مدیریت بیماری
آبسه ریه
آبسه ریه ایجاد ناحیه‌ای عفونی در ریه که توسط بافت ملتهب احاطه شده است. قسمتی از بافت ریه تخریب شده و چرک جایگزین آن می‌گردد. این بیماری مسری نیست.
علائم و نشانه‌ها
- خستگی
- از دست دادن اشتها
- سرفه همراه با خلط: خلط این بیماران چرکی، اغلب دارای رگه‌های خونی و گاهی بدبو است.
- بوی بد تنفس
- تعریق
- تب 3/38 درجه سانتی‌گراد یا بالاتر
- لرز
- کاهش وزن
- درد قفسه‌سینه
علل شایع
آبسه ریه معمولاً به عنوان عارضه‌ای متعاقب ذات‌الریه ایجاد می‌شود. عامل آبسه ریه عموماً باکتری‌های بیماری‌زایی هستند که در دهان زندگی میکنند و به سمت ریه کشیده می‌شوند. گاهی آبسه ریه در اثر تنفس ترشحات آلوده از مجاری تنفسی بالایی به داخل ریه، در یک فرد بی‌هوش یا دچار افت هوشیاری ایجاد می‌شود.
افت هوشیاری بیماران ممکن‌است ناشی از ضربه به سر، استفاده از مواد بی‌هوشی یا بی‌حسی برای جراحی دندانی، مسمومیت ناشی از الکل و خواب عمیق ناشی از داروها باشد.
همچنین مشکلات دهان و دندان رشد میکروب‌ها را افزایش می‌دهد و احتمال بروز آبسه ریه را تشدید می‌کند.
انسداد راه‌های هوایی موجود در ریه در اثر تومور یا ورود اجسام خارجی نیز یکی دیگر از علل ایجاد آبسه ریه می‌تواند باشد.
در برخی مواقع نادر باکتری‌ها یا لخته خونی آلوده از ناحیه عفونی بدن از طریق جریان خون وارد ریه شده و منجر به ایجاد آبسه ریه می‌شوند.
عوامل تشدیدکننده خطر
- تشنج
- اختلال بلع
- مشکلات مغزی
- مشکلات دهان و دندان
عوارض احتمالی
در صورت عدم پاسخ مناسب به درمان آنتی‌بیوتیکی، آبسه مزمن شده و عوارضی چون کاهش وزن، کم‌خونی و بیماری مزمن ریه را در پی دارد. همچنین پاره شدن آبسه ممکن است منجر به عفونت و خونریزی شدید در ریه گردد و حتی ممکن است عفونت به سایر نواحی بدن به ویژه مغز گسترش یابد.
تشخیص
تشخیص توسط پزشک با اخذ شرح‌حال و معاینه دقیق بیمار صورت می‌پذیرد. در صورت نیاز از دیگر روش‌های تشخیصی از جمله موارد زیر استفاده می‌شود:
- آزمایش خون و نمونه ترشحات آبسه جهت تعیین نوع آنتی‌بیوتیک تجویزی.
- تصویربرداری ریه و سی.تی.اسکن ریه
درمان
- دارودرمانی
این بیماری معمولاً با درمان آنتی‌بیوتیکی طولانی‌‌مدت (تا شش ماه) قابل درمان است. مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها به مدت طولانی برای مقابله با عفونت و جلوگیری از عود آن لازم است. درمان این بیماری با آنتی‌بیوتیک‌های تزریقی و خوراکی انجام می‌شود.
- برونکوسکوپی
در موارد مشکوک به ورود جسم خارجی به ریه، برونکوسکوپی انجام می‌گیرد. برونکوسکوپ، لوله نورانی نازک با یک دوربین کوچک در نوک آن است. پزشک از این لوله می‌تواند راه‌های هوایی ریه را مشاهده کرده، نمونه‌‌برداری کند یا اجسام و تومورهای موجود در راه‌های هوایی را خارج کند.
پزشک، برونکوسکوپ را از طریق دهان یا بینی و از میان تارهای صوتی به پایین نای عبور می‌دهد. بیمار قادر به صحبت نخواهد بود، اما قادر به بلع و تنفس بدون مشکل خواهد بود.
- جراحی
در صورت عدم بهبود آبسه، گاهی جراحی برای تخلیه چرک آبسه یا برداشت آبسه و قسمت درگیر ریه لازم می‌شود.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- فعالیت خود را تا زمانی که عکس ریه از عفونت پاک شود، کاهش دهید.
- از مصرف هر گونه دخانیات خودداری کنید.
- در حد امکان به تمرینات ورزشی با تنفس عمیق بپردازید.
- نحوه تخلیه وضعیتی ریه را بیاموزید تا به خروج ترشحات کمک کنید. از ناحیه شکم طوری روی تخت قرار گیرید که سر و سینه شما از لبه تخت آویزان باشد. خود را وادار به سرفه کنید. این کار را تا هنگامی که دیگر قادر به دفع خلط نباشید، ادامه دهید. این عمل را دوبار در روز به مدت 10-5 دقیقه انجام دهید.
- مصرف مایعات را افزایش دهید، طوری که روزانه حداقل هشت لیوان مایعات مصرف کنید. با مصرف زیاد مایعات، بدن مجبور می‌شود تا قسمتی از این مایعات را از طریق ریه دفع کند، بنابراین ترشحات ریوی رقیق‌تر شده و دفع آن با سرفه آسان‌تر می‌گردد.
- بهتر است هر چه زودتر از بستر خارج شده و راه بروید.
- برای جلوگیری از زخم فشاری، دائماً در یک وضعیت در تخت قرار نگیرید و مرتباً تغییر وضعیت دهید.
- در وضعیت راحت قرار بگیرید، در هر وضعيتی، از خم كردن بيش از حد قسمت‌های مختلف بدن خودداري نمايید.
- براي تنفس بهتر می‌توانید به حالت نیمه نشسته بنشینید.
- از مواد تحريك‌كننده دستگاه تنفسی مانند عطرها و سیگار خودداری کنید.
- از افراد سرماخورده و افرادی که دارای انواع بیماری‌های عفونی هستند، اجتناب کنید.
- داروهای تجویز شده توسط پزشکتان را به طور منظم و دقیق مصرف کنید.
- جلسات ملاقات با پزشکتان را پیگیری کنید.
مراجعه به پزشک
- افزایش تب به 38/3 درجه سانتی‌گراد یا بالاتر
- غلیظ شدن ترشحات با وجود درمان
- تخلیه وضعیتی ریه نشان‌دهنده تغییر در رنگ، مقدار یا قوام خلط سینه باشد.
- علائم عفونت ریه پس از درمان عود نماید و سرفه خلط‌دار، تب یا احساس ناخوشی عمومی ایجاد شود.
- در صورت مشاهده سایر موارد نگران کننده و اورژانسی
- سایر موارد نگران کننده و یا اورژانسی
