مدیریت بیماری
لوله بینی معده ای (NG tube)
لوله‌ی بینی‌‌معده‌ای(Nasogastric tue, NG) یک لوله‌ی پلاستیکی نازک و انعطاف‌پذیر است که برای اهداف پزشکی موقت به کار می‌رود.
این لوله طوری طراحی شده است که از حفره بینی وارد گلو و سپس از طریق مری به معده میرسد. از این لوله برای رساندن تغذیه، دارو یا خارج‌کردن مواد معده استفاده می کنند.
اهداف استفاده از لوله بینی_ معده‌ای
- رساندن غذا و دارو
- ساکشن معده برای کاهش فشار یا خارج‌کردن سمیات
- استفاده‌ی اورژانسی یا حمایتی در بیماران بستری
دو هدف اصلی:
- تغذیه‌ی لوله‌ای کوتاه‌مدت و تجویز دارو
- ساکشن یا خارج‌کردن محتویات معده (مثلاً در مسمومیت یا فشار زیاد معده)
تغذیه از راه لوله
لوله بینی_ معده‌ای می‌تواند تغذیه‌ی ویژه و نیزدارو را مستقیما به معده شما برساند. اگر از تغذیه‌ی خوراکی، تغذیه‌ی کافی دریافت نمی‌کنید، ممکن است به تغذیه از راه لوله نیاز داشته باشید. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که دچار حالتی باشید که بر اشتها اثر می‌گذارد یا جویدن و بلعیدن را دشوار می‌کند
برخی شرایطی که ممکن است به تغذیه موقت از راه لوله بینی _ معده‌ای نیاز داشته باشند عبارت انداز:
- دشواری در بلع
- کانسروهای سر و گردن
- تغییر وضعیت هوشیاری / بیهوشی
- سوء تغذیه
- بیماری التهابی روده
- لوله‌گذاری داخل نای
ساکشن معده
ارائه دهنده خدمات سلامت ممکن است برای خارج کردن محتویات معده از لوله‌ی بینی_ معده‌ای استفاده کنندچه به صورت اورژانسی چه پیشگیرانه. اگر ماده سمی را از معده بیرون می‌کشند، اگر یک وضعیت پزشکی یا یک اقدام درمانی باعث شود معده شما بیش از حد پر و متسع شود، محتویات را خارج می‌کنند تا معده را دکمپرس کرده و از برگشت محتویات جلوگیری کنند.
برخی شرایطی که ممکن است به ساکشن معده از راه لوله بینی _ معده‌ای نیاز داشته باشند عبارت انداز:
- بلع سمیات
- انسداد خروجی معده
- انسداد روده باریک
- تهوع و استفراغ مقاوم
- خونریزی دستگاه گوارش فوقانی
- جراحی های دستگاه گوارش
انواع لوله‌های بینی_معده‌ای
دو نوع اصلی وجود دارد:
تک‌لومن (Single lumen): شامل یک مجرای باریک واحد است که برای رساندن تغذیه و دارو به صورت یک طرفه به معده استفاده می‌شود.
دولومن (Double lumen): شامل دو مجرا برای خارج‌کردن محتویات معده و تهویه در هنگام ساکشن است.
روش انجام
پزشک یا مراقب آموزش‌دیده لوله را از یکی از سوراخ‌های بینی وارد گلو و به معده هدایت می‌کند.
قبل از قرار دادن، بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود تا ناراحتی کمتر شود.
پزشک جایگاه دقیق لوله را بررسی می‌کند تا مطمئن شود در معده قرار دارد (مثلاً با رادیوگرافی یا تست pH) پس از قرارگیری، لوله با چسب ثابت می‌شود.
مدت زمان استفاده از لوله
این لوله برای استفاده‌ی موقت (تا حدود ۶ هفته) مناسب است. اگر نیاز به تغذیه‌ی طولانی‌تر باشد، پزشک ممکن است لوله‌های تغذیه‌ای دیگر مثل گاستروستومی را پیشنهاد کند.
