پلور (پرده جنب) یک غشای نازک دو لایه است که سطح ریه‌ها و محفظه قفسه‌سینه را می‌پوشاند. پلورزی (پلوریت) التهاب و تحریک پرده جنب است. پلورزی به خودی خود یک بیماری نیست بلکه ممکن است تظاهری از بیماری‌های مختلف باشد، باعث درد شدید قفسه‌سینه شده که در زمان نفس کشیدن و سرفه کردن شدیدتر نیز می‌شود.
عوامل زیادی باعث بروز پلورزی می‌شوند. درمان این بیماری شامل کنترل درد و درمان عوامل ‌ایجادکننده آن می‌باشد.

علائم و نشانه‌ها

نشانه‌های بیماری پلورزی عبارتند از:

• درد قفسه‌سینه که با نفس کشیدن، سرفه یا عطسه کردن بدتر می‌شود.
• تنگی نفس
• سرفه
• تب

درد ناشی از پلورزی ممکن‌است کتف و پشت فرد را نیز تحت‌تأثیر قرار دهد. در برخی نمونه‌های پلورزی، در بین فضاهای کوچک لایه‌های بافت (فضای پلور) مایعی ‌ایجاد می‌شود که پلورال‌افیوژن نامیده می‌شود. زمانی که مقدار مناسبی از‌این مایع وجود داشته باشد، درد ناشی از پلورز کاهش می‌یابد یا به طور کل برطرف می‌شود، زیرا دو لایه پلور دیگر با هم در تماس نیستند. مقدار زیاد ‌این مایع در فضای بین لایه‌ها باعث ‌ایجاد فشار شده و باعث فرورفتگی ریه می‌شود. ‌این امر تنفس را مشکل ساخته و باعث می‌شود فرد سرفه کند. مایع اضافه باعث بروز عفونت نیز می‌شود.‌ این عفونت آمپیم نامیده می‌شود که اغلب با تب همراه است.

علل شایع

دو لایه بزرگ و نازک از بافتی به نام پلور ریه‌ها را از دیواره قفسه‌سینه جدا می‌کنند. یک لایه روی دیواره خارجی ریه را می‌پوشاند و دیگری لایه داخلی قفسه‌سینه می‌باشد. در بین‌ این دو لایه، فضای کمی‌ وجود دارد (فضای پلور) که معمولاً با مقدار کمی‌ مایع پر شده است. ‌این لایه‌ها مانند دو قطعه ساتن نازک و نرم به هم چسبیده‌اند و به ریه‌ها اجازه می‌دهند که در زمان نفس کشیدن منبسط و منقبض شوند، بدون‌این‌که هیچ مقاومتی از لایه داخلی ریه وجود داشته باشد.
پلورزی زمانی اتفاق می‌افتد که پلور تحریک شده و ملتهب شود. در نتیجه دو لایه غشاء پلور، مانند دو کاغذ سنباده، به یکدیگر کشیده می‌شوند و در زمان دم و بازدم باعث بروز درد می‌شوند. ‌این درد در زمان نگه داشتن نفس برطرف می‌شود.

علل بروز پلورزی عبارتند از:

• عفونت ویروسی ریه مانند آنفلوآنزا
• عفونت باکتریایی ریه مانند ذات‌الریه
• عفونت قارچی
• بیماری روماتوئید مانند آرتریت روماتوئید
• برخی داروها
• سرطان ریه در نزدیکی سطح پلور

عوارض احتمالی

از عوارض احتمالی که ممکن‌است به دنبال ابتلا به‌ این بیماری در فرد بروز نماید، می‏توان به موارد زیر اشاره نمود:

• پنومونی‌ (ذات‌الریه)
• فشرده‌ شدن‌ یا روی هم‌ افتادگی‌ ریه‌
• اختلال‌ تنفس‌ در اثر تراوش‌ جنبی‌
• ایجاد جوشگاه‌ و چسبندگی‌ در ناحیه‌ التهاب‌
• محدود کردن‌ اتساع‌ ریه‌

تشخیص

پزشک در مورد سابقه بیماری فرد سوالاتی پرسیده و معاینه جسمی‌ قفسه‌سینه را با گوشی پزشکی شروع خواهد کرد.

