مدیریت بیماری
هاری
هاری یک ویروس بسیار خطرناک است که در آب دهان حیوانات وجود دارد و این ویروس از طریق گاز گرفتن حیوانات انتقال پیدا میکند.
معمولاً علائم این بیماری به صورت حاد و شدید بروز میکند و در صورتی که احتمال ابتلا به هاری وجود داشته باشد، باید حتماً واکسن تزریق شود.
علائم و نشانه‌ها
علائم اولیه هاری شباهت بسیاری به آنفولانزا دارد و ممکن‌است بروز علائم تا چندین روز طول بکشد و شامل این موارد می‌شود:
- تب
- سردرد
- تهوع
- استفراغ
- اضطراب
- خستگی
- گیجی
- بیش‌فعالی
- دشواری در بلع
- زیاد شدن آب دهان
- بی‌خوابی
- فلج شدن بخشی از بدن
علل شایع
ویروس هاری که در آب دهان حیوانات وجود دارد باعث بروز هاری می‌شود و با گزش و یا گاز گرفتن به انسانها منتقل می‌شود. در مواردی نادر، هاری با ورود آب دهان حیوان به یک زخم باز و یا غشای مخاطی مانند دهان و یا چشمها منتقل می‌شود. مانند زمانی که یک حیوان، زخم بازی را بر روی بدن لیس بزند.
تمام پستانداران میتوانند ویروس هاری را منتقل نمایند ولی رایج‌ترین آن‌ها عبارتند از:
- حیوانات خانگی و مزرعه
- گربه
- گاو
- سگ
- بز
- اسب
- موش خرما
- حیوانات وحشی
- خفاش
- شغال
- روباه
- میمون
- راکون
- راسو
- موش خرمایی کوهی
- سگ آبی
عوامل تشدیدکننده خطر
عوامل تشدیدکننده هاری عبارتند از:
- سفر به کشورهای در حال توسعه و یا زندگی در کشوری که افراد زیادی به هاری مبتلا هستند مانند کشورهای آفریقایی و جنوب آسیا
- انجام فعالیت‌هایی که فرد را در معرض حیوانات وحشی قرار میدهد مانند بازدید از غار که امکان روبرویی با خفاش‌ها وجود دارد و یا چادر زدن در جنگل بدون رعایت موارد احتیاطی و نزدیک شدن به حیوانات وحشی
- کار کردن در آزمایشگاه با ویروس هاری
- زخم‌های سر و گردن و دستان که می‌تواند به انتقال سریع هاری به مغز کمک نماید.
تشخیص
پس از حیوان گزیدگی، هیچ راهی وجود ندارد که فرد بتواند تشخیص دهد حیوان ناقل ویروس هاری بوده است و یا خیر. به همین دلیل در صورتی که پزشک احتمال انتقال ویروس را بدهد، جهت پیشگیری از بروز بیماری هاری، توصیه به تزریق واکسن میکند.
درمان
هیچ روش خاصی برای درمان این بیماری وجود ندارد. علائم این بیماری شدید است ولی تعدادی هم بهبود یافته‌اند. در صورتی که حیوان مبتلا به هاری فرد را گاز بگیرد، واکسن به او تزریق می‌شود تا از ابتلا به این بیماری پیشگیری شود. در صورتی که نتوان حیوان را یافت، بهترین راه این است که تصور شود حیوان مبتلا به ویروس هاری بوده است و فرد واکسن دریافت نماید ولی این مورد به عوامل متفاوتی مانند نوع حیوان و شرایط گزیدگی وابسته است.
واکسن‌های هاری شامل این موارد میشوند:
- واکسن‌های سریع‌الاثر: به منظور پیشگیری از بروز هاری تزریق و در صورت امکان، بخشی از واکسن بلافاصله پس از گزیدگی در محل گزش تزریق می‌شود.
- تعدادی از واکسن‌ها هم به بدن کمک میکند تا بتواند ویروس هاری را شناسایی کرده و آن‌ها را از بین ببرد. این واکسن‌ها در بازو تزریق میشوند و در طی 14 ساعت، چهار تزریق انجام می‌شود.
تعیین احتمال ابتلای حیوان به ویروس‌هاری می‌تواند کمک‌کننده باشد.
در بعضی موارد پیش از آن که فرد واکسن بزند، ابتلای حیوان به ویروس هاری مشخص می‌شود و در صورتی که حیوان سالم باشد، نیازی به تزریق واکسن نیست. روش‌های تعیین این احتمال با توجه به شرایط محیطی متفاوت است و عبارتند از:
- حیوانات خانگی و اهلی: سگ و گربه و موش خرما میتوانند به مدت 10 روز مورد بررسی قرار گیرند تا احتمال ابتلای آن‌ها به ویروس هاری مشخص شود. در صورتی که حیوان مذکور در طی این دوره سالم باشد، به هاری مبتلا نیست و نیازی نخواهد بود که واکسن تزریق شود. حیوانات دیگر هم با بررسی‌های دیگر تحلیل میشوند. با پزشک و مرکز بهداشت در خصوص امکان دریافت واکسن هاری صحبت شود.
- حیوانات وحشی در دسترس: در صورتی که امکان گرفتن و یا یافتن حیوانات وحشی وجود داشته باشد مانند خفاش‌ها میتوان آن‌ها را کشت و برای آزمایش هاری به آزمایشگاه فرستاد. این آزمایش بر روی مغز آن‌ها انجام میگیرد و در صورتی که حیوان سالم باشد، نیازی به تزریق این واکسن وجود نخواهد بود.
- حیوانات وحشی غیرقابل دسترس: در صورتی که حیوان گزنده قابل یافتن نباشد، با پزشک و یا مرکز بهداشت تماس گرفته شود و بهتر است فرض گردد که حیوان به هاری مبتلا است و فرد واکسن دریافت کند.
مراجعه به پزشک
در صورتی که توسط یک حیوان گزیده شدید، بلافاصله به پزشک مراجعه نمایید و پزشک با توجه به نوع و محل آسیب در خصوص امکان پیشگیری از بروز هاری تصمیم میگیرد. حتی در صورتی‌که فقط احتمال می‌دهید گزیده شده‌اید و مطمئن نیستید، حتماً به پزشک مراجعه نمایید.
