مالاریا یک بیماری ناشی از انگل است که به‌وسیله نیش پشه‌ها منتقل ‌می‌شود. مالاریا باعث بروز حملات مداوم تب و لرز ‌می‌شود. بیماری مالاریا در آب و هوای معتدل رایج نیست، در حالی‌که در کشورهای گرمسیری و نیمه‌گرمسیری شایع‌تر است.

 مقامات بهداشت جهانی با توزیع پشه‌بند، در حال تلاش برای کاهش‌ میزان مالاریا هستند و به این طریق افراد را از نیش پشه در زمان خواب حفظ ‌می‎کنند. دانشمندان نیز سعی دارند واکسنی را تولید کنند تا از بروز مالاریا پیشگیری کند. اگر فردی قصد مسافرت به مکان‌هایی را دارد که مالاریا در آن رایج است، باید پیش از سفر، در حین سفر و پس از آن از داروهای پیشگیری‌کننده استفاده کند.

علائم و نشانه‌ها

عفونت مالاریا با علائم و نشانه‌های زیر مشخص‌می‌شود:

• لرز متوسط تا شدید
• تب بالا
• عرق کردن زیاد
• سردرد
• استفراغ
• اسهال

علائم مالاریا معمولاً چند هفته پس از نیش زدن به وسیله یک پشه عفونی رخ ‌می‌دهد. برخی از انگل‌های مالاریا‌ می‌توانند به صورت خفته و بدون هیچ اثری تا یک سال در بدن بمانند.

علل شایع

عامل مالاریا یک انگل ‌میکروسکوپی است که بیشتر به‌وسیله نیش پشه منتقل ‌می‌شود.

چرخه انتقال انگل 

• پشه سالم: پشه با تغذیه از خون فرد مبتلا به مالاریا آلوده‌ می‌شود.
• انتقال انگل: اگر پشه آلوده، شخص بعدی را نیش بزند، انگل مالاریا به بدن او منتقل‌می‏‌شود.
• کبد: سپس انگل به کبد منتقل ‌می‌شود، جایی که برخی از آن‏ها ‌می‌توانند تا یک سال نهفته باقی بمانند.
• انتقال به جریان خون: زمانی که انگل بالغ شود، کبد را ترک کرده و سلول‌های قرمز خون را آلوده ‌می‌‏کند. این زمانی است که معمولاً علائم مالاریا در فرد ظاهر ‌می‌شود.

• انتقال به شخص دیگر: اگر در این مرحله یک پشه غیرآلوده فرد مبتلا را نیش بزند، با انگل موجود در خون او آلوده خواهد شد و ‌می‌تواند آن را به شخص بعدی که نیش‌می‌زند، انتقال دهد.

شکل‌های دیگری از انتقال
انگل‌هایی که باعث بروز مالاریا ‌می‌شوند، بر روی سلول‌های قرمز خون تأثیر‌می‌گذارند، بنابراین افراد دیگر نیز با قرار گرفتن در معرض خون آلوده به این بیماری مبتلا خواهند شد، از جمله:

• از مادر باردار به جنین داخل شکم
• از طریق انتقال خون
• به‌وسیله سرنگ‌های مشترک برای تزریق دارو

عوامل تشدیدکننده خطر

بزرگترین عامل شیوع مالاریا زندگی کردن یا بازدید از مناطق گرمسیری است که در آن‏ها بیماری مالاریا شایع است. انواع مختلفی از انگل مالاریا وجود دارد. گونه‌های مختلفی از این انگل‌ها که باعث بروز عوارض خطرناکی ‌می‌شود، در مناطق زیر یافت ‌می‌شود:

• کشورهای آفریقای جنوبی
• شبه قاره آسیا
  فقر، نبود دانش و عدم‌دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی نیز یکی دیگر از عوامل تشدیدکننده بروز مالاریا در جهان‌ می‏باشد. ساکنان مناطقی که در آن انگل مالاریا به وفور یافت‌ می‌شود، نیاز به تزریق واکسن دارند که‌ می‏تواند علائم مربوط به بیماری را کاهش دهد. اما این ایمن‌سازی با نقل مکان به کشوری که فرد در معرض مالاریا نیست، از بین‌می‌رود.

برخی افراد در خطر جدی ابتلا به این بیماری هستند، از جمله:

• کودکان و نوزادان
• مسافرانی که در مناطقی عاری از بیماری مالاریا زندگی‌ می‌کنند.
• زنان باردار و جنین داخل شکم مادر

عوارض احتمالی

مالاریا ‌می‌تواند بسیار خطرناک باشد، به ویژه انواع این بیماری که در بخش‌هایی از آفریقا شایع است. در اغلب موارد عوارض خطرناک مربوط به مالاریا به یک یا چند مشکل جدی مربوط می شود، از جمله:

• مالاریای مغزی: اگر انگل سلول‌های خونی را پر کند، رگ‌های خونی کوچک به سمت مغز مسدود ‌می‏‌شوند و التهاب مغز یا آسیب مغزی رخ ‌می‌دهد. مالاریای مغزی منجر به کما خواهد شد.
• مشکلات تنفسی: خون انباشته شده در ریه‌ها (ادم ریوی) نفس کشیدن را مشکل‌ می‌سازد.
• نارسایی اندام داخلی: مالاریا باعث بروز مشکل در کلیه‌ها، کبد و یا پارگی طحال‌ می‌شود. هر یک از این شرایط خطرناک است.
• کم‌خونی: مالاریا سلول‌های قرمز خونی را از بین‌ می‌برد و منجر به کم‌خونی خواهد شد.
• کاهش قندخون: نوع شدید مالاریا باعث پایین آمدن قندخون‌ می‌شود. قندخون بسیار پایین منجر به کما می‌شود.

• ابتلای مجدد به مالاریا: برخی از انگل‌های مالاریا، که باعث بروز شکل خفیف بیماری‌ می‌شوند، برای سال‌ها در بدن ‌می‌مانند و مجدداً عود‌ می‏کنند.

تشخیص

آزمایش خون وجود انگل مالاریا را در بدن نشان ‌می‌دهد و با تعیین موارد زیر به انتخاب نوع درمان کمک‌ می‏‌کند:

• آیا شخص به مالاریا مبتلاست؟
• کدام انگل مالاریا باعث بروز این علائم شده است؟
• اگر عفونت به خاطر نوعی انگل بروز کرده، در مقابل چه داروهایی مقاوم است؟
• آیا این بیماری بر روی اندام‌های حیاتی تأثیر گذاشته است؟

تکمیل برخی آزمایش‌های خون چند روز طول ‌می‌کشد، در حالی که برخی دیگر در کمتر از 15 دقیقه نتیجه را نشان ‌می‌دهند.

درمان

نوع داروها و طول درمان بسته به موارد زیر متفاوت خواهد بود:

• نوع انگل مالاریا که فرد به آن مبتلا است.
• شدت علائم
• سن بیمار
• آیا بیمار باردار است یا خیر.