درد گردن یکی از شایعترین شکایتهای مراجعه کنندگان به اورژانسها و پزشکان است، که علتهای بسیار مختلفی برای آن وجود دارد، صرف نظر از علت ایجاد درد در اغلب موارد این دردها بدون نیاز به جراحی یا مداخلات پیشرفته کاملا بهبود مییابند.

شایعترین علت دردهای گردنی گرفتگی و سفت شدن عضلات و یا تاندونها (زردپی) در اثر ضربه، حرکات ناگهانی یا شدید، اضطراب و فشارهای روانی _ عاطفی، ضعف عضلانی، وضعیتهای نامناسب اندام هنگام فعالیت یا استراحت، حمل بارهای سنگین و … است که باعث ایجاد علائم زیر می شود:
- درد در قسمتهای پشت گردن و بالای شانهها
- سردرد خفیف
- تمایل به خم کردن سر به یک سمت
- سفتی و برجستگی عضلات
- درد و سفتی عضلات گردن هنگام لمس
- درد هنگام خم کردن گردن به اطراف
تشخیص
تشخیص علت دردهای گردنی معمولا بر اساس شرح حال، سابقهی وجود ضربه یا آسیب، علائم و معاینات بالینی صورت میگیرد و تنها در برخی موارد نیاز به انجام عکس برداری یا سی تی اسکن خواهد بود.
پس از ترخیص تا زمان بهبودی به نکات و توصیههای زیر توجه کنید:
- درد معمولا پس از 3-2 روز بهبود نسبی مییابد اما اغلب تا 2 هفته ادامه پیدا میکند، هرچند در برخی موارد بهبودی کامل درد به 6 هفته زمان نیاز خواهد داشت.
- جهت کنترل درد از داروهای ضد درد استفاده کنید، در صورتی که هنگام ترخیص داروی خاصی برای شما تجویز شده است تنها همان دارو را مصرف کنید.
- چنانچه هنگام ترخیص برای شما داروهای شل کنندهی عضلانی (مانند متوکاربامول یا باکلوفن) تجویز شده است دارو را فقط طبق دستور پزشک معالج و در زمان معین مصرف کنید، توجه کنید مصرف بیش از اندازه و خودسرانهی این داروها باعث ضعف و بیحالی و هم چنین بروز ناراحتیهای گوارشی و درد و سوزش معده خواهد شد.
- به هیچ وجه بدون دستور پزشک اقدام به استفاده از داروهای کورتونی (انواع قرص و آمپول) به طور خودسرانه نکنید، این داروها میتوانند عوارض خطرناک و مهمی ایجاد کنند که اغلب درمانپذیر نیستند.
- در صورتی که برای درمان سایر بیماریها داروی خاصی به طور مداوم مصرف میکنید (مثل انواع ترکیبات کورتونها) به هیچ وجه شخصا اقدام به قطع یا تغییر میزان مصرف آن نکنید و جهت ادامهی درمان با پزشک مشورت کنید.
- در 2-1 روز اول پس از ترخیص جهت بهبود درد و رفع گرفتگی عضلات از کمپرس سرد یا کیسهی یخ استفاده کنید. کیسهی یخ را به مدت 20-15 بر روی عضلات پشت گردن و بالای شانهها قرار دهید و این کار را هر 4-3 ساعت تکرار کنید، دقت کنید یخ در تماس مستقیم با پوست قرار نگیرد و باعث آسیب پوست نشود، در صورت بروز تغییر رنگ (کبودی) استفاده از یخ را متوقف کنید.
- در روزهای بعد، از کمپرس گرم یا حولهی گرم به روش بالا (هنگام تشدید درد یا روزانه 4 نوبت) استفاده کنید، یا دوش آب گرم بگیرید. مراقب باشید این کار موجب سوختگی پوست شما نشود. (در صورت بروز قرمزی شدید پوست، ادامهی کار را متوقف کنید)
- ماساژ عضلات گردن و شانهها به خصوص بعد از کمپرس سرد یا گرم و قبل و بعد از خوابیدن باعث بهبود درد و گرفتگی عضلانی میشود.
- میتوانید هنگام ماساژ از ترکیبات ضد درد، ضد التهاب یا شل کنندهی عضلانی موضعی شامل انواع ژل، کرم، پماد، روغن و لوسیون یا انواع فرآوردههای گیاهی مانند ترکیبات حاوی عصارهی رزماری، نعناع، فلفل و …) استفاده کنید.
- توجه کنید استفادهی همزمان از داروهای موضعی و خوراکی مشابه مانند دیکلوفناک توصیه نمیشود و در صورت استفاده از پمادهایی مانند دیکلوفناک و پیروکسیکام بهتر است تنها از استامینوفن به عنوان مسکن خوراکی استفاده کرده و از مصرف قرصهای بروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و ژلوفن یا شیاف دیکلوفناک خودداری کنید.
- برای خوابیدن از تشکهای محکم و سخت که با حرکات بدن تغییر شکل نمیدهند استفاده کنید، بسترهای نرم که به شکل بدن شما درمیآیند باعث تشدید دردهای گردن و کمر میشوند.
- هنگام استراحت به پهلو یا پشت بخوابید و از خوابیدن روی شکم خودداری کنید.
