اگر چشمان شما افتاده است، می‌تواند نشانه افتادگی پلک یا پتوز باشد که می‌تواند ناشی از بالارفتن سن، آسیب عصبی، شرایط پزشکی زمینه‌ای، یا عوامل جدی‌تر مانند سکته مغزی یا اختلالات عصبی باشد.

افتادگی پلک(پتوز)، زمانی رخ می‌دهد که پلک بالایی به سمت پایین افتاده باشد و گاها کمی از مردمک چشم را بپوشاند. افرادی که دچار افتادگی پلک می‌شوند دردی را احساس نمی‌کنند، اما ممکن است مجبور شوند برای دیدن اشیا سر خود را بچرخانند یا بالا ببرند. یا برای بالا بردن پلک‌ها مجبور شوند که ابروهای خود را نیز حرکت دهند. گاهی اوقات ممکن است که این حرکات، سر و گردن را نیز تحت ­تاثیر قرار دهد.

افتادگی پلک می‌تواند در نوزادان و کودکان در یک یا هر دو چشم، اتفاق بیفتد. اگر افتادگی پلک در زمان تولد یا همان سال‌های اول زندگی باشد، یک بیماری مادرزادی محسوب می‌شود. در کودکانی که افتادگی پلک دارند، خطر ابتلا به تنبلی چشم افزایش می‌یابد.

بیماری افتادگی پلک پاتولوژیک که پتوز نیز نامیده می‌شود، ممکن است به دلیل ضربه یا اختلالات پزشکی مختلف رخ دهد. این وضعیت زمانی که یک چشم را درگیر می‌کند افتادگی پلک یک طرفه و هنگامی که هر دو چشم را درگیر می‌کند افتادگی پلک دو طرفه نامیده می‌شود.

ممکن است علایم بیاید و برود یا دائمی باشد. افتادگی پلک می‌تواند در بدو تولد وجود داشته باشد، که به عنوان افتادگی پلک مادرزادی شناخته می‌شود، یا ممکن است بعداً در زندگی به آن مبتلا شوید، که به عنوان افتادگی پلک اکتسابی شناخته می‌شود.

بسته به شدت عارضه، افتادگی پلک بالایی بسته به میزان انسداد مردمک می‌تواند دید را مسدود کرده یا تا حد زیادی کاهش دهد.

در بیشتر موارد، این وضعیت به طور طبیعی یا از طریق مداخله پزشکی برطرف می‌شود.

چه کسانی دچار افتادگی پلک می‌شوند؟

علل مختلفی برای افتادگی پلک وجود دارد که از علل طبیعی تا شرایط جدی‌تر را شامل می‌شود.

هر کسی ممکن است دچار افتادگی پلک شود، و تفاوت قابل توجهی در شیوع بین مرد و زن یا قومیت‌های مختلف وجود ندارد.

با این حال، به دلیل روند طبیعی پیری، این منبع مورد اعتماد در افراد مسن‌تر رایج‌تر است. عضله بالابرنده مسئول بالا بردن پلک است. با افزایش سن، این عضله ممکن است کشیده شود و در نتیجه باعث افتادن پلک شود.

البته به خاطر داشته باشید که افراد در هر سنی ممکن است تحت تاثیر این بیماری قرار بگیرند. در واقع، نوزادان گاهی اوقات با افتادگی پلک به دنیا می‌آیند، اگرچه این اتفاق نادر است.

شایع‌ترین علت افتادگی پلک مادرزادی این است که عضله بالابرنده به درستی رشد نمی‌کند. کودکانی که افتادگی پلک دارند نیز ممکن است دچار آمبلیوپی شوند که معمولا به عنوان تنبلی چشم شناخته می‌شود. این اختلال همچنین می‌تواند دید آن‌ها را به تاخیر بیاندازد یا محدود کند.

علائم و نشانه‌ها

علامت اصلی افتادگی پلک این است که یک یا هر دو پلک بالایی افتادگی دارند. در برخی موارد، این می‌تواند بینایی شما را تحت تاثیر قرار دهد.

همچنین ممکن است چشمان شما به شدت خشک باشد یا آبریزش داشته باشد و ممکن است متوجه شوید که صورتتان خسته به نظر می‌رسد.

نواحی اصلی که تحت تأثیر قرار می‌گیرند، اطراف چشم‌ها هستند و ممکن است درد را تجربه کنید، که همچنین می‌تواند باعث خسته به نظر رسیدن شما شود.

برخی از افراد مبتلا به افتادگی پلک شدید ممکن است مجبور باشند سر خود را به سمت عقب خم کنند تا هنگام صحبت کردن، حتی زمانی که یک مکالمه عادی دارند، ببینند.

