مدیریت بیماری
هپاتیت آ
هپاتیت آ (A) یک عفونت بسیار مسری کبدی است که علت آن ویروس هپاتیت آ (A) میباشد. این ویروس یکی از چند نوع ویروس هپاتیت است که بر توانایی و عملکرد کبد تأثیر میگذارد.

یکی از مهمترین راههای انتقال ویروس هپاتیت آ (A) از طریق غذا یا آب آلوده و یا تماس نزدیک با فرد بیمار میباشد. موارد خفیف هپاتیت آ (A) نیازی به درمان ندارد و اکثر افراد مبتلا به این بیماری به طور کامل و بدون آسیبهای دائمی کبدی بهبود مییابند.
رعایت بهداشت از جمله شستن دستها، یکی از بهترین راهها برای محافظت در برابر هپاتیت آ (A) میباشد. برای کسانی که بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند، واکسن هپاتیت وجود دارد.
علائم و نشانهها
نشانههای هپاتیت معمولاً تا یک هفته پس از ورود ویروس در بدن ظاهر نمیشوند. نشانههای هپاتیت آ (A) عبارتند از:
- خستگی شدید
- تهوع و استفراغ
- ناراحتی یا درد شکم به ویژه در اطراف کبد (در سمت راست و زیر آخرین دنده)
- مدفوع به رنگ خاک رس
- از دست دادن اشتها
- تب درجه پایین
- ادرار تیره
- درد مفاصل
- زرد شدن پوست و چشمها

اگر فردی به هپاتیت آ (A) مبتلا باشد، ممکناست یک بیماری خفیف داشته باشد که چند هفته طول میکشد یا ممکناست دچار یک بیماری شدید شود که بیشتر از چند ماه طول میکشد. همه مبتلایان به هپاتیت آ (A) علائم را نشان نمیدهند.
علل شایع
هپاتیـت آ (A) یـک بیمـاری ویروسـی اسـت کـه از شـخصی بـه شـخص دیگر و از طریـق مدفـوع آلـوده و یـا از طریـق مصـرف آب و غـذای آلـوده منتقــل مــی شــود. ویروس هپاتیت آ (A) سلولهای کبد را آلوده کرده و باعث التهاب میشود. التهاب این سلولها باعث مختل شدن عملکرد کبد و بروز دیگر نشانهها میشود.
ویروس هپاتیت آ (A) به روشهای مختلفی پخش میشود، از جمله:
- خوردن غذایی که در دست فرد آلوده بوده که اگر این فرد پس از استفاده از دستشویی دستان خود را نشسته باشد.
- خوردن ماهی خام که از آب آلوده صید شده باشد.
- داشتن ارتباط نزدیک با فرد آلوده، حتی اگر این فرد هیچ علائمیاز بیماری نداشته باشد.
- برقراری رابطه جنسی با فرد مبتلا به بیماری یا ناقل ویروس
- خوردن آب آلوده

عوامل تشدیدکننده خطر
احتمال ابتلا به بیماری هپاتیت آ (A) در موارد زیر افزایش مییابد:
- کارکردن یا مسافرت به مناطقی که دارای میزان بالایی از این بیماری است.
- کار کردن یا حضور در یک مرکز مراقبت از کودکان
- برقراری رابطه جنسی دو مرد با یکدیگر
- ابتلا به بیماری ایدز
- وجود اختلال در لخته شدن خون مانند بیماری هموفیلی
- مصرف مواد مخدر تزریقی یا غیرتزریقی
- زندگی با فرد مبتلا به هپاتیت آ (A)
- تماس دهانی– مقعدی با فرد مبتلا به هپاتیت آ (A)
عوارض احتمالی
بر خلاف دیگر انواع هپاتیتهای ویروسی، هپاتیت آ (A) باعث آسیبهای طولانیمدت کبد نشده و به شکل مزمن (طولانیمدت) در نمیآید. در موارد نادر، هپاتیت آ (A) باعث از دست رفتن عملکرد کبد شده که به طور ناگهانی رخ میدهد. این شرایط به ویژه در افراد مسن یا افراد مبتلا به بیماریهای مزمن (طولانیمدت) کبدی رخ میدهد. نارسایی حاد (کوتاه مدت) کبد برای کنترل و درمان نیاز به بستری شدن دارد. برخی افراد مبتلا به نارسایی حاد کبد نیازمند پیوند کبد میباشند.

