مدیریت بیماری
افت قند خون در نوزادان
تا زمانی که جنین در رحم مادر است سطح قند خون وی طبیعی می‌ماند زیرا از راه جفت تغذیه انجام می‌شود اما پس از تولد، نوزاد باید این توانایی را پیدا کند که قند مورد نیاز خود را از راه تغذیه با شیر مادر تامین کند. قند برای تامین انرژی تمامی فعالیت‌های نوزاد حیاتی است. در برخی از نوزادان که بدنشان هنوز قادر به تنظیم سطح قند خون نیست قند خون پایین می‌آید و باعث بروز مشکلات می‌شود.
علائم و نشانه‌ها
افت قند خون در بیش از 50% موارد بدون علامت می‌باشد اما علائم، درصورت بروز شامل موارد زیر می‌باشند:
- لرزش ظریف اندام‌ها
- ضعف و بی‌حالی شدید
- کاهش قدرت عضلات و مشکل در شیر خوردن
- تشنج
- مشکلات تنفسی ( افزایش تعداد تنفس و ناله و گاها قطع تنفس)
- اختلال هوشیاری و بی‌تفاوتی
- رنگ پریدگی و مشبک به نظر رسیدن پوست
- گریه ضعیف یا بلند
- ناپایداری درجه حرارت (سردی پوست)
علل شایع
نوزادانی که برای ابتلا به افت قند خون مستعد ترند عبارتند از:
- نوزادان مادران دیابتی
- تغذیه ناکافی مادر در دوران بارداری
- تغذیه ناکافی نوزاد
- بعضی از بیماری‌ها
- نوزادان نارس و كم وزن (خصوصاً نوزاد با سن حاملگی كمتر از 37 هفته و وزن تولد كمتر از 2500 گرم)
- مصرف برخی از داروها در اواخر حاملگی و استرس زايمان
- عفونت خون
- كم‌كاری مادرزادی هيپوفيز
- نوزادان بيمار بستری در بخش نوزادان و NICU (مراقبت‌های ویژه)
عوارض احتمالی
همه اعضای انسان به خصوص مغز نیاز به قند خون به عنوان یک منبع اصلی سوخت دارند. کمبود قند خون در صورت عدم درمان می‌تواند باعث آسیب جدی به مغز شود.
تشخیص و درمان
پزشک با توجه به شدت بیماری و وضعیت نوزاد اقدامات تشخیصی و درمانی زیر را برای نوزاد انجام می‌دهد:
در نوزادان رسیده در معرض خطر و بدون علامت:
- تغذیه مکرر با شیر مادر
- کنترل قند خون هر 2 ساعت
- در صورت تداوم هیپوگلیسمی، شروع سرم قندی وریدی همراه با تغذیه دهانی
- معمولا قند خون نوزاد را در چند ساعت اولیه زندگی اندازه گیری می‌کنند تا مطمئن شوند سطح آن در محدوده طبیعی است.
- در مراحل خفیف، تغذیه با شیر مادر می‌تواند کمک کننده باشد. ممکن است پزشک برای نوزاد شیر خشک یا آب قند برای مدت زمان کوتاهی تجویز نماید.
- در مراحل شدید ممکن است نیاز به بستری نوزاد و درمان با کمک سرم باشد.
- در صورت طبیعی شدن قند خون بعد از دو نوبت قند و تحمل تغذیه خوراکی، میزان سرم قندی به تدریج کاهش یابد.
نکاتی که لازم است حین بستری در بیمارستان رعایت نمائید.
- شروع زود هنگام تغذیه (نیم ساعت اول تولد) با شیرمادر
- به صورت مکرر نوزاد را با شیرمادر تغذیه نمایید.
- در مراحل خفیف تغذیه با شیر مادر می‌تواند کمک کننده باشد .ممکن است پزشک برای نوزاد شیرخشک یا آب قند برای مدت زمان کوتاهی تجویز نماید.
- در مراحل شدید ممکن است نیاز به درمان با کمک سرم باشد.
- تجویز سرم قندی وریدی مداوم در صورت عدم امکان تغذیه دهانی نوزاد به پیشنهاد پزشک تزریق می‌شود.
- در زمان افت شدید قند خون حرکت نوزاد را محدود کنید.
- تامین درجه حرارت مناسب و پیشگیری از استرس سرما (هیپوترمی)
- به طور مرتب و درحداقل زمان به نوزاد شیر بدهید.
- به دفع ادرار و مدفوع نوزاد توجه کنید و در صورت عدم ادرار اطلاع دهید.
- از پوست نوزاد مراقبت کنید (شستشو و خشک کردن آن).
- در صورت افزایش درجه حرارت بدن‌یابی حال شدن نوزاد اطلاع دهید.
- در صورت مشکل تنفسی و یا افزایش تنفس نوزاد اطلاع دهید.
- در صورت کاهش قدرت عضلات و مشکل در شیر خوردن نوزاد اطلاع دهید.
- کودکتان را آرام کنید زیرا گریه، نفس کشیدن را سخت‌تر و مصرف قند خون را بیشتر می‌کند.
- جهت دریافت اکسیژن، کودکتان را با بغل کردن و نوازش کردن آرام نگه دارید.
- از دستکاری سرم و رابط‌ها (اکسیژن) خودداری کنید.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- به صورت مکرر نوزاد را با شیر مادر تغذیه نمائید.
- در اکثر موارد نوزاد می‌تواند شیر مادر را بخورد مگر اینکه پزشک صلاح بداند که شیر مادر موقتا داده نشود.
- محدودیت فعالیت وجود ندارد.
- تامين درجه حرارت مناسب و پيشگيري از استرس و سرما (هيپوترمی)
- شیردهی نوزاد را با توجه به نیاز نوزاد تنظیم کنید و به تاخیر نیندازید.
- از دادن داروهای گیاهی به نوزاد خودداری کنید.
- به دفع ادرار و مدفوع نوزاد توجه کنید و در صورت عدم ادرار به پزشک معالج مراجعه نمائید.
- از پوست نوزاد مراقبت کنید (شستشو و خشک کردن آن).
- در صورت افزایش درجه حرارت بدن یا بیحال شدن ابتدا درجه حرارت اتاق را کنترل کرده و سپس نوزاد را با شیر تغذیه نمائید و پوشش نوزاد را نیز کم کنید.
- درمان دارویی نیاز نیست (مگر با صلاحدید پزشک).
- در صورت نیاز به دارو توسط پزشک تجویز و طبق دستور پزشک مصرف شود.
زمان مراجعه بعدی
- در صورت بروز لرزش اندام‌ها و ضعف و بی‌حالی و کاهش قدرت عضلات و عدم شیر خوردن و مشکلات تنفسی و تب بالا به پزشک مراجعه کنید.
- به طور منظم جهت معاینه نوزاد به پزشک معالج مراجعه کنید.
