مدیریت بیماری
آنتروکولیت نکروزان
آنتروکولیت نکروزان یکی از شایع‌ترین اورژانس‌های جراحی-پزشکی دستگاه گوارش در نوزادان است. اگرچه این بیماری بیشتر در نوزادان نارس رخ می‌دهد ولی احتمال ایجاد آن در نوزادان رسیده نیز وجود دارد.
انتروکولیت نکروزان بیشتر قسمت انتهایی روده باریک و ابتدایی روده بزرگ را درگیر می‌کند ولی می‌تواند هر قسمتی از هر دو روده را درگیر کند. در موارد شدید بیماری می‌تواند سایر اعضای بدن را تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری در هفته‌های دوم تا سوم زندگی نوزاد نارس رخ می‌دهد.
علائم و نشانه‌ها
- عدم تحمل غذا، تهوع و استفراغ
- تأخیر در تخلیه معده و افزایش حجم معده
- اسهال آبکی و گاهی خونی همراه با انقباضات، اتساع و سفتی شکمی
- تب و لرز و بالا بودن تعداد گلبول‌های سفید در آزمایش خون
- افت فشارخون گاهی تا حد شوک همراه با نبض‌های ضعیف و ضربان قلب سریع
- کاهش صداهای شکمی
- قرمزی جداره شکم
- دفع خون از روده‌ها
- علائم غیر اختصاصی مانند قطع تنفس
علل شایع
- عفونت باکتریایی
- هایپوكسمی یا کمبود اکسیژن خون
- عقب ماندگی رشد داخل رحمی
- نارس بودن نوزاد و كم وزن بودن نوزاد
- بیماری‌های قلبی مادر زادی
عوارض احتمالی
- پارگی روده و ایجاد پریتونیت یا عفونت پرده شکم
- التهاب صفاقی و سوراخ شدگی آن
- شوك و از دست دادن شدید مایعات بدن و مرگ
تشخیص
- معاینه توسط پزشک و بررسی علائم و نشانه‌ها
- رادیوگرافی شکم
- سونوگرافی
درمان
- در تمامی موارد بروز این بیماری نیاز است که بیمار بستری شود.
- 70 درصد نوزادان مبتلا نیاز به جراحی و برداشتن روده مبتلا خواهند داشت.
نکاتی که لازم است حین بستری در بیمارستان رعایت نمائید.
- در موارد متوسط تا شدید بیماری، بستری در بیمارستان جهت تجویز تغذیه وریدی و مراقبت‌های ویژه لازم است.
- 70 درصد نوزادان مبتلا نیاز به جراحی و برداشتن روده مبتلا خواهند داشت.
- تا زمانی که پزشک اجازه تغذیه نوزاد با شیر را نداده است، تغذیه نوزاد از طریق تزریق مایعات داخل وریدی با وصل سرم صورت می‌گیرد.
- جهت برقراری جریان، نگهداری، ذخیره، انجماد و ذوب شیر از پرستار نوزاد خود کمک بگیرید.
- در ابتدا شروع تغذيه با شير مادر، شير در حجم‌های کم و اغلب با لوله معده به نوزاد داده می‌شود، لذا بايستی شير مادر دوشيده شود و با ظروف تميز دردار همراه با يخ يا کیسه یخ در اطراف ظرف به بيمارستان حمل شود. نام نوزاد و تاريخ تهيه شير با برچسب روی ظرف شير درج شود. شير مازاد بر نياز، بايستی در فريزر نگهداری شود.
- ممکن است ابتدا تغذيه با لوله معده و توسط پرستار صورت گيرد ولی می‌توانید تحت نظر پرستار اين روش تغذيه را ياد بگيرید و شير را به آرامی از طريق لوله به نوزاد خود بدهید.
- وقتی حجم شير افزايش يافت، بنا به دستور پزشک، مکيدن با سينه مادر شروع می‌شود. در اين هنگام سينه خود را در دهان نوزاد بگذارید، تا شيرخوار تدريجا مکيدن را ياد بگيرد، به طوری که تغذيه با لوله معده به تدريج قطع و کل حجم شير با سينه مادر يا شيشه داده شود.
- نوزاد پس از جراحی در بخش مراقبت‌های ویژه تحت مراقبت قرار می‌گیرد.