پزشک باید افتادگی مداوم پلک را بررسی کند تا مطمئن شود که هیچ بیماری زمینه‌ای وجود ندارد. این امر به ویژه در صورتی مهم است که متوجه شوید سردردهای میگرنی یا سایر مسائل از اولین باری که متوجه افتادگی شدید ظاهر شده‌اند.

افتادگی پلک معمولاً برای سلامتی مضر نیست. با این حال، اگر پلک‌های شما دید شما را مسدود می‌کند، باید از رانندگی تا زمانی که این بیماری درمان نشده است، خودداری کنید.

با این حال، از آنجایی که افتادگی پلک گاهی می‌تواند نشانه‌ای از یک بیماری خطرناک‌تر باشد، همیشه ابتدا با پزشک مشورت کنید.

کودکانی که دچار افتادگی پلک هستند برای مشاهده ممکن است مجبور باشند که سر خود را به عقب برگردانند. همچنین مجبورند که برای تکان دادن پلک‌هایشان، ابروهایشان را بالا ببرند. سایر علائم عبارتند از:

• افتادگی یک یا هر دو پلک
• افزایش بیش از حد اشک
• کاهش بینایی (در افتادگی پلک‌های شدید اتفاق می‌افتد)

علل شایع

• افتادگی پلک، اغلب به بیماری‌های مرتبط با عضلانی که پلک‌ها را نگه می‌دارند بستگی دارد.
• در گاهی موارد مشکلات عصبی در پلک نیز می‌توانند سبب افتادگی پلک شوند، بدین گونه که به علت صدمه یا بیماری خاصی، عضلات و رباط­هایی که نگه دارنده­ی پلک هستند، آسیب ببینند.
• آسیب به هنگام تولد (مانند استفاده از فورسپس)
• اختلالات حرکتی چشم
• مشکلات سیستم مغز وعصبی
• تومورهای پلک
• افزایش سن سبب ضعیف شدن عضلات اطراف چشم می‌شوند.
• عمل جراحی لیزیک یا آب­ مروارید که باعث کشیده شدن پلک می‌شوند.

” افتادگی پلک، که بعد از تولد، در دوران کودکی یا بزرگسالی اتفاق می‌افتد ممکن است علل دیگری داشته باشد.”

عوامل تشدید کننده خطر

برخی شرایط پزشکی نیز می‌توانند شما را در معرض خطر افتادگی پلک قرار دهند.

اگر پلک‌های شما افتاده است، می‌تواند نشانه‌ای از یک بیماری زمینه‌ای باشد، به خصوص اگر این مشکل هر دو پلک را تحت تاثیر قرار دهد.

اگر فقط یکی از پلک های شما افتادگی داشته باشد، ممکن است در نتیجه آسیب عصبی یا گل مژه موقتی باشد. گاهی اوقات عامل ایجاد افتادگی پلک لیزیک معمولی یا جراحی آب مروارید در نتیجه کشیدگی عضله یا تاندون است.

در برخی موارد، افتادگی پلک به دلیل شرایط جدی‌تری مانند سکته مغزی، تومور مغزی یا اعصاب یا ماهیچه‌ها ایجاد می‌شود. اختلالات عصبی که اعصاب یا ماهیچه‌های چشم را تحت تاثیر قرار می‌دهند – مانند میاستنی گراویس – نیز می‌توانند منجر به افتادگی پلک شوند.

تشخیص

یک پزشک احتمالا یک معاینه جسمی انجام می‌دهد و از شما در مورد سابقه پزشکی شما می‌پرسد. وقتی توضیح دادید که پلک‌هایتان چند وقت یک بار افتاده است و مدت زمانی که این اتفاق افتاده است، پزشک اقدامات تشخیصی را برای یافتن علت انجام می‌دهد.

آن‌ها ممکن است تا با کمک نور با شدت بالا، نگاه دقیق‌تری به چشم شما بیندازد. ممکن است چشمان شما برای این معاینه گشاد شده باشد، بنابراین ممکن است کمی ناراحتی چشمی را تجربه کنید.

یکی دیگر از معایناتی که می‌توان برای تشخیص مشکلاتی مانند افتادگی پلک استفاده کرد، تست تنسیلون است.

پزشک ممکن است دارویی به یکی از رگ‌های شما تزریق کند. ممکن است از شما خواسته شود که پاهای خود را ضربدری و باز کنید یا چند بار بایستید و بنشینید. پزشک را تحت نظر خواهد گرفت تا ببیند آیا دارو قدرت عضلانی شما را بهبود می‌بخشد یا خیر. این به آن‌ها کمک می‌کند تا تشخیص دهند که آیا بیماری به نام میاستنی گراویس باعث افتادگی پلک می‌شود یا خیر.

چشم پزشک برای تعیین علت بیماری، معاینه بالینی یا آزمایش‌های خاصی انجام می‌دهد.

