سوفل قلبی (Heart Murmur) صدایی اضافی است که پزشک هنگام گوش دادن به قلب با گوشی پزشکی می‌شنود. این صدا معمولاً به علت جریان متلاطم خون در قلب یا عروق بزرگ ایجاد می‌شود.

سوفل قلبی به‌تنهایی یک بیماری نیست؛ بلکه یک یافته در معاینه است.

در کودکان، بسیاری از سوفل‌ها بی‌خطر یا Innocent هستند و نشان‌دهنده نقص ساختاری قلب نیستند. با این حال، بعضی سوفل‌ها ممکن است ناشی از بیماری قلبی مادرزادی باشند و نیاز به بررسی بیشتر داشته باشند.

بیماری مادرزادی قلب

بیماری یا نقص مادرزادی قلب (Congenital Heart Disease/Defect) به اختلالی در ساختار قلب یا عروق بزرگ گفته می‌شود که از زمان تولد وجود دارد.

این اختلالات می‌توانند:

• بسیار خفیف باشند و فقط نیاز به پیگیری داشته باشند.
• باعث علائم خفیف یا متوسط شوند.

یا در موارد شدید، در روزها یا ماه‌های اول زندگی نیاز به درمان تخصصی داشته باشند

چه بیماری‌هایی می‌توانند باعث سوفل شوند؟

بعضی از نقص‌های مادرزادی قلب که ممکن است با سوفل همراه باشند عبارت‌اند از:

نقص دیواره بین بطنی (VSD)

وجود سوراخ بین دو بطن قلب.

نقص دیواره بین دهلیزی (ASD)

وجود ارتباط غیرطبیعی بین دو دهلیز.

مجرای شریانی باز (PDA)

باقی ماندن ارتباطی بین آئورت و شریان ریوی که معمولاً پس از تولد باید بسته شود.

تنگی دریچه‌ها

برای مثال تنگی دریچه ریوی یا آئورت.

ناهنجاری‌های عروق بزرگ

برخی اختلالات مادرزادی عروق بزرگ نیز می‌توانند باعث ایجاد سوفل شوند.

علائم

برخی نوزادان مبتلا به بیماری قلبی مادرزادی ممکن است در ابتدا علامت واضحی نداشته باشند.

اما علائم هشدار می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• کبودی یا خاکستری شدن لب‌ها، زبان یا ناخن‌ها
• تنفس سریع
• دشواری تنفس
• خستگی هنگام شیر خوردن
• عرق کردن هنگام تغذیه
• طولانی شدن زمان شیر خوردن
• قطع مکرر شیر خوردن به علت خستگی
• وزن‌گیری ناکافی
• بی‌حالی
• تورم شکم یا اندام‌ها در برخی بیماری‌های قلبی
• ضربان قلب غیرطبیعی
• سوفل قلبی

این علائم به نوع و شدت نقص قلبی بستگی دارند.

چرا شیر خوردن می‌تواند برای بعضی نوزادان مبتلا به بیماری قلبی دشوار باشد؟

شیر خوردن برای نوزاد فعالیت نسبتاً پرمصرفی است.

اگر قلب نتواند خون را به‌خوبی پمپاژ کند یا اکسیژن‌رسانی کاهش یافته باشد، ممکن است نوزاد هنگام تغذیه:

• سریع نفس بکشد.
• زود خسته شود.
• مرتب مکث کند.
• عرق کند.
• مقدار کمی شیر بخورد.
• مدت زیادی برای یک وعده شیر وقت بگذارد.
• وزن‌گیری مناسبی نداشته باشد.

این علائم به‌خصوص در بیماری‌های مادرزادی قلبی مهم هستند و باید به پزشک اطلاع داده شوند.

تشخیص

اولین مرحله، معاینه دقیق پزشک است.

پزشک با گوشی پزشکی قلب را در قسمت‌های مختلف قفسه سینه بررسی می‌کند و مواردی مانند:

• زمان ایجاد سوفل در چرخه قلب
• محل بیشترین شدت سوفل
• انتشار صدا
• شدت
• کیفیت صدا
• صداهای اضافی قلب

را ارزیابی می‌کند.

همچنین فشار خون، نبض، تنفس، رنگ پوست و وضعیت عمومی کودک بررسی می‌شود. ارزیابی بالینی و معاینه کامل بخش مهمی از بررسی سوفل قلبی هستند.

چه آزمایش‌هایی ممکن است لازم باشد؟

بر اساس یافته‌های معاینه، پزشک ممکن است آزمایش‌های مختلفی درخواست کند.

پالس اکسیمتری

با یک حسگر کوچک روی انگشت دست یا پا، میزان اشباع اکسیژن خون اندازه‌گیری می‌شود.

این آزمایش ساده و بدون درد است و می‌تواند در شناسایی برخی بیماری‌های قلبی مادرزادی مهم باشد.

اکوکاردیوگرافی

اکوکاردیوگرافی یا اکو قلب با استفاده از امواج صوتی، ساختمان و عملکرد قلب را بررسی می‌کند.

اکو می‌تواند مواردی مانند:

• سوراخ‌های قلب
• وضعیت دریچه‌ها
• اندازه حفره‌های قلب
• جریان خون
• عملکرد عضله قلب
• برخی اختلالات عروق بزرگ

را بررسی کند.

نوار قلب (ECG)

نوار قلب فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و در صورت نیاز به تشخیص کمک می‌کند.

تصویربرداری‌های دیگر

در برخی کودکان، بر اساس نوع بیماری، ممکن است آزمایش‌هایی مانند:

• عکس قفسه سینه
• CT قلب
• MRI قلب
• کاتتریزاسیون قلب نیز لازم شود.

همه کودکان مبتلا به سوفل به تمام این آزمایش‌ها نیاز ندارند

اگر سوفل ناشی از بیماری مادرزادی قلب باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

درمان کاملاً به نوع و شدت نقص قلبی بستگی دارد.

برخی نقص‌های کوچک ممکن است فقط نیاز به:

• پیگیری دوره‌ای
• معاینه
• اکو در فواصل مشخص

داشته باشند.

برخی بیماری‌ها ممکن است به:

• دارو
• تغذیه حمایتی
• کاتتریزاسیون قلب
• جراحی قلب
• یا ترکیبی از این روش‌ها

نیاز داشته باشند.

پیشگیری

خود سوفل یک بیماری مستقل نیست و بنابراین نمی‌توان از همه سوفل‌ها پیشگیری کرد.

اگر سوفل ناشی از یک نقص مادرزادی قلب باشد، بسیاری از نقص‌های مادرزادی قلب نیز قابل پیشگیری کامل نیستند.

با این حال، مراقبت مناسب پیش از بارداری و دوران بارداری، کنترل بیماری‌های مادر و مشاوره پزشکی می‌تواند در سلامت بارداری اهمیت داشته باشد