- هنگام ورود به بخش بايستی دست‌های خود را با مايع مخصوص به مدت دو دقيقه بشويید و مقررات بخش را رعايت کنید.
- از دستکاری سرم‌ها و رابط‌های متصل به نوزاد خود، خودداری کنید.
- داروها طبق تجویز پزشک و در فواصل مشخص توسط پرستار به نوزاد شما داده خواهد شد.
- با تیم مراقبتی در زمان انجام اقدامات تشخیصی و درمانی همکاری کنید.
- مواظب باشید در زمان بغل کردن نوزاد برانول یا لوله سرم از دست نوزاد شما خارج نشود.
- ممکن است روزانه از نوزاد شما خونگیری شود.
- طی مدتی که نوزاد شما در بخش مراقبت‌های ویژه بستری می‌باشد، تماس و ارتباط عاطفی خود را با او قطع نکنید.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- جهت جلوگیری از یبوست مرتب نوزاد خود را شیر دهید.
- بعد از عمل تا حصول بهبودی کامل، نوزاد باید با مشورت جراح اطفال مرتب تحت نظر قرار گیرد.
- مراقب زخم ناحیه عمل باشید و پانسمان محل عمل جراحی نوزاد را به روش استریل تمیز و توسط افراد ماهر در این زمینه تعویض کنید.
- سعی کنید محل عمل جراحی با ادرار و مدفوع آلوده نشود.
- محل عمل جراحی را روزانه از نظر قرمزی و وجود ترشحات مورد بررسی قرار دهید.
- مقدار مدفوع و نوع مواد دفعی را به طور مداوم بررسی کنید.
- از استوما (سوراخ روده به شکم) مراقبت کنید و آن را از نظر خونریزی و رنگ دائما بررسی کنید، استوما باید صورتی رنگ باشد و خونریزی نداشته باشد.
- از پوست اطراف استوما مراقبت کنید، پوست نباید خشک، ملتهب یا زخم باشد.
- شستشوی کلستومی و پوست اطراف آن فقط باید با آب ولرم تا گرم و بر اساس دستور پزشک صورت گیرد. از پماد توصیه شده توسط پزشک برای پوست اطراف استوما استفاده کنید.
- برای تمیز کردن ناحیه کلستومی از پارچه نرم و تمیز استفاده کنید.
- جهت جلوگیری از فشار روی ناحیه استوما، پوشک نوزاد زیر ناحیه کلستومی بسته شود. از لباس‌های نازک و آزاد استفاده کنید تا کیسه کلستومی تحت فشار نباشد.
- شما می‌توانید نوزاد خود را با کیسه یا بدون آن به راحتی حمام دهید. ولی توجه داشته باشید بقایای صابون به داخل محل کلستومی داخل نشود بهتر است از صابون‌های بدون چربی استفاده کنید.
- هنگامی که نصف حجم کیسه پرشد کیسه را تخلیه یا تعویض کنید.
- در صورتی که دچار سرماخوردگی هستید از ماسک استفاده کنید و یا در صورت امکان از کودک خود فاصله بگیرید.
- از تماس افراد مبتلا به بیماری‌های عفونی و سرماخورده با نوزاد خود، خودداری کنید.
- مواظب باشید نوزاد در معرض افراد سیگاری قرار نگیرد.
- مهم‌ترین عامل کنترل عفونت شستشوی مرتب دست به روش صحیح می‌باشد پس قبل و بعد از تماس با نوزاد دست‌های خود را بشویید.
- یک راه سریع شناسایی تب این است که پیشانی نوزاد را ببوسید یا لمس کنید. اگر احساس می‌کنید که پیشانی نوزاد داغ است احتمالاً تب دارد.
- در صورت تجویز آنتی بیوتیک در منزل آن را سر ساعت به نوزاد بدهید و خودسرانه آن را قطع نکنید.
زمان مراجعه بعدی
- در صورت مشاهده علائم بیماری مانند اتساع شکم، تهوع و استفراغ و … در نوزاد سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
- در صورت مشاهده عوارض بعد از عمل جراحی مانند تب و ترشحات بدبو از محل عمل به پزشک مراجعه کنید.
- در فواصل منظم و مشخص جهت پیگیری درمان به پزشک مراجعه کنید.
- در صورت مشاهده علائم جدید و غیر قابل توجیه در طول درمان به پزشک مراجعه کنید.
