تعدادی از نوزادان پس از تولد ممکن است به زردی مبتلا شوند که معمولا در اثر رسوب یک ماده رنگی به نـام بیلی‌روبین در قسمت‌های مختلف بدن مانند چشم و پوست ایجاد می‌‌‌شود. بیلی روبین ماده رنگی است که در اثر تخریب گلبول‌های قرمز خون ایجاد می‌شود و کبد این ماده را از خون خارج و از طریق مدفوع دفع می‌کند.

ممكن است زردی فقط در چشم نوزاد ديده شود و يا علاوه بر چشم، مخاط و پوست بدن نوزاد نيز زرد گردد. بروز زردی در نوزاد می‌تواند طبیعی یا در اثر بیماری باشد. زردی به دلیل تأثیر بر مغز نوزاد می‌تواند باعث معلولیت یا مرگ نوزاد شود. کلیه نوزادانی که دچار زردی می‌شوند حتی اگر حال عمومی کاملاً خوبی داشته باشند لازم است در اولین فرصت توسط پزشک معاینه شوند.

علائم‌ و نشانه‌ها

علامت اصلی یرقان، زردی پوست است که زردی بعد از فشار روی پوست بهتر دیده می‌شود. اغلب اوقات زردی از صورت شروع شده و سپس به تنه و اندام کشیده می‌شود. بعضی از نوزادان ممکن است بی‌حال بوده و یا خوب شیر نخورند.

در هر نوزادی که در 24 ساعت اول زرد به نظر برسد باید بیلی روبین خون فورا اندازه‌گیری شود. پس از اندازه‌گیری بیلی روبین، بر حسب میزان آن و میزان در معرض خطر بودن نوزاد برای مراقبت وی تصمیم‌گیری می‌شود. ممکن است آزمایشات دیگری نیز برای نوزاد انجام شود.

علل شایع

از علل شایعی که منجر به زردی نوزاد می‌شود می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

• بروز زردی در نوزاد می‌تواند طبیعی یا در اثر بیماری باشد و بر حسب زمان بروز، علل مختلفی دارد. زردی که اصولا از روز دوم تا پنجم شروع شده و تا روز هفتم ادامه دارد و سپس کاهش می‌یابد معمولا طبیعی است ولی در صورت ادامه و بیشتر شدن نواحی زرد باید به پزشک مراجعه کرد.
• گاهی زردی در 24 ساعت اول پس از تولد رخ می‌دهد که معمولا به علت ناسازگاری خون جنین و مادرش است و باید سریعا تحت درمان قرار گیرد.
• ممکن است زردی در اثر شیر مادر باشد که معمولا پس از 7 روز بروز می‌کند و طی 2 الی 3 هفته بهبود می‌یابد و نیازی به قطع شیر مادر نیست.
• گاهی نیز زردی به دلایل دیگر مانند عفونت و یا کم‌کاری غده تیروئید ایجاد می‌شود.

عوارض احتمالی

به دنبال ایجاد زردی نوزادی عوارض زیر در نوزاد ممکن است بروز نماید:

• زردی‌های شدید در صورت عدم درمان ممکن است روی مغز نوزاد اثر گذاشته و باعث فلج مغزی و کری شود.

تشخیص

پزشک زردی نوزاد را براساس ظاهر نوزاد تشخیص خواهد داد. در عین حال لازم است که میزان بیلی روبین خون نوزاد نیز بررسی شود. سطح بیلی روبین (شدت زردی) دوره درمان را تعیین خواهد کرد.

آزمایش‌های تعیین زردی عبارتند از:

• معاینات جسمی
• آزمایش خون نوزاد
• یک آزمایش پوستی با وسیله‌ای به نام بیلیروبینومتر جلدی که انعکاس یک نور خاص که به پوست می‌تابد را اندازه می‌گیرد.
• اگر شواهدی وجود داشته باشد که زردی نوزاد به دلیل یک اختلال زمینه‌ای بروز کرده، پزشک ممکن است آزمایشات خون و ادرار را نیز توصیه کند.

درمان

پزشک با توجه به معاینه و آزمایش خون نوزاد و میزان بیلی‌روبین خون وی تصمیم‌گیری می‌کند. یکی از اقدامات زیر توسط پزشک انتخاب می‌شود:

• تحت نظر بودن در منزل (نزد مادر) بدون اقدامات خاص
• استفاده از نوردرمانی در منزل با دستگاه مخصوص فتوتراپی با دستور پزشک

• بستری در یک مرکز درمانی یا بیمارستان
• مهتابی معمولی خاصیت دستگاه فتوتراپی را ندارد.
• گاهی ممکن است نیاز باشد برای نوزاد تعویض خون انجام شود (در بیمارستان).

معمولا در موارد زردی فیزیولوژیک (طبیعی) نیاز به درمان خاصی نمی‌باشد. به نوزاد به اندازه کافی از شیر خود بدهید یا در صورت تجویز پزشک، شیر کمکی بدهید. در صورت نیاز ممکن است پزشک توصیه کند نوزاد را زیر نور آبی قرار دهید. (نور درمانی) در موقع نور درمانی باید چشم و آلت تناسلی نوزاد را بپوشانید و شیردهی را متوقف نکنید.

چنانچه میزان بیلی روبین خیلی بالا باشد ممکن است پزشک برای تعویض خون نوزاد اقدام کند و خون تازه، جایگزین خون نوزاد شود همچنین ممکن است دارویی به نام ایمونوگلوبولین تزریق شود. توجه داشته باشید اگر با تشخیص پزشک، نوزاد نیاز به درمان داشته باشد حتما باید تحت درمان قرار بگیرد.