تشخیص
آزمایش خون برای تشخیص هپاتیت آ (A) انجام میشود. نمونه خون، معمولاً از یکی از رگهای بازو، گرفته شده و به آزمایشگاه فرستاده میشود.
درمان
درمان خاصی برای هپاتیت آ (A) وجود ندارد. بدن ویروس هپاتیت آ (A) را از بین میبرد. در بیشتر موارد، طی 6 ماه، هپاتیت آ (A) بدون هیچ آسیبی بهبود مییابد. درمان این بیماری معمولاً با هدف برطرف کردن علائم بیماری انجام میشود. به این منظور توصیه میشود اقدامات زیر را انجام شود:
- استراحت کردن: بسیاری از افراد مبتلا به هپاتیت آ (A) احساس خستگی، بیماری و کمبود انرژی میکنند.
- مقابله با تهوع: تهوع باعث ایجاد مشکل در غذا خوردن میشود. بهتر است به جای خوردن وعدههای غذایی سنگین، میان وعدههای سبک خورده شود. برای دریافت کالری کافی، غذاهای پرکالری مصرف شود. به عنوان مثال به جای آب، آب میوه یا شیر استفاده شود.
- استراحت دادن به کبد: کبد در تجزیه برخی داروها و الکل دچار مشکل میشود. در مورد داروهای مصرفی خود با پزشک مشورت شود و از نوشیدن الکل اجتناب گردد.
در صورت بستری شدن در بیمارستان نکات زیر را رعایت نمائید:
- دردوره حاد رژیم کم پروتئین تهیه میشود. و پس از آن از رژیم غذایی پرپروتئین (گوشت، حبوبات، لبنیات و…) پرکالری (غلات، سیب زمینی و…) با چربی متعادل برای شما تهیه میشود
- به میزان کافی مایعات استفاده کنید.
- وعدههای غذای را درحجم کم و دفعات زیاد استفاده کنید.
- دردوره حاد در بستر استراحت کنید و پس از احساس سلامتی و بررسی نتایج آزمایشات با نظر پزشک به تدریج فعالیت خود را آغازکنید.
- در صورت خروج از تخت و داشتن سرگیجه به پرستار اطلاع داده و با کمک تیم مراقبتی از تخت خارج شوید.
- در صورت تجویز دارو توسط پزشک در فواصل مشخص توسط پرستار دستورات دارویی اجرا میشود.
- اگر به دفعات استفراغ داشته باشید و نتوانید مایعات بدن را با افزایش مصرف آب، آبمیوه و نوشیدنیها جبران نمایید، دریافت مایعات و دارو باید به صورت وریدی انجام شود.
- از دستکاری سرم و رابطها اجتناب کنید.
- بهداشت فردی در بیمارستان و نکات آموزشی در مورد دفع مواد زاید مصرفی را رعایت کنید.
- همیشه دستهای خود را پس از توالت و قبل از غذا خوردن بشویید.
- در صورت داشتن سرگیجه، تهوع و بی اشتهایی به پرستار اطلاع دهید.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- تغذیه پر كالری و كم چربی و مقدار متوسط پروتئين داشته باشید و از مصرف غذاهای چرب و سنگين كه موجب تهوع میشوند پرهيز کنید.
- حتماً صبحانه ميل شود و غذا به مقدار كم و به دفعات مكرر مصرف کنید.
- در صورت تهوع میتوان از آب نبات یا آب میوه و اگر تهوع شدید است قبل از غذا از داروهای ضد تهوع که برای کبد خطر نداشته باشد طبق تجویز پزشک استفاده نمایید.
- از خوردن غذاهایی از قبیل: سالادهاي پرچرب، مايونز، زرده تخممرغ، پوست مرغ، گوشتهای چرب شامل گوشت گوساله يا گوسفند چرب، ماهی چرب، انواع كيك و شيرينی و کرمها و دسر و غذاهای کنسرو شده و نیمه آماده و فرایندشده (سوسیس، کالباس و…) پرهيز شود.
- از آن جایی که کافئین باعث تحریک کبد میشود. مصرف قهوه، کولاها، شکلات و برخی چایها باید محدود شود.
- از مصرف الکل اجتناب کنید. چرا كه الكل تحريك سلولهای كبدی را افزايش میدهد.
