مدیریت بیماری
ایلئوستومی
جراحی ایلئوستومی به منظور هدایت مواد دفعی به خارج از بدن انجام میگیرد. این روش زمانی انجام میشود که کولون و رکتوم به خوبی کار نمیکنند. ایلئوم بخش انتهایی روده کوچک است و استوما به معنی باز کردن است. برای انجام جراحی ایلئوستومی، جراح یک حفره در دیواره شکم ایجاد میکند و انتهای ایلئوم را از آن حفره بیرون میآورد. سپس ایلئوم به پوست متصل میشود.
دلایل انجام روش
جراحی ایلئوستومی زمانی که مشکلات موجود در روده بزرگ تنها از طریق جراحی قابل حل هستند، به کار گرفته میشود. مشکلات بسیاری موجب انجام عمل جراحی ایلئوستومی میشوند که برخی از آنها عبارتند از:
- بیماری التهابی روده (کولیت اولسراتیو، بیماری کرون). این شایعترین علت جراحی ایلئوستومی است.
- سرطان کولون یا رکتوم
- پولیپوز وراثتی
- نقایص مادرزادی که رودهها را درگیر کردهاند.
- یک تصادف که به رودهها آسیب رسانده است یا سایر وضعیتهای اورژانسی روده
آمادگی پیش از روش
قبل از جراحی ایلئوستومی، پزشک را از داروها، مکملها یا داروهای گیاهی مصرفی خود آگاه سازید.
در طول دو هفته قبل از جراحی ایلئوستومی نکات زیر را در نظر داشته باشید:
- دو هفته قبل از جراحی ایلئوستومی از شما خواسته میشود که مصرف داروهایی که تشکیل لخته خونی را با مشکل روبه رو میکنند متوقف سازید. این داروها شامل آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن هستند.
- در مورد داروهایی که امکان مصرف آنها در روز جراحی ایلئوستومی وجود دارد با پزشک مشورت نمایید.
- اگر سیگار میکشید، سعی کنید قبل ازعمل جراحی ایلئوستومی آن را ترک کنید.
- در صورت وجود سرماخوردگی، آنفلوانزا، تب، ویروس هرپس یا سایر بیماریها قبل از جراحی ایلئوستومی پزشک را در جریان قرار دهید.
- هر روز غذاهای با فیبر بالا بخورید و 6-8 لیوان آب بنوشید.
در روز قبل از جراحی ایلئوستومی نکات زیر را در نظر داشته باشید:
- از شما خواسته میشود که تنها مایعات رقیق مانند آبمیوه رقیق، آب و غذاهای آبکی مصرف کنید.
- پزشک در مورد زمان قطع مصرف خوراکیها و نوشیدنیها با شما صحبت میکند.
- پزشک از شما میخواهد از تنقیهها یا مسهلها برای پاکسازی رودهها استفاده کنید.
در روز جراحی ایلئستومی نکات زیر را در نظر داشته باشید:
- داروهایی که مصرف آن ضروری است را با مقدار کمی آب مصرف کنید.
- در مورد زمان حضور در بیمارستان با پزشک خود صحبت کنید.
نحوه انجام روش
قبل از انجام جراحی ایلئوستومی، جراحی برای برداشتن کولون و رکتوم یا بخشی از روده کوچک انجام شده است. جراحیهایی که قبل از جراحی ایلئوستومی انجام میشوند عبارتند از:
- برش روده کوچک
- کولکتومی کامل شکمی
- پروکتوکولکتومی کامل با ایلئوستومی
جراحی ایلئوستومی ممکن است برای کوتاه یا بلند مدت انجام گیرد. زمانی که عمل جراحی ایلئوستومی موقتی انجام میشود، اغلب به این معنی است که تمام روده بزرگ برداشته شده است. در هر حال، هنوز بخشی از رکتوم بیمار باقی میماند. اگر بخشی از روده بزرگ با جراحی برداشته شود، پزشک باقی مانده روده را برای مدتی حفظ میکند. زمانی که دوره ریکاوری این جراحی سپری شد، عمل جراحی ایلئوستومی انجام میشود. در صورتی که نیازی به جراحی ایلئوستومی نباشد، جراحی دیگری انجام میشود؛ این جراحی به منظور متصل کردن انتهاهای روده کوچک به یکدیگر انجام میشود.
زمانی که تمام بخشهای روده بزرگ و رکتوم برداشته شده اند، جراحی ایلئوستومی باید برای طولانی مدت انجام شود.
