ادم (ورم)، تورم ناشی از احتباس مایعات اضافی در بافت‌های بدن است. اگرچه ادم (ورم) می‌تواند هر قسمتی از بدن را تحت تاثیر قرار دهد اما معمولاً بیشتر در دست، بازو، پا، مچ، ساق پا و ران دیده می‌شود.
ادم (ورم) ممکن است نتیجه دارو درمانی، بارداری و یا یک بیماری نهفته (اغلب نارسایی قلبی، بیماری کلیوی یا سیروز کبدی) باشد. مصرف دارو جهت حذف مایعات اضافی و کاهش نمک موجود در غذا معمولاً ادم (ورم) را برطرف می‌کند. وقتی ادم (ورم) نشانی از بیماری نهفته باشد، بیماری به صورت جداگانه احتیاج به درمان دارد.
علائم و نشانه‌ها
- علائم و نشانه‌های ادم (ورم) شامل موارد زیر است:
- تورم و پف کردگی بافت، درست زیر پوست
- کشیدگی و براق شدن پوست
- پوستی که پس چند ثانیه فشرده شدن فرو رفتگی‌اش را حفظ می‌کند.
- بزرگ شدن شکم
علل شایع
ادم (ورم) زمانی رخ می‌دهد که مایعات از رگ‌های خونی کوچک در بدن (مویرگ‌ها) نشت کرده و در بافت‌های اطراف انباشته می‌شود که منجر به تورم می‌شود.
موارد خفیف ادم (ورم) ممکن است ناشی از موارد زیر باشد:
- نشستن یا قرار گرفتن در یک وضعیت برای مدت خیلی طولانی
- خوردن مقدار بسیار زیادی از غذاهای پرنمک
- علائم و نشانه‌های پیش از قاعدگی
- بارداری
ادم (ورم) می‌تواند عارضه جانبی برخی از داروها مانند داروهای باز کننده عروق، داروهای مهارکننده کانال‌های کلسیمی، داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی و استروژن‌ها و … باشد.
ادم (ورم) در برخی موارد، ممکن است نشانه‌ای از مشکل جدی‌تری باشد. بیماری‌ها و شرایطی که ممکن است سبب ادم (ورم) شود شامل موارد زیر هستند:
- نارسایی احتقانی قلب
وقتی یکی یا هر دو بطن قلب توانایی پمپاژ موثر خون را از دست می‌دهد خون ممکن است به پاها، مچ‌ها، ساق پا و ران‌ها پس بزند و منجر به ادم (ورم) شود.
- سیروز کبدی
تجمع مایعات در حفره شکمی (آسیت) و در پاها ممکن است نتیجه سیروز (بیماری کبدی که اغلب در اثر اعتیاد به الکل ایجاد می‌شود) باشد.
- بیماری کلیوی
در بیماری کلیوی، ممکن است مایعات اضافی و سدیم در گردش خون موجب ادم (ورم) شوند. ادم (ورم) ناشی از بیماری کلیوی معمولاً در پاها و اطراف چشم رخ می‌دهد.
- آسیب کلیوی
آسیب مویرگ‌های خونی تصفیه کننده کلیه می‌تواند منجر به سندرم نفروتیک شود. در سندرم نفروتیک، کاهش سطح پروتئین خون (آلبومین) منجر به تجمع آب و ایجاد ادم (ورم) می‌شود.
- سیاهرگ‌های ضعیف یا آسیب دیده پا (عدم کفایت سیاهرگی مزمن)
دریچه‌های یک طرفه موجود در رگ‌های خونی پا باعث تداوم حرکت خون به سمت قلب می‌شوند. اگر دریچه‌ها درست کار نکنند، خون در قسمت‌های تحتانی پاها جمع شده و موجب تورم می‌شود.
- اختلال در سیستم لنفاوی
سیستم لنفاوی بدن به پاکسازی بافت‌ها از مایعات اضافی کمک می‌کند. اگر این سیستم آسیب ببیند (برای مثال در اثر جراحی سرطان) ممکن است غدد و عروق لنفاوی که مایعات به آن‌ها تخلیه می‌شود درست کار نکنند و منجر به ادم (ورم) شود.
عوارض احتمالی
چنانچه ادم (ورم) درمان نشود می‌تواند موجب موارد زیر شود:
- تورم‌های دردناک
- سختی در راه رفتن
- سفتی عضلات
- کشیدگی پوست که ممکن است ایجاد خارش و ناراحتی کند.
- افزایش خطر عفونت در ناحیه متورم
- ایجاد جوشگاه در لایه‌های بین بافت‌ها
- کاهش گردش خون
- کاهش توان کشیده شدن شریان‌ها، سیاهرگ‌ها، مفاصل و عضلات
- افزایش خطر زخم‌های پوستی
زمان مناسب مراجعه به پزشک
چنانچه تورم دارید یا پوستتان کشیده و براق شده یا پس از چند ثانیه فشرده شدن فرو رفتگی‌اش را حفظ می‌کند، با پزشکتان ملاقات کنید. اگر موردی از موارد زیر را تجربه کردید به دنبال مراقبت‌های فوری پزشکی باشید:
- تنفس کوتاه و بریده
- سخت نفس کشیدن
- درد قفسه سینه
- سایر موارد نگران کننده