کاهش خون‌رسانی به روده (ایسکمی) یک بیماری جدی است که می‌تواند باعث درد روده شود. در موارد شدید، از دست دادن جریان خون به روده می‌تواند به بافت روده آسیب برساند و منجر به مرگ شود.

وقتی به دلیل انسداد (بسته شدن رگ) جریان خون به روده کاهش می‌یابد، ایسکمی روده‌ای رخ می‌دهد و می‌تواند روی روده کوچک، روده بزرگ (کولون) یا هر دو آن‌ها تأثیر بگذارد.

برای افزایش شانس بهبود و درمان این بیماری، بسیار مهم است که علائم اولیه تشخیص داده شده و از کمک‌های پزشکی هم استفاده شود.

علائم و نشانه‌ها

علائم و نشانه‌های ایسکمی روده می‌تواند به‌طور ناگهانی (حاد) یا به‌تدریج (مزمن) بروز پیدا کند. این وضعیت در افراد مختلف متفاوت است، بنابراین هیچ‌کدام از علائم، نشانه‌ی قطعی از بروز ایسکمی روده نیستند، اما برخی الگوهای شناخته‌شده وجود دارد.

• علائم ایسکمی حاد روده

علائم و نشانه‌های ایسکمی حاد روده معمولاً شامل موارد زیر است:

• درد ناگهانی شکمی که ممکن‌است از خفیف تا شدید باشد
• نیاز فوری به اجابت مزاج
• اجابت مزاج مکرر
• حساسیت شکم
• وجود خون در مدفوع
• تهوع و استفراغ
• تب

• علائم ایسکمی مزمن روده

علائم و نشانه‌های ایسکمی مزمن روده می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• گرفتگی شکم که معمولاً در ساعات اول غذا خوردن رخ می‌دهد و یک تا سه ساعت طول می‌کشد
• درد شکم که در طول هفته یا ماه بدتر می‌شود.
• ترس از خوردن به‌خاطر درد بعد آن
• کاهش وزن ناخواسته
• اسهال
• تهوع و استفراغ
• پف کردن

علل شایع

ایسکمی روده‌ای زمانی اتفاق می‌افتد که جریان خونی که از طریق رگ‌های اصلی به روده‌ها حمل می‌شود، متوقف گردد. این وضعیت دارای علل بالقوه بسیاری ازجمله انسداد در رگ اصلی (شریان) ناشی از لخته شدن خون و یا محدود شدن شریان به علت ایجاد رسوباتی مانند کلسترول یا لخته‌های چربی خون است.

جریان خون کاهش‌یافته در دستگاه گوارش باعث می‌شود اکسیژن کافی به سلول‌ها نرسد و درنتیجه سلول‌ها ضعیف شده و از بین بروند. اگر آسیب به ‌اندازه کافی شدید باشد، عفونت و درنهایت سوراخ شدن دیواره روده رخ می‌دهد. در صورت عدم درمان، ایسکمی روده می‌تواند مخاطرات شدید به همراه داشته‌باشد.

عوامل تشدید کننده خطر

عواملی كه ممكن است خطر ابتلا به ايسكمی روده را افزايش دهند عبارت‌اند از:

• ایجاد ذخایر چربی در شریان‌ها
• کاهش جریان خون به قلب (بیماری عروق کرونر)، پاها (بیماری عروق محیطی) یا شریان‌های مغزی
• سن بیش از 50 سال
• سیگار کشیدن و دیابت یا کلسترول بالا
• مشکلات فشارخون : داشتن فشارخون بیش‌ازحد بالا و یا خیلی کم، خطر ابتلا به ایسکمی روده را افزایش می‌دهد.
• مشکلات قلب: نارسایی قلبی یا ضربان قلب نامنظم ممکن‌است خطر ابتلا به ایسکمی روده را افزایش دهد.
• داروها: بعضی از داروها ممکن‌است خطر ابتلا به ایسکمی روده را افزایش دهند.
• مشکلات لخته شدن خون: بیماری‌هایی که خطر ابتلا به لخته‌های خون را افزایش می‌دهند، ممکن‌است خطر ابتلا به ایسکمی روده را نیز افزایش دهند. ازجمله کم‌خونی سلول‌های خونی و سندرم ضد‌فسفولیپید.

