افزایش سن و ضرورت اجرای مداخلات ایمنی (ادامه مطلب…)ایمنی منزل (ادامه مطلب…)ایمنی راه‌پله‌ها (ادامه مطلب…)ایمنی حمام (ادامه مطلب…)ایمنی سرویس بهداشتی (ادامه مطلب…)ایمنی آشپزخانه (ادامه مطلب…)ایمنی اتاق خواب (ادامه مطلب…)ایمنی اتاق کار و انباری (ادامه مطلب…)ایمنی سالن و راهرو (ادامه مطلب…)ایمنی محیط بیرونی خانه (ادامه مطلب…)حریق و مواد پرخطر (ادامه مطلب…)حفظ امنیت سالمندان (ادامه مطلب…)
عوارض افزایش سن در افراد مختلف متفاوت است. روند طبیعی افزایش سن منجر به کاهش بینایی، شنوایی، بویایی، لامسه و و کاهش تراکم استخوان‌ها می‌شود که همه این عوامل می‌تواند احتمال وقوع حوادث و بروز جراحات برای سالمند را افزایش می‌دهند. جراحات برای سالمندان می‌تواند مسائل و مشکلات بیشتری ایجاد کند؛ زیرا ترمیم بدن سالمند به مدت زمان بیشتری نیاز دارد. از این رو حفظ ایمنی برای سالمندان به نسبت بقیه افراد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
آگاهی از تغییرات طبیعی ناشی از افزایش سن به شما کمک می‌کند تا برای انطباق بیشتر سبک زندگی خود با شرایط دوران سالمندی و رعایت ایمنی آن برنامه‌ریزی بهتری انجام دهید تا سلامتی و استقلال خود را حفظ کنید. مهم‌ترین تغییراتی که با افزایش سن می‌توانند ایمنی شما را به خطر بیندازند عبارتند از:
- تغییرات بینایی
ضعف در بینایی یکی از مهم‌ترین عوارض بالا رفتن سن است. با افزایش سن تشخیص عمق، تخمین فاصله و تشخیص و تمایز بین رنگ‌ها و اجسام سخت‌تر می‌شود. در کنار این‌ها مدت زمان انطباق چشم برای بینایی مناسب هنگام جابجایی از محیط تاریک به روشن و بالعکس بیشتر از قبل طول می‌کشد و حساسیت به نور از جمله نور خورشید و لامپ نیز بیشتر می‌شود.
- تغییرات حس لامسه، بویایی و شنوایی
حواس لامسه، بویایی و شنوایی نیز با افزایش سن دچار تغییر خواهند شد. حساسیت به گرما، درد و فشار کاهش می‌یابد، به همین دلیل برای سالمند تشخیص دمای مایعات یا تغییرات زمین و کفپوش‌ها سخت‌تر می‌شود. همچنین حس بویایی کاهش می‌یابد، از این رو تشخیص بوی مواد غذایی فاسد، نشت گاز و دود را با مشکل مواجه می‌کند. شنوایی نیز کاهش یافته و می‌تواند منجر به کاهش شنیدن صداها مانند: تلفن، زنگ منزل، زنگ‌های هشدار و … شود. کاهش شنوایی می‌تواند منجر به کاهش تعادل نیز گردد که این امر احتمال سقوط سالمند را افزایش می‌دهد.
- تغییرات تراکم استخوان
تراکم استخوان‌ها معمولاً با افزایش سن کاهش یافته و ضعیف‌تر می‌شود. پوکی استخوان در سالمندان با عدم فعالیت بدنی و تغذیه نامناسب بدتر هم می‌شود. پوکی استخوان منجر به افزایش درد استخوان‌ها، کاهش یا عدم تحرک فرد، در رفتگی و شکستگی‌های دردناک استخوان می‌شود.
- تغییرات تعادل و راه رفتن
حفظ تعادل یک فرآیند پیچیده است که ناشی از عملکرد هماهنگ چشم‌ها، گوش داخلی، قدرت عضلات و نیز انعطاف مفاصل می‌باشد. کاهش تعادل باعث می‌شود کوچکترین لغزش‌ها یا لیز خوردن‌ها نیز موجب سقوط فرد مسن شود. سرعت راه رفتن، اندازه بلند کردن پاشنه پا از زمین و طول قدم‌های فرد با افزایش سن کاهش می‌یابد و احتمال سقوط سالمندان را افزایش می‌دهد.
