فتق ‌شكمی به افتادن عضلات دیواره شکم گفته می‌شود. این فتق می‌تواند در هر قسمت از دیواره شکم رخ دهد.

بسیاری از آن‌ها در محل برش جراحی‌های قبلی شکل می‌گیرند، چون لایه‌های دیواره شكم به واسطه جراحی ضخیم یا نازك شده، اجازه می‌دهد محتویات حفره شکمی از آن عبور كند.

در یک فتق شکمی ممکن‌است بافت روده در دیواره شکم گیر کند. زمانی‌که این اتفاق می‌افتد به مرور زمان جریان خونی که به بافت روده می‌رسد ممکن‌است قطع شود. این نوع فتق‌شکمی اورژانسی است و نیاز به عمل جراحی دارد.

فتق‌ها ممکن‌است در مکان‌های دیگر بدن نیز اتفاق بیفتند و در این صورت با توجه به محلی که رخ می‌دهند نام‌گذاری می‌شوند. به عنوان مثال، فتق فمورال در بالای ران ایجاد می‌شود.

علائم و نشانه‌ها

فتق‌ شکمی می‌تواند مجموعه‌ای از علائم را ایجاد کند. علائم ممکن‌است چند هفته یا چند ماه به طول بیانجامد. ممکن‌است علائمی در فرد وجود نداشته باشد و یا ممکن‌است ناراحتی یا درد شدیدی در ناحیه فتق احساس شود که هنگام تلاش برای ایستادن یا بلندکردن اجسام سنگین، بدتر می‌شود.

علل شایع

بعضی افراد با یک نقص مادرزادی متولد می‌شوند و این باعث می‌شود دیواره‌شکم آن‌ها غیرطبیعی باشد. این دسته افراد برای ایجاد یک فتق شایع، در معرض خطر بیش‌تری هستند. سایر عوامل خطر فتق شكمی عبارتند از:

• بارداری
• چاقی
• سابقه فتق قبلی
• سابقه جراحی‌شکم
• آسیب به ناحیه روده
• سابقه خانوادگی فتق
• بلندکردن یا هل دادن اشیاء سنگین به صورت مدام

فتق ممکن‌است در بیش از 30 درصد از افرادی‌که جراحی شکمی داشته‌اند، رخ دهد. در این حالت محل زخم ضعیف شده و باعث می‌شود که فتق در شکم تشکیل شود.

عوارض احتمالی

فتق‌های بزرگ که طول یا عرض حداقل 15 سانتی‌متر یا سطح کلی 150 سانتی‌متر دارند، خطر جدی ایجاد می‌کنند. فتق بزرگ فضای حفره شکمی را پر می‌کند و از اعصاب اطراف جدا می‌شود. همان‌طور که فتق رشد می‌کند، خطر ابتلا به عفونت نیز افزایش می‌یابد.

سایر عوارض ناشی از فتق عبارتند از:

• انسداد روده: روده در دیواره شکم گیر می‌کند که در این‌صورت نمی‌تواند به داخل حفره شکم بازگردد. این ممکن‌است باعث انسداد روده یا قطع خون‌رسانی به آن شود.
• از بین رفتن بافت روده: این اتفاق زمانی می‌افتد که جریان خون به روده مسدود و بخشی از روده تخریب شود. در این موارد جراحی فوری برای بازگرداندن جریان خون و حفظ روده ضروری است.

تشخیص

برای تشخیص کامل، پزشک در مورد علائم سوال می‌کند و یک معاینه جسمی انجام می‌دهد. پزشک ممکن‌ است از روش‌های تصویربرداری برای بررسی اعضای داخلی و یافتن علائم فتق ‌شکمی استفاده کند. این روش‌ها ممکن‌ است شامل موارد زیر باشد:

• سونوگرافی شکم

• سی.تی.اسکن شکم
• ام.آر.آی(MRI)

درمان

فتق ‌شکمی نیاز به جراحی دارد. اگر درمان نشود، به آرامی رشد می‌کند تا زمانی‌که باعث ایجاد عوارض جدی شود. فتقی که درمان نشود، ممکن‌است به فتق‌های بزرگ شکمی تبدیل شود که به تدریج دشوارتر می‌شود. تورم می‌تواند منجر به حبس بافت شکمی داخل فتق شود. این موضوع به نوبه خود می‌تواند منجر به کاهش و یا عدم خون‌رسانی به بافت درگیر شود.

گزینه‌های درمان جراحی عبارتند از:

• جراحی: جراح بافت را به محل برمی‌گرداند و سپس وسیله‌ای خارجی را به کار می‌گیرد تا بافت را در محل نگه دارد. این جراحی ایمن و قابل اعتماد است و نشان داده شده است که این روش برای کاهش عود فتق مؤثر است.
• لاپاروسکوپی: جراح چندین دهانه کوچک را ایجاد می‌کند و فتق را از آن محل عمل می‌کند. این جراحی با استفاده از یک لوله‌ی دوربین‌دار انجام می‌شود.

مزایای لاپاروسکوپی عبارتند از:

• برش بسیار کوچک، که احتمال عفونت را کاهش می‌دهد
• کاهش درد بعد از عمل
• کاهش اقامت در بیمارستان (ترک بیمارستان 1 یا 2 روز پس از عمل)
• فقدان یک اسکار (جوشگاه محل عمل) بزرگ
• بهبودی سریع‌تر

• جراحی باز: جراح در کنار فتق برشی ایجاد می‌کند و بافت را به محل برمی‌گرداند.