عوارض احتمالی

عوارض ایسکمی روده می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• مرگ بافت روده: اگر جریان خون به روده به‌طور کامل و ناگهانی مسدود شود، بافت روده از دست می‌رود
• سوراخ: ممکن‌است در دیواره روده سوراخی تشکیل شود و درنتیجه محتویات روده به داخل حفره شکمی بریزد که این باعث عفونت شدید می‌شود.
• تنگ شدن کولون(روده بزرگ): گاهی روده‌ها می‌توانند از ایسکمی بهبود یابند، اما به‌عنوان بخشی از روند بهبودی، بافت زخم متورم می‌شود که درنتیجه روده را متورم می‌کند.

تشخیص

پزشک ممکن‌ است چندین آزمایش تشخیصی برای بررسی علائم و نشانه‌های انجام دهد، از جمله:

• آزمایش خون: اگرچه هیچ نشانگر خونی مشخصی برای نشان دادن ایسکمی روده وجود ندارد، اما افزایش تعداد گلبول‌های سفید خون، ممکن‌ است نشانه‌ای از بروز ایسکمی روده‌ای باشد.
• آزمایش‌های تصویربرداری: این روش به پزشک کمک می‌کند اندام‌های داخلی را ببیند و علائم دیگر را بررسی کند. آزمایش‌های تصویربرداری ممکن‌ است شامل اشعه ایکس، سونوگرافی، سی‌.تی‌.اسکن و ام.‌آر.آی (MRI) باشد.

آندوسکوپی: در این روش تشخیصی، یک لوله بلند و قابل انعطاف که به انتهای آن یک دوربین متصل است از طریق دهان یا مقعد وارد مجاری گوارشی شده و تصاویری از این ناحیه روی نمایشگر پزشک نمایش می‌دهد.

• آنژیوگرافی: استفاده از رنگ برای ردیابی جریان خون شریان‌ها: در طول آنژیوگرافی، یک لوله طولانی و نازک (کاتتر) به داخل شریان در کشاله ران یا بازو وارد می‌شود، سپس از طریق شریان به آئورت منتقل می‌شود. یک رنگ تزریق می‌شود که به‌طور مستقیم به شریان روده جریان می‌یابد. پس ‌از آن تصاویر اشعه ایکس گرفته می‌شود که نشان می‌دهد که رنگ از طریق شریان‌ها حرکت می‌کند.

اگر فرد مبتلا به ایسکمی روده باشد، ممکن‌است تصاویر، شریان مسدود شده یا تنگ را نشان دهند. آنژیوگرافی همچنین اجازه می‌دهد که پزشک با تزریق دارو یا استفاده از ابزارهای خاص برای گسترش شریان، یک انسداد را در شریان درمان کند.

درمان

درمان ایسکمی روده شامل بازگرداندن خون کافی به دستگاه گوارش است. همچنین پزشک ممکن‌است برای درمان یا پیشگیری از عفونت آنتی‌بیوتیک توصیه کند.

اگر کولون آسیب‌دیده باشد، ممکن‌است برای برداشتن بافت مرده و یا برای جلوگیری از انسداد در یکی از شریان‌های روده نیاز به جراحی باشد.

• ایسکمی شريان مزانتر حاد

ممکن‌است جراحی برای از بین بردن لخته شدن خون در این بیماری ضروری باشد. درمان همچنین ممکن‌است شامل آنتی‌بیوتیک‌ و دیگر داروها برای جلوگیری از تشکیل لخته باشد.

• ایسکمی شريان مزانتر مزمن

درمان شامل بازگرداندن جریان خون به روده شما می‌شود. جراح می‌تواند شریان‌های تنگ‌شده را با درمان آنژیوپلاستی و یا با قرار دادن یک استنت (فنر) گسترش دهد.

• ایسکمی به علت ترومبوز وریدید (لخته خون در سیاهرگ) مزانتریک

اگر روده آسیب ندیده باشد، به ‌احتمال ‌زیاد فرد بیمار حدود سه تا شش ماه به داروهای ضد انعقاد نیاز دارد. اگر آزمایش‌ها نشان دهد که بیمار خونریزی دارد، ممکن‌است به داروهای ضد انعقادی برای بقیه عمر خود نیاز داشته باشد. ضد انعقاد کمک می‌کند تا از تشکیل لخته‌ها جلوگیری شود. اگر بخشی از روده، علائم آسیب را نشان دهد، برای جدا کردن قسمت آسیب‌دیده ممکن‌است به جراحی نیاز شود.