- تغییرات حافظه
با سالخوردگی روند شناختن و به یاد آوردن موارد رفته رفته کند و برای فرد سخت‌تر می‌شود. به همین دلیل در دسترس بودن لیست تلفن‌های افراد و مراکز ضروری باید حتماً در دسترس فرد سالمند باشد تا بتواند در صورت وقوع حادثه سریعاً درخواست کمک نماید.
احتمالاً شما هم از سالمندان اطراف خود شنیده‌اید که هیچ جایی خانه خود آدم نمی‌شود. سالمندان در خانه خود احساس ایمنی بیشتری دارند. با این وجود بسیاری از جراحات سالمندان ناشی از سقوط آنان در منزل است. سقوط سالمند حتی از یک ارتفاع کم می‌تواند علاوه بر ایجاد جراحت، منجر به ترس سالمند و کاهش فعالیت‌های جسمانی وی به صورت ناخودآگاه شود. این کاهش فعالیت منجر به کاهش توان عضلات و انعطاف‌پذیری آن‌ها شده که خود احتمال سقوط مجدد سالمند را افزایش می‌دهد. به همین دلیل برای یک سالمند علاوه بر داشتن سبک زندگی سالم (از جمله فعالیت بدنی منظم برای قدرت بیشتر عضلات و تغذیه مناسب برای عملکرد بهتر بدن)، رعایت نکات ایمنی در جهت پیشگیری از سقوط ضروری است.
اگرچه حفظ ایمنی منزل کار سختی نیست اما متأسفانه بیشتر مصدومیت‌های سالمندان در همین محیط منزل اتفاق می‌افتند. جراحات معمولاً از اشیاء به ظاهر بی‌اهمیت در منزل ناشی می‌شود و با بررسی‌هایی ساده می‌توان از وقوع آن‌ها جلوگیری کرد.
در این‌جا سعی شده راهنمایی‌هایی کاربردی برای جلوگیری از حوادث و حفظ ایمنی در منزل و محیط اطرافتان ارائه شود. پرسش‌های ارائه شده به صورت خلاصه و کاربردی به شما کمک می‌کند تا با ارزیابی محیط، ایمنی محل زندگی خود را افزایش دهید. توجه کنید که هر پاسخ منفی به سؤالات، هشداری است که نشان می‌دهد کدام قسمت منزل شما ایمن نیست و به تغییر در جهت ایمن‌‍سازی نیاز دارد. پس آن‌ها را جدی گرفته و در صورت وجود ضعف، هرچه سریع‌تر برای رفع آن‌ها و افزایش ایمنی زندگی خود بکوشید. یک زندگی ایمن در دوران سالمندی، سلامتی، استقلال و کیفیت زندگی بهتری را برای شما به ارمغان خواهد آورد.
- آیا راه‌پله‌ها از روشنایی مناسب برخوردارند و در بالا و پایین پله‌ها کلید برق وجود دارد؟
- آیا پله‌ها از نظر تعمیرات در وضعیت مناسبی هستند؟
- آیا در دو طرف راه‌پله‌ها نرده وجود دارد؟
- آیا زنگ هشدار به منظور آگاهی اطرافیان در زمانی که زمین می‌خورید و به کمک نیاز دارید تدارک دیده‌اید؟
توصیه‌ها
- برای تشخیص صحیح محل پله‌ها، می‌توانید در لبه پله‌ها نوار رنگی بچسبانید.
- هنگام بالا و پایین رفتن از پله‌ها به هیچ وجه عجله نکنید.
- کفپوش پله‌ها را توسط گیره‌های مخصوص به پله ثابت کنید.
- در راه پله‌ها و پاگرد‌ها هنگام بالا و پایین رفتن روشنایی کافی و مناسب (لامپ‌های چشمی و اضطراری) تعبیه کنید.
- هنگام بالا و پایین رفتن از پله‌ها از پوشیدن لباس‌های بلند خودداری کنید.
- هنگام بالا و پایین رفتن از پله‌ها حتی‌الامکان از مسیر نزدیک به دیوار‌ها عبور کنید.