- برای کنترل احتباس مایعات در بدن بهتر است دریافت نمک را کاهش دهید.
- با بیاشتهايی مبارزه كنيد: ممکن است دچار بیاشتهايی مفرط شوید و در نتيجه مدت بسيار كوتاهی بخش اعظم از وزن شما کاهش پیدا میکند. از غذاهايی كه میتوانند اشتهای را تحريك كنند، بايد به خوراكیهايی همچون سوپ رقيق و كمچرب، بيسكويت، كراكر، بستنی، ماست كمچرب و شير اشاره كرد.
- ازغذاهایی که كربوهيدراتهای مفيد را در خود دارند، میتوان به عسل، خرما، كشمش و توت خشك اشاره كرد. چربيهای اشباع نشده: روغن زيتون، روغن كانولا و روغن دانه انگور از بهترينهاست. از ميوهها غافل نشويد: ويتامينهايی كه به نوعي كبد در ساخت آنها دخيل است، در طی اين بيماري كاهش مييابند و بدن با كمبود آنها و عوارض ناشی از آن مواجه میشود. ويتامينهای K ، C، B از جمله اين ويتامينها محسوب میشوند. روزانه حداقل 2 واحد ميوه يا آب ميوه طبيعی و 2 واحد سبزی تازه در رژيم غذايی داشته باشید.
- در میان لبنیات، مصرف ماست همراه با میوه (البته بدون افزودن شکر) انتخاب بهتری است.
- مصرف آب لیمو ترش همراه با آب در ساعات صبح30 دقیقه قبل از صرف غذا و یک قاشق چای خوری زیتون خالص به تحریک تولید صفرا کمک میکند.
- استراحت در بستر، بدون توجه به درمانهای دیگر و تا زمان فروکش کردن نشانههای هپاتیت توصیه میشود.
- فعالیتها تا زمانی که بزرگی کبد و سطح بیلیروبین سرم بالا رفته و آنزیمهای کبدی ناپدید شوند، محدود میشود. سپس تدریجاً فعالیت افزوده میشود و محدودیت حمل اجسام سنگین و ورزشهای سخت و سنگین دارید.
- از وسایل حمام مشترک ودیگر وسایل مشترک با افراد خانواده خودداری کنید. بنابراین لباسها و حوله حمام ، ظروف غذا و نوشیدنیها باید برچسب بزنید.
- مسواک، ناخنگیر، وسیله اصلاح، ترمومتر و وسایل آرایش بایستی کاملا اختصاصی باشند. از اهدای خون شدیداً اجتناب کنید.
- بعد از حمام و دستشویی و هرگونه تماس با مایعات بدن (خون،مخاط،منی) دستها باید کاملا شسته شود.
- فرد مبتلا نباید غذایی برای اعضای خانواده آماده کند، همچنین فرد مبتلا نباید در کارنقل و انتقال غذا شرکت کند (ممنوعیت کار در رستورانها اغذیه فروشیها).
- میوه و سبزی را همیشه به خوبی ضدعفونی و بشویید.
- از تماسهای جنسی و تماسهای نزدیک شخصی مثل در آغوش گرفتن و بوسیدن مطلقا خود داری کنید.
- همیشه دستهای خود را پس از توالت و قبل از پخت غذا یا قبل از غذا خوردن بشویید.
- با توجه به اینکه میزان کلر وفلوراید و املاح معدنی موجود در آب لوله کشی ممکن است بالا باشد توصیه میشود از آب فیلتر شده استفاده کنید.
- ازمصرف سیگارخودداری شود.
- از تجويز داروهايی كه عوارض ناخواسته، مثل كلستاز (Cholestasis) ايجاد كرده و يا داروهايی كه در كبد متابوليزه میشوند، خودداری شود.
- هپاتيت آ خود به خود بهبود يافته و نيازی به درمان دارويی ندارد. اما اگر دچار عوارض هپاتيت
- شديد میتوانيد به يكی از متخصصين زير مراجعه كنيد: پزشك عمومی، متخصص داخلی، متخصص عفونی، متخصص گوارش و كبد.
مراجعه به پزشک
- جهت تکمیل دوره درمان و انجام تستهای کبدی در زمان مقرر شده با پزشک ملاقات داشته باشید.
- در صورت داشتن تهوع و استفراغ کنترل نشده و تب بالا و کاهش اشتها و کاهش وزن شدید