فواید و خطرات
مزایا:
بدون نیاز به جراحی
قرارگیری سریع و نسبتا ایمن
کمک به تغذیه‌ی لوله‌ای در شرایط پزشکی
کمک به شرایط اورژانسی مانند مسمومیت برای پامپ کردن معده
خطرات:
ناراحتی
عفونت سینوس
خون‌دماغ
گلودرد
تحریک مخاط معده
جابه‌جایی یا گرفتگی لوله
در صورت نصب نادرست خطر آسیب به مری یا ورود به ریه‌ها
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
1) بررسی موقعیت صحیح لوله (قبل از هر تغذیه یا دارو):
- قبل از هر بار استفاده، باید از درست بودن محل لوله در معده مطمئن شد.
- معمولاً با بررسی طول خارجی لوله (علامت‌گذاری شده)، بررسی pH محتویات معده یا طبق آموزش تیم درمان انجام می‌شود.
- اگر شک دارید که لوله جابه‌جا شده، از آن استفاده نکنید و با پزشک تماس بگیرید.
- ورود اشتباه لوله به راه هوایی می‌تواند خطرناک باشد.
- شست‌وشوی لوله (Flush)
2) برای جلوگیری از گرفتگی:
- قبل و بعد از هر وعده تغذیه یا دارو، لوله را با آب ولرم شست‌وشو دهید.
- بعد از دادن هر دارو نیز جداگانه شست‌وشو (flush) انجام شود.
- اگر چند دارو می‌دهید، بین هر دارو لوله را با آب بشویید.
- این کار از انسداد لوله جلوگیری می‌کند.
3) نحوه تغذیه در منزل:
دو روش رایج:
- تغذیه بولوس (وعده‌ای)
در زمان‌های مشخص مثل وعده غذایی
با سرنگ مخصوص یا کیسه تغذیه
معمولاً طی 15 تا 30 دقیقه انجام می‌شود
- تغذیه مداوم (با پمپ)
آهسته و طی چند ساعت
مخصوص بیماران حساس یا در معرض آسپیراسیون
بیمار باید هنگام تغذیه در حالت نشسته یا نیمه‌نشسته (حداقل 30–45 درجه) باشد و تا 30–60 دقیقه بعد از تغذیه هم در همین وضعیت بماند.
4)مراقبت از بینی و پوست:
- چون لوله از بینی عبور می‌کند: روزانه محل ورود لوله به بینی را بررسی کنید.
- پوست اطراف را تمیز و خشک نگه دارید.
- اگر قرمزی، زخم، ترشح یا درد دیدید، اطلاع دهید.
- چسب تثبیت‌کننده را در صورت کثیف شدن تعویض کنید.
5) مراقبت هنگام دادن دارو
- داروهای مایع ترجیح داده می‌شوند.
- قرص‌ها فقط در صورت اجازه پزشک باید خرد شوند.
- داروها را با هم مخلوط نکنید مگر طبق دستور پزشک.
- هر دارو جداگانه داده شود و بین آنها لوله شسته شود.
6) جلوگیری از آسپیراسیون (ورود غذا به ریه)
- سر بیمار هنگام تغذیه بالا باشد.
- سرعت تغذیه بیش از حد سریع نباشد.
- در صورت تهوع یا سرفه، تغذیه را متوقف کنید.
- اگر بیمار کاهش سطح هوشیاری دارد، نظارت بیشتری لازم است.
7) تمیز نگه داشتن وسایل
- سرنگ و وسایل تغذیه روزانه شسته شوند.
- کیسه تغذیه طبق دستور تعویض شود.
- محل نگهداری فرمول تغذیه تمیز باشد.
زمان مراجعه فوری به پزشک
- هرگونه نشانه عفونت مانند قرمزی، تورم یا تب
- دچار خفگی، سرفه یا استفراغ در زمان متصل بودن لوله
- لوله مسدود شود یا از کار بیفتد
- لوله به طور تصادفی جابجا یا خارج شود
- هرگونه مشکل در تنفس
- وجود خون در لوله یا در مدفوع
- سرفه شدید یا خفگی هنگام تغذیه
- خونریزی از بینی یا گلو
- درد شکم شدید