- در صورتی که بر روی پهلو میخوابید دست پایینی خود را مقابل سینهی خود در جلو قرار دهید و از خوابیدن بر روی دست خودداری کنید، در این حالت بهتر است پاهای خود را کمی خم کرده و یک بالش بین آنها قرار دهید.
- زیر سر شما باید به اندازهای بالا باشد که سر و گردنتان کاملا مستقیم در یک راستا و در امتداد پشت قرار بگیرد به طوری که ستون مهرهها مستقیم بوده و گردن به عقب یا جلو خم نشده باشد.
- بالش خود را به گونهای قرار دهید که شیب ملایمی با تشک ایجاد شود و شانههای شما بر روی لبهی بالش قرار بگیرد و از ایجاد حالت پلکانی (بالا قرار گرفتن سر و پایین بودن شانهها بر روی تشک) جلوگیری کنید.
- بالش خود را به گونهای انتخاب کنید که نرم و پنبهای نبوده و فشار سر باعث فرو رفتن آن نشود، از بالشهای محکم یا طبی و یا از یک حولهی (یا پارچه) تا شده استفاده کنید، میتوانید از بالشهای طبی ویژه که در داروخانهها موجود است و به شکل نیم حلقه دور گردن قرار میگیرد استفاده نمایید.
- هنگام نشستن از صندلیهای کاملا محکم و با پشتی صاف استفاده کنید، مبلهای راحتی با تشکهای نرم که به راحتی فرورفته و به شکل بدن شما درمیآیند باعث تشدید دردهای گردن و کمر میشوند، هنگام نشستن باید شانهها، پشت و لگن شما در تماس کامل با پشتی صندلی باشد.
- هنگام تماشای تلویزیون یا استراحت از دراز کشیدن بر روی مبل خودداری کرده و از صندلیهایی با ویژگیهای بالا استفاده کنید.
- پشتی صندلی اتومبیل را در حالت کاملا صاف قرار دهید و از خم کردن آن به عقب خودداری کنید.
- هنگام نشستن، ایستادن و راه رفتن اندام خود را در وضعیت صحیح قرار دهید به طوری که پشت شما کاملا کشیده و صاف و بدون خمیدگی باشد، گردن در امتداد پشت قرار بگیرد، شانهها رو به عقب بدون افتادگی قرار بگیرند و سر به جلو خمیده نشود.
- از حمل کیف یا کوله پشتیهای سنگین خودداری کنید.
- از رانندگی طولانی مدت خودداری کنید.
- از انجام فعالیتهایی که نیاز به بالا نگاه داشتن سر، شانهها و بازوها دارد (مثل آویزان کردن پردهها، تعویض لامپ لوسترها، برداشتن اجسام از قفسههای بلند) خودداری کرده و از نردبانهایی با ارتفاع مناسب به شکلی که نیاز به بالا بردن گردن و بازوها نباشد استفاده کنید.
- هنگام بلند کردن اجسام از روزی زمین سعی کنید به جای خم کردن کامل کمر، زانوهای خود را خم کنید.
- از باقی ماندن در یک وضعیت طولانی به ویژه در حالت نشسته ( مثلا هنگام کار با کامپیوتر) خودداری کنید و هر 30-20 دقیقه یک بار وضعیت خود را تغییر داده یا چند قدم راه بروید.
- از هیجانات عاطفی، واکنشهای شدید احساسی، بحث و مجادله بپرهیزید.
- از عوامل ایجاد اضطراب، استرس و فشارهای عصبی تا حد امکان دوری کنید.
- در صورتی که هنگام ترخیص برای شما گردنبند طبی تجویز شده است آن را به طور دائم بسته نگاه دارید (جهت استحمام و خوابیدن میتوانید در صورت موافقت پزشک آن را باز کنید) و تا زمانی که پزشک توصیه کرده است استفاده از آن را ادامه دهید.
- در صورت عدم تجویز گردنبند طبی، به طور خودسرانه اقدام به استفاده از آن ننمایید و سعی کنید فعالیتهای معمول خود را بدون ایجاد بیحرکتی کامل گردن (که باعث ضعیف شدن عضلات، خشکی و سفتی عضلات و طولانی شدن دورهی درد میگردد) ادامه دهید، دقت کنید که از حرکات سریع، ناگهانی، شدید و چرخشی سر و گردن اجتناب کنید.
- در صورتی که پس از 6 هفته همچنان درد شما ادامه دارد مبتلا به دردهای مزمن گردنی هستید و توصیه می شود جهت بررسی و درمان به متخصص جراحی مغز و اعصاب مراجعه کنید.
در صورت بروز هر یک از علائم زیر مجددا به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید:
- تشدید درد یا عدم پاسخ به مصرف مسکن
- عدم هرگونه بهبودی در علائم پس از 3 روز مراقبت و مصرف داروها
- بروز تب بالای 38 درجه
- سردرد شدید که با استراحت و مصرف مسکن بهبود نیابد.
- تشدید دردناکی یا سفتی حرکات گردن
- تهوع و استفراغ
- اختلال حس یا ضعف یا بیحسی دستها
- هرگونه اختلال حرکتی در دستها (مثلا عدم توانایی در بالا آوردن دستها یا حرکت دادن انگشتان) یا فلج هر یک از دستان
- گیجی و منگی یا کاهش سطح هوشیاری