برای انجام جراحی ایلئوستومی، جراح یک برش کوچک در دیواره شکم ایجاد میکند. بخشی از روده کوچک که در دورترین قسمت نسبت به معده قرار گرفته است از طریق یک حفره بیرون آورده میشود. این حالت استوما نامیده میشود. در برخی مواقع، جراحی ایلئوستومی به عنوان اولین مرحله از تشکیل مخزن مقعدی ایلئال انجام میگیرد.
عوارض احتمالی
در مورد خطرات و عوارض احتمالی عمل جراحی ایلئوستومی با پزشک جراح صحبت کنید. به طور کلی خطرات جراحی و بیهوشی عبارتند از:
- واکنش به داروها
- مشکلات تنفسی
- خونریزی، لختههای خون
- عفونت
خطراتی که به طور خاص با جراحی ایلئوستومی ایجاد میشوند شامل:
- خونریزی داخل شکم
- آسیب به اندامهای مجاور
- کم آبی بدن (نبود مایعات کافی در بدن) اگر بیمار ترشحات آبکی بسیاری بعد از جراحی ایلئوستومی داشته باشد.
- مشکل در جذب مواد مغذی از غذاها
- عفونت شامل عفونت ریهها، مجاری ادراری یا شکم
- ترمیم خفیف زخم در ناحیه پرینوم (اگر رکتوم برداشته شده باشد).
- بافت اسکار در شکم که موجب انسداد روده کوچک شده است.
- باز شدن زخمها
نتایج قابل انتظار
شما 3 الی 7 روز بعد از جراحی ایلئوستومی در بیمارستان بستری خواهید بود. اگر جراحی ایلئوستومی به صورت یک جراحی اورژانسی انجام شده باشد، زمان بیشتری در بیمارستان خواهید بود. میتوانید از مکیدن تکههای یخ برای رفع تشنگی خود در روز جراحی ایلئوستومی استفاده کنید. روز بعد، میتوانید مایعات رقیق مصرف کنید. بعد از عمل جراحی ایلئوستومی، به تدریج مایعات غلیظتر و سپس غذاهای نرم را به رژیم غذایی خود اضافه نمایید.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- پوست اطراف استوما را با آب و صابون بدون چربی تمیز و خشک نمایید.
- موهای اطراف استوما را با قیچی کوتاه کنید.
- جهت پیشگیری از تعویض مکرر کیسه میتوان از کیسه دوتکه استفاده نمود.
- کیسه یکتکه میتواند 3-1 روز روی پوست بماند.
- کیسه دوتکه میتواند 10-7 روز روی پوست بماند.
- جهت درمان آسیب پوستی از پانسمان استفاده نمایید.
- رژیمغذایی متعادل و متناسب با شلی مواد دفعی داشته باشید.
- آهسته غذا بخورید و به خوبی غذا را بجوید.
- بعضی از غذاها در سیستم گوارشی تولید گاز میکند مانند: حبوبات، کلم، غلات، خیار، قارچ، اسفناج، آبجو، ماءالشعیر و نوشابههای گازدار
- بعضی از غذاها تولید بو میکنند مانند: انواع کلم، تخممرغ، ماهی، سیر، پیاز و ادویه
- کارهایی که باعث ایجاد گاز در روده میشود: سیگار کشیدن، آدامس جویدن، نوشیدن چای و سریع غذا خوردن.
- غذاهایی که بو را از بین میبرند: آبپرتقال، آب گوجهفرنگی، جعفری و ماست.
- جهت رفع اسهال مواد غذایی مانند: سیب، موز، فیبر، برنج، شیرجوشیده، انواع ماکارونی و رشته، ماست و نان تست مصرف کنید.
- جهت رفع یبوست احتمالی از آب انگور، حبوبات سبز، آلو و اسفناج استفاده کنید.
- از خوردن غذاهای پرفیبر در دو ماه اول خودداری نمایید مانند: قارچ، کرفس، سبزیجات، گل کلم، ذرت، انگور، سیبزمینی، آجیل و سوسیس.
- استفاده از بعضی داروها باعث تغییر رنگ، بو و غلظت مدفوع میشود. آنتیاسیدها باعث یبوست یا اسهال میشوند. آنتیبیوتیکها ممکن است باعث نازک شدن قطر مدفوع شود و یا موجب بروز اسهال شوند.
- بعد از عمل و ایجاد ایلئوستومیهرگز از ملین استفاده نکنید زیرا باعث آبکی شدن مدفوع و از دست دادن الکترولیتهای بدن میشود.
