دوست داشته شدن، همدلی، حمایت، هم صحبتی و صمیمیت از مهمترین نیازهای روانی دوره سالمندی است. برای همین مرگ همسر در دوران سالمندی می­تواند زندگی را با چالش‌­های جدی مواجه کند. اغلب فرزندان نیز امروزه به علل مختلف از جمله پیچیدگی مسائل کاری، زمان اشتغال زیاد، شاغل بودن خود و همسر، مشکلات اقتصادی و سبک زندگی آپارتمانی توانایی نگهداری از والدین خود را ندارند و از تنها ماندن والدین سالمند خود در خانه نیز نگرانند.

سالمندان نیز برای احساس امنیت بیشتر و عدم سرباری و حفظ استقلال ترجیح می­‌دهند تا در منزل خود سکونت داشته باشند. بازنشستگی، کاهش توانایی حرکتی و بیماری­‌های مختلف نیز باعث شده تا سالمند فاقد منابع دوستی شده و انزوای بیشتری را تجربه کند. بعلاوه برای بسیاری از فرزندان ارتباط برقرار کردن با والدین سالمند به علت تغییرات خلقی آن‌­ها سخت­‌تر می­‌شود. تمامی این موارد در نهایت منجر به تنهایی و انزوای سالمند شده که می‌­تواند مشکلات عدیده روحی و جسمی را به دنبال داشته باشد.

یکی از بهترین راه‌­های جلوگیری از عوارض ذکر شده ازدواج سالمندان است. تحقیقات متعدد نشان داده که ازدواج سالمندان می­‌تواند در افزایش طول عمر سالمندان تأثیر به سزایی داشته باشد. از طرف دیگر تنهایی سالمندان نقش مهمی در افزایش سرعت روند پیری خواهد داشت. ازدواج برای سالمندان مجرد می‌­تواند یک راه حل خوب برای توجه به نیازهای جسمی و روحی آن‌­ها و کیفیت زندگی بهتر آن­‌ها باشد. کاهش فشار روانی و مالی به فرزندان، افزایش امید به زندگی، عمر طولانی­‌تر، حفظ عزت نفس و استقلال بیشتر، کاهش هزینه­‌ها، جلوگیری از افسردگی، افزایش اعتماد به نفس و کاهش تنش‌های روانی و استرس نیز از جمله مزایای ازدواج در این دوران می­‌باشد.

معیارهای ازدواج موفق

• تمکن مالی

فرد سالمندی که قصد ازدواج دارد (به ویژه مرد سالمند) باید دارای تمکن مالی حداقلی برای ازدواج باشد. شرایط دوران سالمندی به گونه­‌ای نیست که مانند دوران جوانی توانایی کارکرد زیاد فرد برای تأمین هزینه‌­های زندگی وجود داشته ­باشد. در این میان نقش بیمه­‌های بازنشستگی برای افرادی که قصد ازدواج مجدد دارند بسیار پررنگ است. ارث بردن همسران از یکدیگر نیز یکی از چالش­‌های مهم ازدواج در دوران سالمندی است که اغلب با مخالفت فرزندان روبرو می­‌گردد. در صورت مخالفت فرزندان می‌­توان وضعیت ارث آن‌­ها را پیش از ازدواج با همسر دیگر مشخص نمود، تا ازدواج با فراغ بال بهتری صورت گیرد.

• سن

ازدواج در سالمندان باید در یک محدوده سنی برابر صورت گیرد. ازدواج با افراد بسیار جوان‌­تر یا پیرتر اغلب منجر به عدم درک متقابل همسران از نیازهای یکدیگر می­‌شود که بعدها مشکلات عدیده­‌ای را به ویژه برای فرد مسن­‌تر به وجود خواهد آورد.

• علایق مشترک

زمان آزاد افراد در دوران بازنشستگی و سالمندی بسیار بیشتر می­‌شود. برای همین وجود علایق مشترک منجر می­‌شود تا زوج سالمند بتوانند اوقات بسیار خوش­‌تری را در کنار یکدیگر سپری کنند و میزان رضایت و امید به زندگی آن­‌ها بسیار بیشتر افزایش یابد.

• همسانی

همسان بودن از نظر فرهنگی، جایگاه اجتماعی و شرایط اقتصادی برای ازدواج موفق در تمامی دوران­‌های زندگی به ویژه دوران سالمندی از اهمیت بالایی برخوردار است. در دوران سالمندی نیز فرد چند دهه از عمر خود را در شرایط خاصی که وی و خانواده­‌اش در آن قرار داشته گذرانده و برای همین توقع تغییر در این دوران بسیار دور از ذهن خواهد بود.