- سعی کنید در مکانی که زندگی می‌کنید تعداد پله‌های طبقات زیاد نباشد و یا در صورت زیاد بودن پله‌ها، برای رفت و آمد آسانسور در نظر بگیرید.
- در صورت وجود مشکل در بالا رفتن از پله‌های داخل منزل می‌توانید صندلی‌های بالابر مخصوص پله را تعبیه کنید.
- آیا تنظیم دمای آب حمام به راحتی امکان‌پذیر است؟
- آیا سطح کفپوش حمام از نظر لغزنده نبودن بررسی شده است؟
- آیا لامپ و روشنایی حمام بررسی شده است؟
- برای جلوگیری از سقوط و تحرک بهتر، دستگیره‌های کمکی تعبیه شده‌اند؟
- اگر حمام کردن به صورت ایستاده برایتان مشکل است، آیا محلی برای نشستن در حمام در نظر گرفته شده است؟
- آیا در حمام توالت نیز وجود دارد؟
توصیه‌ها
- ارتفاع دوش حمام باید به راحتی و به صورت دستی قابل تنظیم باشد. همچنین برای جلوگیری از سر خوردن و آسیب کمتر حتماً در فضای داخل حمام از کفپوش پلاستیکی مخصوص و ضد سرخوردگی استفاده کنید.
- شیر آب سرد و گرم باید با رنگ و یا نشانه‌های واضحی مشخص شده باشند.
- در مسیر حمام و فضای داخل حمام دستگیره‌هایی نصب کنید تا بتوانید از آن‌ها برای جلوگیری از سقوط استفاده کنید.
- به منظور نشستن در داخل حمام از یک صندلی یا چهارپایه در زیر دوش حمام و یا دوش دستی استفاده کنید.
- برای جلوگیری از لیز خوردن در داخل حمام از دمپایی‌های پلاستیکی (غیر ابری) استفاده کنید.
- بهتر است سطوح مختلف حمام را با استفاده از تضاد رنگ از هم متمایز کنید تا قابل تشخیص باشند.
- در حمام قفسه‌ای به منظور نگهداری داروهای ضروری خود تعبیه کنید.
- آیا امکان عبور ویلچر در سرویس بهداشتی وجود دارد؟
- آیا دستگیره‌هایی به منظور تسهیل و کمک به حرکت در سرویس بهداشتی وجود دارد؟
- آیا روشنایی داخل سرویس بهداشتی مناسب است؟
- آیا شیرآلات راحت و تهویه مناسب وجود دارد؟
توصیه
- برای جلوگیری از لیز خوردن در سرویش بهداشتی از دمپایی‌های پلاستیکی استفاده کنید.
- آیا ظروف و مواد مورد نیاز برای آشپزی، در محلی دسترس‌پذیر قرار گرفته‌اند؟
- آیا ظروف و مواد سنگین وزن در قفسه‌های پایین و ظروف سبک در قفسه‌های بالا نگهداری می‌شوند؟
- آیا برای دسترسی به وسایل موجود در طبقات بالا چارپایه‌ای ثابت، محکم و مناسب دارید؟
- آیا چهارپایه‌ای که برای برداشتن اجسام از ارتفاع بالا استفاده می‌کنید، راحت و ایمن (محکم و دارای حفاظ) است؟
- آیا وضعیت روشن و خاموش بودن گاز به راحتی قابل تشخیص است؟
- آیا دستگاه اطفاء حریق در آشپزخانه در محل مناسب و دور از اجاق گاز نصب شده است؟
توصیه‌ها
- به جای دستگیره از دستکش‌های ضد حرارت که در برابر حرارت مقاومت بیشتری دارند استفاده کنید.
- کابینت‌ها را در قسمت بالای اجاق گاز قرار ندهید.
- بهتر است طبقات کابینت‌ها نیز به صورت کشویی باشد تا راحت بیرون کشیده شود و دسترسی به وسایل موجود در آن‌ها راحت باشد.
- توصیه می‌شود دستگیره کشو‌ها و کابینت‌ها با انواعی که به شکل D هستند جایگزین شوند، زیرا استفاده از این نوع دستگیره به ویژه برای افرادی که از آرترز رنج می‌برند راحت‌تر است.
