فتق دیافراگماتیک مادرزادی (CDH) یک ناهنجاری مادرزادی است که در دوران رشد جنین ایجاد می‌شود.

دیافراگم عضله‌ای است که قفسه سینه را از شکم جدا می‌کند و در تنفس نقش دارد. در CDH، بخشی از دیافراگم به‌طور کامل تشکیل نمی‌شود و سوراخی در آن باقی می‌ماند.

از طریق این سوراخ، اندام‌هایی مانند:

• معده
• روده‌ها
• طحال
• بخشی از کبد

ممکن است وارد قفسه سینه شوند و فضای مورد نیاز برای رشد ریه‌ها و گاهی قلب را اشغال کنند.

علل

مشکل اصلی CDH فقط وجود سوراخ در دیافراگم نیست.

ورود اندام‌های شکمی به قفسه سینه می‌تواند مانع رشد طبیعی ریه‌ها شود. در نتیجه ممکن است نوزاد دچار هیپوپلازی ریه (رشد ناکافی ریه) شود.

همچنین رگ‌های خونی ریه ممکن است به‌طور طبیعی رشد نکنند و فشار خون عروق ریوی افزایش یابد؛ به این وضعیت پرفشاری خون ریوی (Pulmonary Hypertension) گفته می‌شود.

بنابراین برخی نوزادان پس از تولد دچار مشکل شدید در اکسیژن‌رسانی می‌شوند

آیا فتق دیافراگماتیک شایع است؟

CDH یک ناهنجاری نسبتاً نادر مادرزادی است.

در بیشتر موارد، فتق در یک طرف دیافراگم ایجاد می‌شود و سمت چپ شایع‌تر است.

شدت بیماری در نوزادان مختلف بسیار متفاوت است؛ بعضی موارد خفیف‌تر هستند و بعضی نوزادان به مراقبت‌های ویژه و درمان‌های پیشرفته نیاز دارند

علائم

علائم به شدت بیماری و میزان رشد ریه بستگی دارد.

ممکن است نوزاد دچار موارد زیر باشد:

• تنفس سریع یا دشوار
• کبودی یا کاهش اکسیژن خون
• نیاز به اکسیژن یا دستگاه تنفس
• فرورفتگی قفسه سینه هنگام تنفس
• ضربان قلب سریع
• شکم نسبتاً فرورفته یا قایقی‌شکل
• کاهش صداهای تنفسی در یک طرف قفسه سینه
• مشکلات تغذیه
• علائم ناشی از فشار خون ریوی

در موارد شدید، مشکل تنفسی می‌تواند از همان دقایق اول پس از تولد بسیار شدید باشد

تشخیص

در بسیاری از موارد، CDH در سونوگرافی دوران بارداری تشخیص داده می‌شود.

پس از تشخیص، پزشک ممکن است برای ارزیابی دقیق‌تر موارد زیر را درخواست کند:

• سونوگرافی‌های تخصصی و دوره‌ای
• اکوکاردیوگرافی جنین
• MRI جنین
• بررسی رشد ریه‌ها
• بررسی وضعیت قلب
• آزمایش‌های ژنتیکی در صورت نیاز

این بررسی‌ها به تیم پزشکی کمک می‌کنند تا شدت بیماری و برنامه مراقبت قبل و بعد از تولد را بهتر تعیین کنند

 

بعد از تولد چه اتفاقی می‌افتد؟

نوزاد مبتلا به CDH معمولاً به NICU منتقل می‌شود.

یکی از مهم‌ترین اهداف اولیه، تثبیت وضعیت تنفسی و گردش خون است.

ممکن است نوزاد به موارد زیر نیاز داشته باشد:

• لوله‌گذاری داخل نای
• دستگاه تنفس مصنوعی
• کنترل دقیق اکسیژن خون
• دارو برای حمایت از فشار خون و گردش خون
• درمان پرفشاری خون ریوی
• پایش مداوم قلب و تنفس

در CDH معمولاً تلاش می‌شود ابتدا وضعیت تنفسی و گردش خون نوزاد تثبیت شود و سپس درباره زمان مناسب جراحی تصمیم‌گیری شود.

چگونگی انجام جراحی فتق دیافراگماتیک

هدف جراحی، برگرداندن اندام‌های شکمی به داخل شکم و بستن نقص دیافراگم است.

در جراحی:

1. اندام‌هایی که وارد قفسه سینه شده‌اند به محل مناسب خود در شکم برگردانده می‌شوند.
2. سوراخ یا نقص دیافراگم بسته می‌شود.
3. اگر نقص بزرگ باشد، ممکن است برای ترمیم آن از پچ (Patch) استفاده شود.

جراحی معمولاً پس از آن انجام می‌شود که وضعیت تنفسی، قلبی و گردش خون نوزاد به اندازه کافی پایدار شده باشد؛ بنابراین CDH لزوماً به معنی جراحی فوری بلافاصله پس از تولد نیست.

عوارض احتمالی جراحی 

مانند هر عمل جراحی، ترمیم CDH نیز می‌تواند با عوارض همراه باشد.

از جمله:

• مشکلات تنفسی
• خونریزی
• عفونت
• پنوموتوراکس یا مشکلات ریوی
• واکنش به داروهای بیهوشی
• تداوم پرفشاری خون ریوی
• عود فتق در آینده

خطر و نوع عوارض به شدت بیماری و شرایط عمومی نوزاد بستگی دارد.