سندرم پیک‌ویکن که از نظر بالینی به عنوان سندرم کاهش تهویه ناشی از چاقی (OHS) شناخته می‌شود، یکی از عوارض چاقی شدید است که در آن تعداد یا عمق تنفس ناکافی است. این شرایط باعث می‌شود خون اکسیژن کافی نداشته باشد و در عوض دی‌اکسیدکربن زیادی داشته باشد. این سندرم نوعی اختلال تنفس نامنظم است که در خواب اتفاق می‌افتد و باعث ایجاد تغییرات طولانی‌مدت در سلامت بدن می‌شود.

هنگامی‌که فرد نفس می‌کشد، کیسه‌های هوا یا آلوئول‌های موجود در ریه‌ها، اکسیژن را از طریق مویرگ‌ها به جریان خون منتقل می‌کنند. این مویرگ‌ها همچنین دی‌اکسیدکربن را از جریان خون به کیسه‌های هوا منتقل می‌کنند. این مراحل به عنوان تبادل گاز شناخته می‌شود. تبادل گاز برای حفظ تعادل ایده‌آل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن در خون بسیار مهم است.

علائم و نشانه‌ها

بسیاری از علائم این سندرم به کمبود اکسیژن خون مرتبط است و می‌تواند تأثیراتی را در بدن، هنگام بیدار شدن و هنگام خواب بگذارد. در حین خواب، تنفس کم‌عمق می‌شود و حتی ممکن‌است دقایقی به یک‌باره، تنفس شما متوقف شود (آپنه).

علائم مشترک این سندرم شامل موارد زیر هستند:

• کمبود انرژی
• احساس خواب‌آلودگی یا خستگی در طول روز
• ورم یا رنگ مایل به آبی انگشتان دست و پا (معروف به سیانوز)

• سردردهای صبحگاهی به دلیل مقادیر زیاد دی‌اکسیدکربن در خون
• علائم افسردگی مانند احساس غم و اندوه، از دست دادن علاقه به فعالیت‌هایی مورد علاقه و داشتن افکار خودکشی

علل شایع

هیچ علت مشخص و مستقیمی ‌توسط پزشکان یا محققان شناخته نشده است. با این‌حال، تصور می‌شود که ترکیبی از عوامل زیر باعث ایجاد این سندرم می‌شوند که عبارتند از:

• چاقی، که با استفاده از شاخص توده بدنی (BMI) اندازه‌گیری می‌شود. کسی که BMI بالای ۳۰ دارد چاق محسوب می‌شود.
• ناتوانی مغز در کنترل صحیح روند تنفس
• عملکرد نادرست دستگاه تنفسی به دلیل وزن اضافی در اطراف قفسه‌سینه
• نرسیدن اکسیژن کافی به مغز، قلب و سایر اندام‌های اساسی

عوارض احتمالی

عوارض این سندرم می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• فشارخون بالا به صورت سیستماتیک یا ریوی
• ورم یا تجمع مایع در پاها
• اریتروسیتوز ثانویه یا مقدار غیرطبیعی گلبول‌های قرمز در جریان خون
• چاقی و سطح پایین اکسیژن خون می‌تواند بر روی مفاصل تأثیر بگذارد. فشاری که وزن زیاد بدن روی مفاصل وارد می‌کند، باعث ایجاد آرتروز می‌شود.

درمان

برنامه‌های درمانی زیادی برای کمک به بیمار در مدیریت علائم این سندرم وجود دارد.

کاهش وزن

اولین خط درمان، کاهش وزن است. اگر پزشک نتیجه‌گیری کند که چاقی باعث ایجاد این سندرم شده است، به احتمال زیاد توصیه می‌کند که فرد وزن خود را کم کند. چاقی یکی از دلایل اصلی این سندرم است. کاهش وزن اضافی می‌تواند به فرد کمک کند که فشار را از بدن خود خارج کرده و تنفس خود را به حالت عادی برگرداند. همچنین باید پیاده‌روی در زندگی قرار داده شود. افراد باید در مورد موادغذایی که برای خوردن انتخاب می‌کنند، آگاه باشند. از آنجا که این سندرم می‌تواند منجر به اختلالات سلامتی جدی شود، کاهش وزن ضروری است. انتخاب برنامه رژیم‌غذایی مناسب، یکی از اقدامات مهم در این روند است.