- – داشتن ایلئوستومی مانع فعالیتهای بدنی و تمرینات ورزشی نمیشود.
- – از ورزشهای سنگین و وزنهبرداری اجتناب کنید.
- – ورزشهای که میتوانید انجام دهید شامل این موارد میباشند: شنا، پیادهروی، اسکی، تنیس، والیبال و قایقرانی.
- – بهتر است قبل از شنا کیسه خود را تخلیه نمایید.
- زمان لازم جهت بهبودی کامل 6 تا 8 هفته میباشد.
- مسافرت با هواپیما و فشار هوا بر استوما تأثیری ندارد.
- به هنگام مسافرت بهاندازه مورد نیاز کیسه همراه خود داشته باشید. لوازم ایلئوستومی خود را داخل کیفدستی بگذارید.
- لوازم ضروری جهت خروج از منزل شامل پنبه، دستمالکاغذی، دستکش، یک نوع کیسه ته باز، قیچی، روزنامه و نایلون تیره است.
- قبل از هر نوع ارتباط جنسی کیسه ایلئوستومی خود را تخلیه کنید.
- فعالیت جنسی به شما و استومای شما آسیبی نخواهد رساند.
- از کیسه کوچکتر در حین فعالیت جنسی استفاده کنید.
- از کیسه مات و پوششدار استفاده کنید.
- یک خانم با داشتن ایلئوستومی میتواند پس از بهبودی کامل حاملگی داشته باشد.
- کیسه استومی از نظر شما پنهان نیست. هنگامیکه خود را در آینه نگاه میکنید آن را در زیر لباستان میبینید. ممکناست تصور کنید صداهایی که در استومای شما ایجاد میشود بلند است و همه آن را میشنوند. باید بدانید که هیچکس متوجه استومای شما نمیشود، مگر اینکه خودتان به آنها بگویید. به محض اینکه به استوما عادت کردید، ترفندهای پنهان نگه داشتن کیسه و کم کردن صداهای آن را یاد میگیرید.
- هنگامی که یک سوم از کیسه پر شد آن را تخلیه کنید. این امر باعث میشود که کیسه کمتر در زیر لباستان برآمده شود.
- با پرستار استومی خود مشورت کنید تا مناسبترین سیستم کیسهای را به شما پیشنهاد کند.
- اگر در هنگام تخلیه کیسه نگران پخش شدن بو هستید، از پرستار استومی خود کمک بگیرید یا از فروشگاههای عرضهکننده وسایل استومی، اسپری یا دئودورانت تهیه کنید.
- از شخصی که با او راحتید خواهش کنید که در مورد این که آیا کیسه از زیر لباستان مشخص است یا این که صداهای کیسه شنیده میشود، نظر بدهد.
- توجه داشته باشید که در بدن همه انسانها صدا و بو ایجاد میشود. اجازه ندهید ترس از اینکه چه چیزی ممکن است اتفاق بیفتد، روزتان را خراب کند.
- اگرچه به علت برآمدگی محل استوما پوشیدن بعضی از لباسها مشکلتر است، اما پوشیدن هیچ لباسی ممنوع نیست. بستن کمربندهای سفت و محکم در استوما ایجاد محدودیت میکند. به هر حال بهتر است که پوشیدن انواع لباسها را امتحان کنید.
- اجازه ندهید که داشتن استومی شما را از پوشیدن لباسهای تنگ بازدارد. میتوانید این نوع لباسها و مایوی شنای مخصوص استومیتها را از فروشگاههای ویژه تهیه کنید.
- با استومیتهای دیگر در ارتباط باشید و از تجربیات و ایدههای انجمنهای اینترنتی در جهت افزایش اعتماد به نفس خود استفاده کنید. از این طریق میتوانید پاسخ سؤالاتی را که نمیتوانید از پزشک یا پرستار خود بپرسید، به دست بیاورید و به پیشنهادهای موجود جهت پذیرش زندگی با استومی دسترسی پیدا کنید.
- جلسات معاینه و ملاقات با پزشکتان را دنبال کنید
در صورت مشاهده موارد زیر به پزشک یا بیمارستان مراجعه کنید.
- حالت تهوع شدید و استفراغ
- درد شدید شکمی که بهتر نمیشود.
- تب
- اختلال در انجام عمل دفع
- تغییر رنگ مجرای استومی
- تورم و خونریزی
- سایر موارد نگران کننده و یا اورژانسی










