مدیریت بیماری
تجمع مایع در لایه‌های جنب (پلورال افیوژن)
پلورال افیوژن به معنای تجمع مایع بین لایه‌های پرده جنب می‌باشد. پرده جنب، پرده نازک دولایه است که در قسمت داخلی قفسه‌سینه قرار دارد و ریه‌ها را می‌پوشاند. در حالت معمولی مقدار کمی مایع بین دو لایه پرده جنب وجود دارد. این مایع باعث تسهیل حرکت ریه‌ها هنگام نفس کشیدن می‌شود. پلورال افیوژن زمانی اتفاق می‌افتد که این مایع زیاد شده و حرکت ریه‌ها محدود شود.
علائم و نشانه‌ها
شایع ترین علائم در شروع بیماری عبارتند از:
- احساس درد کم در قفسه‌سینه (ولی اغلب بدون درد است)
- افزایش مایع تجمع یافته و فشار به ریه‌ها و عدم باز شدن کامل ریه‌ها منجر به بروز تنگی نفس می‌شود.
- بروز علائم بیماری که سبب پلورال افیوژن شده است برای مثال بروز تب یا سرفه اگر عامل عفونت ریه باشد.
علل شایع
پلورال افیوژن از عوارض چندین بیماری است. علل اصلی ایجادکننده پلورال افیوژن عبارتند از:
- عفونت ریه
- سل
- سرطان‌ها
- برخی از بیماری‌ها مانند روماتیسم مفصلی، نارسایی قلبی و …
- پایین بودن سطح پروتئین خون در بیماری کبدی
- برخی از بیماری‌های کلیوی
تشخیص
پس از اخذ شرح حال کامل و انجام معاینات، ممکن است با نظر پزشک اقدامات زیر برای بیمار انجام شود:
- انجام آزمایش ریه و برداشتن نمونه‌ای از مایع و پرده جنب جهت یافتن علت بیماری
- گرفتن عکس رادیولوژی جهت تأیید تجمع مایع بین ریه و قفسه‌سینه
- سایر موارد به صلاحدید پزشک و نیاز بیمار
درمان
با نظر پزشک ممکن‌است اقدامات زیر برای بیمار انجام شود:
قسمت اصلی درمان معمولاً شناسایی علت اصلی جمع شدن مایع بین ریه و قفسه‌سینه و درمان عامل ایجادکننده است. اگر عامل ایجادکننده با موفقیت درمان شود، احتمال زیادی برای بهبودی پلورال افیوژن وجود دارد ولی اگر نتوان عامل ایجادکننده را درمان کرد، حتی اگر مایع تجمع یافته تخلیه شود، باز هم ممکن‌است عود کند.
اگر مایع تجمع یافته کم باشد، جذب می‌شود و نیازی به تخلیه نیست. فقط زمانی به درمان نیاز است که تجمع مایع زیاد شده و سبب علائمی مانند تنگی نفس شود. تخلیه مایع با وارد کردن یک سوزن یا لوله در قفسه‌سینه انجام می‌شود. بی‌حسی موضعی به پوست و قفسه‌سینه تزریق می‌شود تا تخلیه مایع بدون درد انجام شود. این کار فقط یک بار برای تسکین علائم انجام می‌شود.
بسته به عامل ایجاد کننده، گزینه‌های درمانی پیشنهادی عبارتند از:
- تزریق یک ماده شیمیایی مخصوص تولید کننده التهاب به فضای بین دو پرده جنب
با این کار پرده جنب ملتهب شده و کمک می‌کند که به هم بچسبند. اغلب این درمان در زمان تجمع مکرر مایع در نتیجه سرطان استفاده می‌شود.
- قرار دادن یک لوله تخلیه به صورت دائمی در محل تا هر زمان که مایع تجمع یافت، بتوان آن را تخلیه کرد.
- عمل جراحی قرار دادن یک لوله تخلیه داخلی در فضای بین پرده جنب تا مایع از قفسه‌سینه به فضای شکمی تخلیه شود. از این عمل فقط در موارد خاص استفاده می‌شود.
- عمل جراحی برای برداشتن پرده جنب انجام می‌گیرد (این عمل گاهی در صورتی که درمان‌های دیگر موفقیت‌آمیز نباشد، انجام می‌شود).
- سایر موارد به صلاحدید پزشک و نیاز بیمار
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- در مرحله حاد بیماری لازم است استراحت کامل یا نسبی داشته باشید و در وضعیت نشسته یا نیمه نشسته قرار گیرید.
- توصیه می‌شود که از انجام کارها و فعالیت‌های سنگین اجتناب کنید.
- توصیه می‌شود که ورزش و نرمش‌های سبک انجام دهید و به صورت آهسته قدم بردارید.
- در طی دوره‌های استراحت، پاهای خود را به منظور جلوگیری از ادم ریه بالا ببرید.
- در صورتی که درطی فعالیت‌های روزانه دچار تنگی نفس، تپش قلب و خستگی شدید به پزشک معالج اطلاع دهید.
- توصیه می‌شود که قبل، حین و پس از انجام ورزش نبض خود را کنترل نمایید. در صورتیکه در عرض 3 دقیقه بعد از انجام ورزش تعداد ضربان قلب بیش از 100 ضربه در دقیقه بود استراحت نمایید. در صورت تشدید علائم به پزشک اطلاع دهید.
- در صورت استفاده از داروهای اسپیرنولاکتون و تریامترین H به دلیل تخلیه یون‌های پتاسیم و منیزیم از غذاهای غنی از پتاسیم و سدیم مانند گوشت، میوه‌جات (زردآلو- طالبی- موز- پرتقال و میوه‌های خشک) استفاده کنید.
- در صورت استفاده از داروهای تقویت کننده عضله قلب، قبل از مصرف این داروها نبض خود را کنترل نمایید، در صورتی که نبض کمتر از 60 بار در دقیقه یا نامنظم بود با پزشک معالج مشورت کنید.
- در صورت استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها، که در صورت وجود تب و عفونت تجویز می‌شود سر ساعت استفاده شود.
مراجعه به پزشک
- در صورت مشاهده علائم و نشانه‌های ذکر شده که می‌تواند نشان‌دهنده بیماری باشد.
- در صورت مشاهده علائم جدید پس از تشخیص بیماری
- سایر علائم و مواردی که پزشک یا تیم‌پزشکی برای مراجعه مجدد توصیه نموده‌اند.
- سایر موارد نگران کننده و یا اورژانسی