• جذابیت ظاهری

اگرچه در دوران سالمندی عملکرد جنسی کمرنگ شده و بیشتر کارکرد عاطفی به خود می­‌گیرد اما از بین نمی­‌رود. برای همین حتی در دوران سالمندی باید ظاهر فرد مقابل، مورد پسند همسر قرار گیرد.

•  توانایی رفع و فتق امور

سالمندانی که قصد ازدواج با یکدیگر را دارند باید بتوانند به عنوان مکملی برای همدیگر عمل کرده و بار همدیگر را به دوش بکشند، نه اینکه باری به دوش فرد مقابل باشند. برای همین توجه به توانایی برطرف کردن نیازهای مورد درخواست فرد مقابل، سلامت جسمانی و توانایی رفع نیازهای پایه روزانه توسط افرادی که قصد ازدواج در دوران سالمندی را دارند مهم است.

• معنویت

باید توجه داشت که هنگام ازدواج فرد با شخصیت همسر خویش پیوند برقرار می­‌کند. این امر در ازدواج­‌های دوران سالمندی با کاهش جذابیت ظاهری، چهره و میل جنسی نقش پررنگ­‌تری پیدا می­‌کند. برای همین توجه به امور معنوی و همسان بودن نگرش هر دوطرف از اهمیت بالایی برخوردار است.

• قبول خانواده همسر

ازدواج پیوند میان دو نفر نیست. در ازدواج نه تنها دو نفر که دو خانواده با یکدیگر پیوند زده خواهند شد. برای همین توجه به خانواده طرف مقابل و تطابق خانواد­ه‌­ها از نظر سطح فرهنگی، اقتصادی و جایگاه اجتماعی نقش مهمی خواهد داشت. فرد سالمند باید بتواند دغدغه­‌های خانواده همسر خود را درک کرده و برای برطرف کردن آن‌­ها بکوشد.

نکات

• عموماً کارکرد جنسی در نظر عموم برای ازدواج نقش پر رنگی دارد، در حالی که ازدواج در دوران سالمندی کمتر متکی به کارکردهای جنسی بوده و بیشتر جنبه عاطفی دارد. از طرف دیگر ازدواج در دوران سالمندی عموماً برای افرادی با کوله باری از تجربه اتفاق افتاده و برای همین از نظر روانی احتمال شکست کمتری خواهد داشت.
• مانند مزایای ازدواج مناسب در سالمندی که بسیار زیاد است، آسیب ازدواج نامناسب سالمندان نیز بسیار بیشتر از گروه­‌های سنی دیگر است.
• سن به تنهایی نمی­‌تواند معیاری برای سنجش میزان تعقل فرد مقابل باشد. مردی با سن 70 سال می‌­تواند سن عقلی و هوش هیجانی بسیار کمتر از خودش داشته باشد. برای ازدواج در سنین سالمندی نیز توجه به میزان پختگی فرد مقابل از اهمیت بالایی برخوردار است.
• متأسفانه در بعضی از خانواده‌­ها فرزاندان سوگیری نادرستی نسبت به حق ازدواج مادر خود دارند. از طرف دیگر بسیاری از سالمندان زن نیز جسارت مطرح کردن این امر را به علل ارزش­‌های جنسیتی نابرابر برای فرزندان خود ندارند. باید توجه داشت ازدواج برای سالمندان زن نیز مانند مردان یک ارزش محسوب شده و برای ازدواج، میان زنان سالمند با مردان سالمند تفاوتی وجود ندارد. چه بسا سالمندان زن بیشتر از مردان از نظر روانشناختی نیاز به حمایت عاطفی دارند.
• متأسفانه بعضی از سالمندان به ویژه مردان مسن با همسران بسیار جوان­تر از خود ازدواج می­‌کنند. در این­گونه ازدواج­ها که در بسیاری از موارد هم با انگیزه­‌های مادی از طرف زوجه صورت می­‌گیرد نهایتاً منجر به درک نشدن نیازهای دوطرف خواهد شد و در دراز مدت زمینه بروز اختلافات و آسیب های بسیار شدید بین افراد را به وجود می‌­آورد.
• همیشه در نظر داشته باشید پرستار نمی‌­تواند جایگزینی برای همسر فوت شده شما باشد.
• بهتر است هنگام ازدواج با یکدیگر، هیچ کدام فرزند مجردی در خانه نداشته باشید.
• پیش از ازدواج در سنین سالمندی حتماً چندین جلسه از جمله با حضور خانواده ها از مشاوره­‌های خبره ازدواج کمک بگیرید.