• معاینه با اسلیپ لامپ
• آزمایش حرکت چشمی
• آزمایش میزان میدان دید

همچنین سایر اقدامات تشخیصی، برای بررسی بیماری‌هایی که سبب افتادگی پلک شده‌اند، انجام می‌شوند.

درمان

درمان افتادگی پلک به علت و شدت آن بستگی دارد. اگر این عارضه نتیجه سن یا چیزی است که شما با آن متولد شده‌اید، پزشک ممکن است توضیح دهد که هیچ کاری لازم نیست انجام شود زیرا این وضعیت معمولاً برای سلامتی شما مضر نیست. با این حال، اگر می‌خواهید افتادگی را کاهش دهید، ممکن است جراحی پلاستیک را انتخاب کنید.

اگر پزشک متوجه شود که افتادگی پلک شما ناشی از یک بیماری زمینه‌ای است، احتمالاً برای آن درمان خواهید شد. این معمولاً باید از افتادگی پلک‌ها جلوگیری کند.

اگر پلک شما دید شما را مسدود کند، به درمان پزشکی نیاز خواهید داشت که ممکن است شامل جراحی باشد.

عینک هایی که می‌توانند پلک را بالا نگه دارند، به نام عصا پتوز، گزینه دیگری است. این درمان اغلب زمانی موثرتر است که افتادگی پلک موقتی باشد. اگر کاندید مناسبی برای جراحی نباشید، ممکن است عینک نیز توصیه شود.

نوعی قطره چشمی یک بار در روز ، نیز برای درمان افتادگی پلک اکتسابی تایید شده است و ممکن است به بهبود افتادگی پلک کمک کند.

عمل جراحی

پزشک ممکن است جراحی افتادگی پلک را توصیه کند. در طی این روش، عضله بالابرنده سفت می‌شود. این کار پلک را به سمت بالا و در موقعیت مورد نظر بالا می‌برد. برای کودکانی که افتادگی پلک دارند، پزشکان گاهی جراحی را برای جلوگیری از شروع تنبلی چشم (آمبلیوپی) توصیه می‌کنند.

با این حال، خطرات مرتبط با جراحی وجود دارد، از جمله خشکی چشم، خراشیده شدن قرنیه و هماتوم که توده ‌ای از خون است.

علاوه بر این، اگرچه جراحان مراقبت می‌کنند که پلک را در ارتفاع مناسب قرار دهند، اما بهتر است که توسط جراح اکولوپلاستی ارزیابی شود تا از آسیب به چشم جلوگیری شود. جایگزین دیگر، عمل “اسلینگ” است که در آن از عضلات پیشانی برای بالا بردن پلک‌ها استفاده می‌شود.

عصا پتوز (Ptosis crutch)

عصا پتوز یک گزینه غیرجراحی است که شامل اضافه کردن یک ضمیمه به فریم عینک شما می‌شود. این چسب یا عصا با نگه داشتن پلک در جای خود از افتادگی جلوگیری می‌کند.

دو نوع عصاهای پتوز وجود دارد: قابل تنظیم و تقویت شده. عصاهای قابل تنظیم به یک طرف قاب‌ها وصل می‌شوند در حالی که عصاهای تقویت شده به دو طرف قاب‌ها متصل می‌شوند. عصاها را می‌توان تقریباً روی همه انواع عینک نصب کرد، اما روی فریم‌های فلزی بهترین عملکرد را دارند.

راهکارهای بهبود افتادگی پلک بدون عمل جراحی

• استفاده از یکسری عینک‌های مخصوص که چوبی مانند عصا به فریم عینک‌ها وصل شده و پلک را بالا می‌برد و تاحدی افتادگی پلک را بهبود می‌دهد.
• بستن چشم قوی با یک پچ (پوششی) تا از چشم ضعیف بیشتر استفاده و از تنبلی چشم جلوگیری شود.
• استفاده از عینک‌های مخصوص برای اصلاح دید که به علت ایجاد انحنا در سطح قرنیه (آستیگماتیسم) و تاری دید، به وجود آمده است.

بیشتر کودکان نیاز به عمل جراحی دارند.

آیا می‌توان از افتادگی پلک جلوگیری کرد؟

شناخت علائم و معاینه منظم چشم می‌تواند مفید باشد. اگر متوجه شدید که فرزندتان دچار افتادگی پلک شده است، فوراً او را نزد پزشک ببرید تا تحت درمان و نظارت قرار گیرد.

از آنجایی که افتادگی پلک می‌تواند بینایی شما را تحت تاثیر قرار دهد، باید آن را جدی بگیرید. ممکن است بتوانید با مراجعه فوری به پزشک از بدتر شدن آن جلوگیری کنید.