برای تأیید بیماری پلورزی در فرد، پزشک آزمایش‌های زیر را پیشنهاد می‌کند:

• آزمایش خون:‌ این آزمایش وجود هر گونه عفونت را در بدن نشان می‌دهد. آزمایش خون به علاوه اختلال خود‌ایمنی، مانند آرتریت روماتوئید یا لوپوس را نیز نشان می‌دهد که در آن پلورزی جزء علائم اولیه است.
• اشعه‌ایکس قفسه‌سینه: به وسیله اشعه‌ایکس می‌توان پر شدن کامل ریه‌ها را تأیید کرد، به علاوه اگر هوا یا مایعی بین ریه‌ها و دنده‌ها باشد، از‌این طریق می‌توان آن‌ها را مشاهده کرد. پزشک نوع خاصی از اشعه‌ایکس را پیشنهاد می‌دهد که در آن بیمار به پهلو دراز می‌کشد.

• سی.تی.اسکن: در این روش، یک کامپیوتر اطلاعات مربوط به اشعه‌ایکس را به تصاویری مقطعی از قفسه‌سینه تبدیل می‌کند که ‌این تصاویر دارای جزئیات بیشتری هستند. به علاوه سی.تی.اسکن وجود لخته خون در قفسه‌سینه را نشان می‌دهد. یا اگر علت پلورز چیز دیگری باشد، مشخص می‌کند.
• سونوگرافی:‌ این روش از امواج صوتی با فرکانس بالا برای‌ایجاد تصاویر دقیق از ساختار درون بدن استفاده می‌کند. پزشک برای تعیین ‌این‌که‌ آیا فرد به تراوش جنبی (پلورال افیوژن) مبتلا هست، استفاده می‌کند.
• نوارقلب (الکتروکاردیوگرام): پزشک ممکن‌است این روش معاینه از قلب را پیشنهاد کند تا مطمئن شود آیا علت درد از ناحیه قلب می‌باشد یا نه؟

فرآیندهای تشخیصی

در برخی موارد پزشک مایع و قسمتی از بافت را برای آزمایش از فضای پلور به عنوان نمونه برمی‌دارد. فرآیندهای انجام ‌این کار عبارتند از:

• توراسنتز: برای حذف مایع فضای بین پلور و مورد بررسی قرار دادن در آزمایشگاه، پزشک توراسنتز را پپیشنهاد خواهد کرد. در‌این فرآیند پزشک یک بی‌حسی موضعی در بین دنده‌ها، قسمتی که مایع مورد نظر مشاهده شده است، تزریق می‌کند. سپس از دیواره قفسه‌سینه سوزنی را وارد فضای زیردنده‌ای می‌کند تا مایع را برای بررسی‌های آزمایشگاهی خارج کند. پزشک سوزن را از طریق هدایت‌های سونوگرافی وارد ‌این بخش می‌کند.

• بیوسی پلور (نمونه‌برداری پلور): اگر سل یا سرطان علت بروز‌این شرایط باشد، پزشک توراسنتز را با بیوپسی پلور –نمونه برداری از بافت خارجی پلور برای بررسی و تجزیه در آزمایشگاه– انجام می‌دهد. سوزن بیوپسی دارای قلاب کوچکی در انتهای خود می‌باشد که قسمت کوچکی از بافت را برمی‌دارد. پزشک برای انجام‌این فرآیند از سونوگرافی برای مشاهده استفاده می‌کند.
• توراکوسکوپی:‌ این فرآیند با بی‌هوشی بیمار انجام می‌شود و به جراح اجازه می‌دهد تا داخل قفسه‌سینه را مشاهده کرده و یک نمونه از بافت پلور را بردارد.

درمان

روش‌های درمانی استفاده شده برای پلورزی و افیوژن‌پلور در درجه اول بر روی علت بروز بیماری تمرکز می‌کنند. به عنوان مثال اگر علت بروز شرایط ذات‌الریه باکتریایی باشد، آنتی‌بیوتیک می‌تواند ‌این عفونت را کنترل کند. اگر علت بیماری ویروسی باشد، پلورزی به‌خودی‌خود درمان خواهد شد.
نتیجه درمان بیماری پلورزی به جدیت و شدت علت بروز آن بستگی دارد. اگر شرایطی که باعث بروز پلورزی شده تشخیص داده و زود درمان شود، بهبود کامل حاصل خواهد شد.