی و هویج از منابع عالی این ویتامین هستند.
- خوردن غذاهای چرب مانند انواع فست فود و غذاهای سرخ شده فقط باعث دریافت کالری بیشتر می‌شود بنابراین آن‌ها را نیز از برنامه غذایی روزانه‌تان حذف کنید.
- روزانه ۳ وعده و ۳ تا ۴ میان وعده بین صبحانه و ناهار، میان وعده‌ای بین ناهار و شام و میان وعده دیگری بعد از شام غذایی میل کنید و تمام گروه‌های غذایی را در این وعده‌ها بگنجانید تا مواد مغذی مختلف به بدنتان برسند.
- تا زمانی كه تب فروكش كند و ساير علائم شروع به بهبود كنند، در رختخواب استراحت كنيد.
- به محض بهبود علائم، فعاليت‌های عادی خود را از گيريد.
- در صورتی که از آتل جهت بیحرکت کردن عضو استفاده می‌کنید مرتبا عضلات داخل آتل را منقبض و منبسط کنید و اندام‌های خارج از آتل را حرکت دهید.
- دست یا پای مبتلا را بالاتر از سطح قلب نگه دارید تا تورم آن کاهش یابد.
- ممکن است اندام مبتلا تا مدتی بیحرکت شود. بیحرکت کردن معمولا با استفاده از یک آتل یا اسپلیت انجام می‌شود. بعد از برطرف شدن علائم عفونت، برای برگشت حرکات اندام‌ها به شکل طبیعی توصیه به انجام فیزیوتراپی می‌شود.
- براي تسريع التيام و تخفيف درد و التهاب، از آب گرم استفاده نماييد.
- جهت جلوگیری از پیشرفت سلولیت و یا سایر عفونت‌های پوستی، اقدامات زیر را انجام دهید:
- روزانه زخم‌تان را با آب و صابون بشویید. این كار را به‌عنوان قسمتی از برنامه زندگی روزمره‌تان قرار دهید.
- از یك كرم یا پماد آنتی‌بیوتیك طبق دستور پزشک برای زخم‌تان استفاده كنید.
- زخم‌تان را با باند تمیز بپوشانید. انجام این عمل به تمیز نگاه داشتن زخم و از بین رفتن باكتری‌ها كمك زیادی می‌كند.
- چنانچه تاول‌هایی بر روی پوست شما وجود دارد كه از آن‌ها ترشح خارج می‌شود، این تاول‌ها را تا زمان خشك‌شدن تمیز و پوشیده نگاه دارید. هیچ‌وقت تاول‌ها را نتركانید.
- مرتبا باند زخم‌تان را عوض كنید. حداقل روزی یك مرتبه این كار را انجام و هر بار كه این باند مرطوب یا كثیف شدند، دوباره آن‌ها را تعویض كنید.
- مراقب نشانه‌های عفونت باشید. تورم، قرمزی، درد و ترشحات چركی همگی نشان‌دهنده یك عفونت احتمالی است و نیاز به بررسی و ارزیابی پزشكی دارد.
- داروها طبق دستور پزشک و در فواصل مشخص مصرف شود.
- از قطع یا افزایش آن بدون اجازه پزشک خودداری کنید.
زمان مراجعه بعدی
- اگر شما يا يكی از اعضاي خانواده‌تان علائم سلوليت را داريد.
- اگر يكی از موارد زير به هنگام درمان رخ دهد: تب، سردرد يا استفراغ، خواب آلودگی يا بی‌حالی، بروز تاول روی ناحيه سلوليت، بروز نوارهای قرمزی كه علی‌رغم درمان بدتر شود.
- اگر دچار علائم جديد و غيرقابل كنترل شده‌ايد.
- داروهای مورد استفاده در درمان ممكن است عوارض جانبی به همراه داشته باشند. در صورت مشاهده عوارض به پزشک مراجعه نمایید.
