سندرم زجر تنفسی نوزاد یا بیماری غشاء هیالن (HMD) یک اختلال ریوی است که به طور عمده نوزادان نارس را مبتلا می‌کند و باعث افزایش مشکلات تنفسی در نوزاد می‌شود. سورفکتانت ماده‌ای است که باعث کشش سطحی در ریه‌ها شده و از این طریق باعث می‌شود دیواره حبابچه‌ها روی هم نیفتد. ایجاد مقادیر کامل و رسیده سورفکتانت بعد از هفته ۳۵ در ریه به وجود می‌آید و سورفکتانت باعث باز و بسته شدن راحت ریه و بهبود تنفس می‌­شود.

علائم و نشانه

نوزادی که به زجر تنفسی مبتلا می‌شود دارای علائم زیر است:

• حرکات تنفسی غیر طبیعی
• برادی پنه (کاهش تعداد تنفس)
• تاکی پنه (افزایش تعداد تنفس)
• لرزش پره‌های بینی
• ایست تنفسی
• ادم دست و پا
• سیانوز (کبودی) پوست و غشای مخاطی
• تورفتگی بین دنده‌ها

علل شایع

از عللی که موجب ایجاد زجر تنفسی در نوزاد می‌شود به موارد زیر می‌توان اشاره نمود:

• زجر تنفسی به علت کمبود سورفاکتانت ریوی ایجاد می‌شود. این ماده کشش سطحی داخل کیسه‌های هوایی را کاهش می‌دهد و باعث می‌شود به راحتی پر از هوا شوند.
• در سندرم دیسترس تنفسی کیسه‌های هوایی دچار کلاپس (روی هم خوابیدن) می‌شوند و مانع تنفس مناسب نوزاد می‌گردند. علائم معمولا مدت کوتاهی پس از تولد ظاهر شده و به طور پیشرونده شدیدتر می‌شوند.

عوامل تشدید کننده خطر

سندرم زجر تنفسی در نوزادان دارای فاکتورهای خطر به صورت زیر می‌باشند:

• پره ماچوری (نوزاد نارس)
• دیابت در مادر
• چند قلویی
• استرس حین زایمان

عوارض احتمالی

از عوارضی که به دنبال سندرم زجر تنفسی در نوزاد ایجاد می‌شود به موارد زیر می‌توان اشاره نمود:

• روی هم افتادگی قسمتی از یک ریه یا همه آن به علت نفوذ هوا به داخل ریه
• مشکلات قلبی
• مشکلات تنفسی
• مشکلات چشمی ‌و گاها کوری
• لخته شدن خون در داخل عروق
• تاخیر تکامل ذهنی به علت آنوکسی (نرسیدن اکسیژن به سلول‌های مغز) یا خونریزی مغزی

تشخیص

پزشک جهت تشخیص این بیماری اقدامات تشخیصی زیر را انجام می‌دهد:

• آنالیز گازهای خونی اسیدوز و کاهش اکسیژن را نشان می‌دهد.
• تصویربرداری قفسه سینه، یافته‌های مربوط به زجر تنفسی را نشان می‌دهد.
• بررسی عملکرد ریه ممکن است ضروری باشد.
• کشت خون و آزمایشات معمولا برای رد عفونت به علت دیسترس تنفسی انجام می‌شود.

درمان

احیاء فوری نوزادان در معرض خطر و نارس توسط تیم احیاء انجام می‌شود. در ابتدا پس از باز کردن راه هوایی و ساکشن، اکسیژن و رطوبت با غلظت بالا داده می‌شود. به نوزادان با علائم خفیف اکسیژن مکمل داده می‌شود، در حالی که نوزادان با علائم شدید تحت ونتیلاسیون قرار می‌گیرند تا اکسیژن و فشار لازم برای حفظ اتساع ریه‌ها را دریافت کنند. برای پیشگیری از عوارض جانبی مرتبط با دریافت اکسیژن و فشار زیاد بایستی تا حد امکان اکسیژن و فشار را کاهش داد. گاهی اوقات بلافاصله پس از تولد باید لوله­‌گذاری داخل تراشه انجام شده و سورفکتانت به داخل ریه تزریق شود، این درمان می‌تواند باعث پیشگیری یا بهبود دوره سندرم دیسترس تنفسی شود. اکنون تحقیق کافی روی سورفاکتانت انجام گرفته و اثبات شده که مرگ و میر ناشی از این بیماری را به میزان ۴۰% کاهش می‌دهد.