شکستگی بینی، عارضهای است که بر اثر اصابت ضربه و بروز شکاف و ترک در استخوان بینی اتفاق میافتد. شکستگی بینی میتواند با درد، التهاب و کبودی در اطراف بینی و یا زیر چشمها همراه باشد. ممکن است فرد مصدوم در تنفس دچار مشکل شود. درمان شکستگی بینی شامل روشهایی است که در آن استخوان بینی اصلاح میشود.
علائم و نشانهها
علائمیکه در زمان شکستگی بینی در فرد بروز مینماید شامل موارد زیر است:
- درد و سفتی و حساسیت مخصوصا هنگام لمس بینی
- خونریزی بینی
- تورم و تغییر رنگ بینی
- عدم توانایی در نفس كشیدن از بینی و احساس انسداد بینی
- بدشكلی و تغییر ظاهر بینی
- ترشح مخاط از بینی
- کبودی اطراف بینی یا چشمها
- تاری دید
- کاهش هوشیاری و ضعیف شدن حافظه
علل شایع
هر حادثهای که باعث اصابت ضربهی مستقیم به بینی فرد شود میتواند از علت بروز شکستگی باشد. از علل شایع شکستگی بینی عبارتند از:
- ضربه ناشی از فعالیتهای ورزشی مانند فوتبال یا هاکی
- درگیریهای بدنی
- تصادفات وسایل نقلیه
- افتادن
شکستگی بینی همچنین ممکن است بر اثر اصابت جسم خارجی و یا برخورد با در یا دیوار یا سطوح سفت اتفاق بیفتد.
عوامل تشدید کننده خطر
هر فعالیتی که خطر اصابت ضربه به صورت را ایجاد کند، میتواند باعث افزایش احتمال شکستگی بینی شود. برخی از این فعالیتها عبارتند از:
- دوچرخه سواری
- ورزشهای رزمی
- موتور سواری
- رانندگی بدون بستن کمربند
عوارض احتمالی
به دنبال شکستگی عوارض زیر ممکن است در فرد بروز نماید:
- انحراف تیغه بینی
- تجمع و لخته شدن خون
- شکستگی و شکاف غضروفهای بینی
- عفونت بینی و سینوسها
تشخیص
پزشک جهت تشخیص شکستگی بینی ممکن است به آرامی بینی و نواحی اطراف آن را فشار دهد. همچنین ممکن است مجرای بینی را به منظور مشاهده وضعیت انسداد مجرای بینی یا علائم شکستگی استخوان بررسی کند. پزشک ممکن است با استفاده از اسپری یا تزریق بیحس کننده در حین معاینه، درد مصدوم را کاهش دهد.

همچنین ممکن است از روشهای تصویربرداری با استفاده از اشعه ایکس و یا سی تی اسکن به منظور تشخیص دقیقتر شکستگی بینی استفاده شود.
درمان
شكستگیهای مختصر بدون تغییر شكل بینی معمولا در عرض چهار هفته التیام مییابند. شكستگیهای عمده با جراحی قابل ترمیم است. در صورت نیاز به جراحی، این عمل باید در طی دو هفته اول پس از شكستگی انجام گیرد. در صورت گذشت بیش از دو هفته از زمان شكستگی، ممکن است جراحی به تعویق بیافتد.
در هنگام شکستگی بینی میتوان اقدامات زیر را در منزل انجام داد:
- برای قطع خونریزی در یک جا ساکن شوید. (سرتان را بیش از حد بالا نگیرید)
- گذاشتن كیسه یخ بر روی بینی بلافاصله پس از ضربه برای کم کردن تورم بینی ضرورت دارد. در صورتی كه خونریزی بینی شدید بوده یا متوقف نشود اقدام برای درمان فوری توصیه میگردد.
- از داروهای مسکن مانند استامینوفن برای از بین بردن درد و تورم استفاده کنید.
- زخم ها را به دقت بشوئید و در صورت نیاز باندپیچی کنید.
- برای از بین بردن تورم بینی، سرتان را کمی بالاتر نگه دارید.
- در صورتی که زخم و درد با رعایت موارد فوق برطرف نشود، حتما به پزشک یا بیمارستان مراجعه کنید.
- در صورت تغییر شكل بینی یا اختلال در تنفس از راه بینی، جراحی لازم خواهد بود.
پس از ترخیص تا زمان بهبودی به نکات و توصیههای زیر توجه کنید:
- ترمیم کامل استخوان بینی حداقل 4-3 هفته طول خواهد کشید و در طول این زمان بینی شما نسبت به ضربههای مجدد بسیار آسیبپذیر خواهد بود.