دستگاه تهویه

همچنین ممکن‌ است پزشک استفاده از یک دستگاه تهویه را برای اطمینان از تداوم تنفس توصیه کند. دستگاه ونتیلاتور اکسیژن را به داخل و خارج از ریه‌ها منتقل می‌کند و می‌تواند به تعادل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن در ریه‌ها کمک کند.

فشار هوای مثبت

شایع‌ترین درمان برای مشکلات تنفسی که همراه با سندرم پیک‌ویکن رخ می‌دهد، درمان فشار هوای مثبت (PAP) است. در این نوع درمان، طی خواب یک دستگاه روی بینی و دهان شما گذاشته می‌شود و از طریق آن پمپ دستگاه هوا را با فشار به داخل مجاری بینی می‌فرستد تا راه هوایی را باز نگه دارد. پزشک ممکن‌ است این نوع درمان را به صورت یک دستگاه مداوم PAP یا CPAP توصیه کند. این دستگاه به صورت مداوم اکسیژن را به داخل لوله‌ای که به ماسک متصل است وارد می‌کند.

این دستگاه اجازه می‌دهد تا حتی در هنگام خواب، جریان مداوم اکسیژن به ریه‌ها وارد شود و به آن‌ها اجازه می‌دهد اکسیژن بیشتری به خون بدهند و از هیپوکسمی‌جلوگیری کنند. این روش در كاهش آپنه خواب و بهبود كيفيت خواب بسيار مؤثر است.

تراکئوستومی

اگر این درمان‌ها مؤثر نباشند و وضعیت بیمار رو به وخامت باشد، پزشک ممکن ‌است تراکئوستومی‌ را پیشنهاد کند. در این روش، پزشک یک سوراخ به شکل دائمی در قسمت تراشه ایجاد کرده و لوله‌ای را در دهانه آن قرار می‌دهد که از طریق آن اکسیژن جریان می‌یابد.

گزینه‌های جراحی کاهش وزن

پزشک ممکن‌است برای کمک به بیمار در مدیریت وزن خود، جراحی کاهش وزن را توصیه کند. برخی از گزینه‌های جراحی کاهش وزن شامل روش بای‌پس معده و باند قابل تنظیم لاپاروسکوپی است. هر دو عمل میزان غذایی را که فرد می‌تواند در معده خود نگه دارد، محدود می‌کند. انتخاب هر یک از این جراحی‌ها، ممکن‌است بیمار را مجبور به ایجاد برخی تغییرات مهم در سبک زندگی کند. قبل از تصمیم‌گیری در مورد هر یک از روش‌ها، باید با پزشک در مورد مزایا و هزینه‌های این جراحی‌ها صحبت کرد.

سایر روش‌های درمانی احتمالی

برخی تحقیقات قدیمی‌ نشان می‌دهد که داروی مدروکسی پروژسترون می‌تواند به مدیریت علائم این سندرم کمک کند. این دارو می‌تواند به بهبود اکسیژن رسانی و دفع دی اکسید کربن از ریه‌ها و کاهش فشار شریان ریوی کمک کند. این دارو می‌تواند برخی از عوارض جانبی مانند اختلال نعوظ در مردان و خونریزی رحم در زنان را ایجاد کند، بنابراین در مورد این گزینه با پزشک مشورت شود.

 پیشگیری

حداقل ۳۰ دقیقه در روز ورزش کنید. این امر به شما کمک می‌کند تا از مواد مغذی مناسب برای بدن خود استفاده کرده و از تجمع چربی و افزایش وزن جلوگیری کنید.

استفاده صحیح از دستگاه CPAP می‌تواند به جلوگیری از علائم و عوارض این سندرم کمک کند. در مورد انتخاب دستگاهی که برای شما مناسب است با پزشک خود صحبت کنید.

اگر عوارضی از این سندرم مانند فشارخون بالا یا اریتروسیتوز دارید، با پزشک خود در مورد برنامه های درمانی صحبت کنید تا این شرایط را تحت کنترل داشته باشید و از ایجاد عوارض بعدی جلوگیری کنید.