- آیا ورودی اتاق و کنار تختخواب کلید برق (روشنایی) دارد؟
- آیا در اتاق خواب منبع نور مناسب (مثلاً چراغ خواب) تعبیه شده تا در صورت بیدار شدن در نیمه شب مشکلی ایجاد نشود؟
- آیا مسیر اتاق خواب به سمت حمام و دستشویی بدون مانع و واضح است؟
توصیه‌ها
- به منظور پیشگیری از خطر سقوط در شب، می‌توانید در اتاق‌ها و راهروها لامپ‌های اتوماتیک (حساس به حرکت) قرار دهید.
- مطمئن شوید ارتفاع تخت‌خواب‌تان خیلی بلند یا کوتاه نباشد.
- تغییر موقعیت خود از حالت دراز کشیده یا نشسته به حالت ایستاده را به آرامی انجام دهید.
- در اتاق خواب دستگاه اطفاء حریق و تشخیص‌دهنده دود تعبیه کنید.
- کنترل دستگاه‌های مختلف را در نزدیکی تختخواب و در دسترس قرار دهید.
- سعی کنید کنار تختخواب خود یک دستگاه تلفن به همراه شماره‌های ضروری را قرار دهید.
- از دستگیره اهرمی برای درب‌های ورودی استفاده کنید.
- آیا اتاق کار شما از روشنایی مناسب برخوردار است؟
- آیا در اتاق کار تلفن و فهرست شماره‌های اضطراری را دارید؟
- آیا تمامی سطوح از نظر نبود خطر سقوط اجسام و یا آتش‌سوزی بررسی و ایمن شده است؟
- آیا محیط کار شما از نظر تهویه (در تابستان و زمستان) مناسب است؟
- آیا اجسام سنگین در قفسه‌های پایین و اجسام سبک در بالا قرار گرفته‌اند؟
- آیا از نردبان یا چارپایه ایمن (محکم و دارای محافظ) برای دسترسی به ابزار مورد نیاز استفاده می‌کنید؟
- آیا همه مواد شیمیایی مورد استفاده مانند: سفید کننده‌ها، مواد ضد عفونی‌کننده و … با برچسب مشخص شده و قابل تشخیص هستند؟
- آیا مواد قابل اشتعال طبق برچسب راهنمای آن‌ها و به صورت ایمن (دور از منبع گرمازا و یا آتش‌زا) نگهداری می‌شوند؟
توصیه‌ها
- هنگام استفاده از نردبان، روی پله‌های بالایی نایستید. برای حفظ تعادل خود، وسط پله‌ها قرار بگیرید و به هیچ وجه هنگامی که روی نردبان هستید به چیز دیگری تکیه ندهید.
- مسیر پارکینگ یا انباری تا ورودی ساختمان نور مناسب و کافی داشته باشد. همچنین بهتر است فاصله این مکان‌ها تا ورودی ساختمان کوتاه باشد.
- آیا سالن و راهرو از روشنایی مناسب برخوردار است؟
- آیا لبه‌های فرش به صورت همسطح و در یک راستا قرار گرفته‌اند؟
- آیا موکت و فرش‌ها بدون برآمدگی و چسبیده به سطح زمین هستند؟
- آیا محل‌های پر رفت و آمد خالی از موانع هستند؟
- هنگام تمیز کردن کف منزل با مواد شوینده، به آبکشی مناسب و عدم لغزندگی آن‌ها توجه می‌شود؟
- آیا جعبه کمک‌های اولیه دارید؟
- آیا فهرست شماره‌های اضطراری را در کنار تلفن خود قرار داده‌اید؟
- آیا سر درب‌های ورودی دارای لامپ با روشنایی مناسب هستند؟
- آیا پله‌های ورودی و معابر دارای نرده هستند؟
- آیا معابر اطراف خانه هموار، با نور مناسب و پاکیزه (خالی از برف، نخاله‌های ساختمانی، برگ و …) هستند؟
- آیا جنس سنگفرش و کفپوش‌های پله‌ها و معابر از نظرهای مختلف (لیز و ناهموار نبودن) برای سالمندان مناسب است؟
- آیا پلاک منزل مشخص و واضح است (به منظور پیدا کردن نیروهای امدادی، بسته‌های پستی و …)؟
توصیه‌ها
- موانع مختلف موجود (نخاله، زباله و …) در مسیرهای پر رفت و آمد مانند مسیر درب حیاط تا ورودی و سایر محل‌ها را بردارید.