- جهت کنترل درد از داروهای ضد درد معمولی مثل استامینوفن و ترکیبات آن استفاده کنید، بهتر است بروفن و آسپیرین به دلیل بالا بردن احتمال خونریزی مصرف نشود.
- مصرف آسپیرین در افراد زیر 20 سال به هیچ وجه توصیه نمیشود.
- هنگام خوابیدن سر خود را کاملا بالا قرار دهید (حداقل از 2 بالش استفاده کنید).
- تورم بینی شما از روز دوم شروع به بهبود خواهد کرد، اما ممکن است 10-7 روز ادامه یابد، برای کاهش آن میتوانید از کمپرس سرد یا کیسهی یخ (به خصوص 5-4 نوبت در طول 24 ساعت اول) استفاده کنید. یک کیسهی یخ را برای مدت 15-10 دقیقه روی بینی (از پل بینی به پایین) و گونهها قرار دهید، مراقب باشید کیسهی یخ بر روی چشمها قرار نگیرد.
- کبودی بینی و زیر چشمان برای جذب و بهبودی کامل به 2-1 هفته زمان نیاز دارد، کمپرس سرد باعث تسریع این روند نیز میشود.
- تا یک هفته از انجام فعالیتهای جسمانی و ورزشهای سنگین، دویدن، دوچرخه سواری، شنا و شیرجه خودداری کنید.
- از خم و راست شدن و یا بلند کردن بارهای سنگین (بیش از 5 کیلوگرم) حداقل تا یک هفته خودداری کنید.
- از انجام تمامی فعالیتهایی که در آنها احتمال بروز ضربهی مجدد به بینی وجود دارد تا 4 هفته خودداری کنید.
- در برخورد با خردسالان (بازی کردن، بلند کردن و خوابیدن در کنار آنها) احتیاط کنید، چون ممکن است به طور تصادفی و ناخواسته به بینی شما ضربه بزنند.
- در طول 2-1 هفتهی آینده از تخلیهی بینی با فشار زیاد (فین کردن) کاملا پرهیز کنید و در صورت بروز عطسه، دهان خود را باز نگاه دارید.
- محدودیت غذایی خاصی برای شما وجود ندارد اما توصیه میشود برنامهی غذایی خود را به گونهای تنظیم کنید که دچار یبوست نشوید و در صورت نیاز از داروها یا مواد غذایی ملین استفاده کنید.
- توصیه میشود تا 4-3 هفته از گذاشتن عینک بر روی پل بینی خودداری کرده و در صورت نیاز از لنزهای طبی استفاده کنید.
- از انجام فعالیتها، تماس با مواد یا حضور در مکانهایی که باعث تحریک بروز سرفه یا عطسه میشوند (مثل دود و بخار، انواع عطر و اسانس، مواد شیمیایی، انواع ادویه) خودداری کنید.
- از کشیدن سیگار و قلیان تا حد امکان خودداری کنید.
- در صورتی که هنگام ترخیص برای شما داروی خاصی (مثل آنتی بیوتیک) تجویز شده است دارو را طبق دستور و در زمان معین و به طور کامل مصرف کنید.
- از استفادهی داروهای استنشاقی داخل بینی (پودر یا اسپری) به مدت 2-1 هفته در صورت امکان و با مشورت پزشک خودداری کرده و از شکلهای دارویی دیگر به عنوان جایگزین استفاده کنید.
- از خیس شدن تامپون و پانسمان بینی (در صورت وجود) جلوگیری کنید.
- توصیه میشود در طول 2-1 روز اول هنگام خوابیدن از یکی از نزدیکان خود بخواهید وضعیت تنفس شما را در طول خواب هر 3-2 ساعت 1 بار ارزیابی کند تا هرگونه تغییر وضعیت مانند سختی یا تند شدن یا صدادار شدن تنفسها به زودی مشخص شود.
- از هرگونه دستکاری یا وارد کردن اجسام مختلف به داخل بینی یا اقدام خودسرانه جهت جا اندازی و تصحیح شکل خارجی بینی جدا خودداری کنید.
