پریکارد نوعی بافت همبند کیسه مانند و دولایه است که درون آن مایع آبکی وجود دارد و دورتادور قلب و ابتدای رگ‌های بزرگ آن را فرا گرفته است. به جمع شدن بیش از حد مایع در لایه‌ی کیسه‌ای شکل پریکارد، افیوژن پریکارد می‌گویند. اگر پریکارد دچار بیماری یا جراحت شود، نتیجه‌ی آن التهاب است که التهاب ایجاد شده باعث جمع شدن مایع اضافی درپریکارد می‌شود.

مایع اضافی ممکن است حتی بدون التهاب هم در اطراف قلب جمع شود مانند خونریزی بعد از آسیب قفسه‌ی سینه.

افیوژن پریکارد باعث ایجاد فشار بر قلب می‌شود که بر فعالیت قلب اثر می‌گذارد. این بیماری اگر درمان نشود می‌تواند منجر به نارسایی قلبی یا مرگ شود.

علائم و نشانه‌ها

این بیماری درابتدا علامت خاصی ندارد، اگر تجمع مایع در اطراف قلب خیلی زیاد شود علائم زیر در بیمار دیده می‌شود:

• تنگی نفس
• درد قفسه سینه در زمان نفس کشیدن به خصوص در حالت درازکش
• درد جلوی استخوان جناق یا سمت چپ قفسه سینه
• احساس پری و گرفتگی قفسه سینه

علل شایع

افیوژن پریکارد به دنبال بیماری یا جراحت ایجاد می‌شود.

برخی علل افیوژن پریکارد عبارتند از:

• التهاب پریکارد به خاطر جراحی یا حمله‌ی قلبی
• اختلالات خودایمنی مانند لوپوس
• پیشرفت و گسترش سرطان (متاستاز)، به خصوص سرطان ریه، سرطان پستان، ملانوما، لوسمی و…
• سرطان کیسه‌ی اطراف قلب (پریکارد)
• پرتو درمانی
• شیمی‌درمانی به خاطر درمان سرطان
• وجود مواد زائد در خون به خاطر نارسایی کلیوی
• کم‌کاری تیروئید
• عفونت‌های ویروسی، باکتریایی، قارچی یا انگلی
• آسیب (تروما) به پریکارد

 -برخی داروهای خاص مانند داروهای کنترل کننده فشارخون بالا، داروهای سل و یا داروهای کنترل کننده تشنج

عوارض احتمالی

باتوجه به سرعت پیشرفت بیماری، جمع شدن بیش از حد مایع در پریکارد به قلب فشار وارد کرده و باعث می‌شود تا حفره‌های قلب به طور کامل ازخون پر نشوند.در این شرایط پریکاردیال افیوژن تبدیل به تامپوناد قلبی می‌شود که نتیجه‌ی گردش ضعیف خون و نرسیدن اکسیژن کافی به بدن است. تامپوناد یک بیماری خطرناک است و نیاز به درمان فوری دارد.

تشخیص

اگر پزشک به وجود بیماری افیوژن پریکارد در بیمار شک کند، موارد زیررا انجام می‌دهد:

• معاینه بدنی

برای معاینه، پزشک با یک گوشی پزشکی به صدای قلب بیمار گوش می‌دهد.

 اکوکاردیوگرافی

در این روش، با استفاده از امواج رادیویی، تصاویر واقعی از قلب ایجاد می‌شود. با استفاده از این روش، پزشک می‌تواند میزان فضای بین لایه‌های پریکارد را مشاهده کند. اکوکاردیوگرافی همچنین می‌تواند میزان فشار بر قلب و کاهش فعالیت قلب را نشان دهد.

• الکتروکاردیوگرافی

در این روش که ثبت نوار قلب هم نامیده می‌شود، امواج الکتریکی ایجاد شده در قلب به شکل نوارقلب ثبت می‌شود.

• تصویربرداری با اشعه ایکس

این روش می‌تواند درصورت زیاد بودن مایع در پریکارد، بزرگ شدن قلب را نشان دهد.

• آزمایش خون

انجام آزمایش خون هم برای تأیید تشخیص پزشک به بیمار توصیه می‌شود.

درمان

درمان این بیماری بستگی به میزان مایع جمع شده در اطراف قلب دارد. علت جمع شدن مایع و احتمال پیشرفت بیماری هم در انتخاب روش درمان، مؤثر خواهند بود.

• داروهای کم کننده التهاب

پزشک ممکن است برای درمان التهاب پریکارد مصرف داروهای زیر را برای بیمار تجویز کند:

• آسپرین
• داروهای ضد التهابی غیرکورتونی مانند ایبوپروفن
• داروهای کورتونی مانند پردنیزولون

درمان‌های دیگر

اگر داروهای ضدالتهابی، برای درمان مؤثر واقع نشوند و حجم مایعات درپریکارد خیلی زیاد شود، پزشک ممکن است استفاده از روش‌های درمانی زیر را به بیمارتوصیه کند:

• کشیدن مایع داخل پریکارد

پزشک می‌تواند با استفاده از یک سوزن و یک لوله‌ی باریک (کاتتر)، مایع اطراف قلب را خارج کند، عملی که به آن پریکاردیوسنتز گفته می‌شود.

• جراحی قلب باز

اگر خون وارد پریکارد شود، برای درمان بیمار و جلوگیری از آسیب بیش‌تر به قلب، عمل جراحی انجام می‌شود. دراین عمل جراحی، پزشک جراح مایع اضافی اطراف قلب را با ایجاد یک مجرا به درون رگ‌های قلب هدایت می‌کند.

• برداشتن پریکارد

در این روش، جراح قسمتی از پریکارد را خارج می‌کند (پریکاردیکتومی). معمولاً به جای کشیدن مایع اضافی از پریکارد، از این روش استفاده می‌شود.