- چنان چه برای کنترل خونریزی تامپون بینی انجام شده است به هیچ وجه و به هیچ علتی اقدام به خارج کردن، تغییر شکل یا دست کاری آن نکنید و در زمانی که پزشک هنگام ترخیص به شما توصیه کرده است جهت خارج کردن آن به پزشک مراجعه کنید. (معمولا 5-3 روز بعد)
- میتوانید روز بعد از ترخیص به محل کار یا تحصیل خود بروید، مشروط بر این که از فعالیت زیاد جسمی خودداری کرده و با احتیاط کامل عمل کنید.
- در هنگام بروز خون دماغ (خونریزی از بینی) مهمترین نکته، نحوهی بر خورد با آن است چون در بسیاری از موارد با انجام اقدامات حمایتی اولیه در منزل میتوان خونریزی را کنترل کرد.
در صورت بروز خون دماغ به نکات زیر توجه کنید:
- خون سرد باشید و آرامش خود را حفظ کنید.
- به صورت کاملا صاف روی صندلی بنشینید (یا اگر احساس ضعف و سر گیجه ندارید، بایستید) و سر خود را کمی به جلو خم کنید.
- از خم کردن سر به عقب و بالا خودداری کنید و یا دراز نکشید، این کارها باعث میشود خون به جای خروج از بینی، از عقب وارد حلق شده و باعث تهوع / استفراغ یا سایر عوارض میشود.
- یک ظرف (مانند کاسهی بزرگ) مقابل خود قرار دهید تا خون درون آن تخلیه شود.
- سعی کنید به آرامی در بینی خود بدمید تا خونی که داخل حفرهی بینی جمع و احتمالا لخته شده است تخلیه شود، باقی ماندن خون و لختههای داخل بینی باعث انسداد مسیر تنفس و عوارض بعدی خواهد شد.
- به هیچ وجه اجسامی مانند دستمال کاغذی، دستمال پارچهای، پنبه و … را وارد حفرهی بینی نکنید چون ممکن است به محل آسیب رگ و خونریزی برخورد کرده و خونریزی را تشدید کند.
- برای کنترل خونریزی میتوانید از فشار مستقیم استفاده کنید، برای این کار با انگشت شست و اشاره، میانهی بینی را در بالاترین قسمت نرم آن دقیقا پایین پل استخوانی بینی فشار دهید (فشار بر روی قسمت سخت و استخوانی بینی هیچ فایدهای ندارد).
- به مدت حداقل 10 دقیقه بینی را فشار دهید (برای کودکان 5 دقیقه)، حتما از ساعت استفاده کنید تا بتوانید زمان را دقیق محاسبه کنید و در این مدت فشار را ثابت نگه دارید.
- در صورتی که خونریزی کنترل نشد میتوانید مجددا بینی را برای 10-5 دقیقه فشار دهید یا از کمپرس یخ استفاده کنید.
- با انجام مراحل بالا باید خونریزی در مجموع در کمتر از 30 دقیقه کنترل و قطع شود ولی اگر بیش از 30 دقیقه طول بکشد باید به مرکز پزشکی مراجعه کنید.
- پس از قطع خونریزی در صورتی که پس از چند دقیقه خونریزی دوباره بروز نکرد، داخل حفرهی بینی را به آرامی با آب نمک و یا در صورت دسترسی با محلولهای نمکی (سرم شستشو)، بشویید تا خون و لختههای خشک شده پاکسازی شوند (به هیچ وجه داخل بینی را دستکاری نکنید).
- توصیه میشود پس از گذشت 5-3 روز و کاهش تورم اولیه جهت بررسیهای تکمیلی به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.
در صورت بروز هر یک از علایم زیر مجددا به اورژانس یا پزشک مراجعه کنید:
- تشدید درد یا تورم که پس از گذشت 24 ساعت با انجام روشهای فوق بهبود نیابد.
- بروز خونریزی شدید از بینی که با روشهای فوق متوقف نشود.
- تنگی نفس یا سختی تنفس یا هرگونه تغییر در وضعیت تنفس
- تورم تیغهی میانی بینی یا کبودی و تجمع خون در آن
- احساس انسداد شدید و کامل یکی از سوراخهای بینی
- اختلال دید یا دوبینی
- بروز کبودی شدید به شکل یک حلقه دور چشم
- تب بالای 38 درجه
- ترشح آبکی و شفاف از بینی یا گوش که با خم کردن سر یا زور زدن تشدید شود.
- بروز سردرد شدید یا ناگهانی که با مصرف داروهای ضد درد معمولی بهبود نیابد.
- درد شدید یا سفتی گردن
- تهوع و استفراغ مکرر
- خارج شدن، تغییر شکل یا خیس شدن تامپون و پانسمان (در صورت وجود)