- بررسی کنید که سطوح مختلف محل رفت و آمد شما لیز نباشد.
- بهتر است مسیرهای پرخطر مانند سطوح شیب‌دار، ناهموار و یا لبه‌ها با علامت (رنگ یا علائم هشدار دهنده) مشخص شوند.
- بهتر است در محل‌های ورودی و خروجی پر رفت و آمد ساختمان نیمکت یا صندلی‌هایی برای استراحت قرار دهید.
- علاوه بر پله، سطح شیب‌دار برای عبور با ویلچر یا واکر تعبیه کنید.
- در محل‌های خروجی اصلی، لامپ شارژی و برق اضطراری قرار دهید.
- در بالای پلاک منزل چراغ‌های کوچک با نور پایین قرار دهید.
- آیا در همه طبقات منزل، دستگاه تشخیص‌دهنده دود وجود دارد؟
- آیا دستگاه تشخیص‌دهنده دود را هر شش ماه یکبار چک می‌کنید؟
- آیا مسیر خروج اضطراری برای مواقع آتش‌سوزی مشخص شده است؟
- آیا مواد قابل اشتعال و پرخطر مشخصاً برچسب‌گذاری شده و در محل مناسب نگهداری می‌شوند؟
- آیا دستگاه‌های گرم‌کننده منزل در محل مناسب و دور از مواد قابل اشتعال نصب شده است؟
- اگر در خانه قدیمی ساکن هستید، آیا سیم‌کشی‌ها و جعبه فیوز را از نظر ایمنی بررسی کرده‌اید؟
- آیا کپسول اطفاء حریق دارید و نحوه استفاده از آن را می‌دانید؟
- آیا کپسول اطفاء حریق را به طور منظم بررسی می‌کنید؟
سالمندان هدفی دسترس‌پذیر و آسان برای کلاهبرداران، متقلبان و سارقان هستند و در معرض سوء استفاده مالی قرار دارند؛ زیرا بیشتر آن‌ها تنها زندگی می‌کنند و زیاد با محیط بیرون تعامل ندارند، به دلیل کاهش هوشیاری و ضعف عملکرد جسمانی آسیب‌پذیرتر هستند و با ابزارهای امنیتی جدید مانند سیستم امنیتی هوشمند منزل آشنایی ندارند. ترس از مورد سوء استفاده مالی و جانی قرار گرفتن احساس تنهایی و انزوا در سالمندان را به دنبال خواهد داشت. در زیر توصیه‌هایی به منظور حفظ امنیت بیان شده است:
- درب‌ها را قفل کنید: صرف نظر از اینکه چقدر محیط اطراف منزل‌تان امنیت دارد، به قفل کردن تمامی درب‌ها توجه داشته باشید. این بدان معنا نیست که همواره با ترس و اضطراب زندگی کنید، اما به هر حال کار از محکم‌کاری عیب نمی‌کند.
- بهتر است درب ورودی دارای چشمی معمولی یا دیجیتال باشد.
- بهتر است درب‌های ورودی دارای محافظ فلزی باشند.
- امنیت پنجره‌ها را فراموش نکنید: دقت کنید که پنجره‌ها نیز دارای حفاظ باشند.
- توجه کنید که تلفن همیشه نزدیک و در دسترستان باشد تا به محض احساس خطر و بروز حادثه بتوانید با پلیس تماس بگیرید.
- کلیدها: هیچوقت کلیدهایتان را زیر فرش و یا داخل کفش‌ها قرار ندهید. به جای این کار نسخه‌ای از آن را به افراد فامیل یا یکی از همسایه‌ها که به او اعتماد دارید بدهید تا به طور مرتب به منزل‌تان سر بزند.
- سنسور روشنایی: با نصب سنسور روشنایی می‌توانید به راحتی متوجه رفت و آمد افراد در راهروها شوید.
- برای اطمینان بیشتر می‌توانید از دوربین مدار بسته استفاده کنید.
- اگر قصد مسافرت دارید از فامیل یا یکی از همسایه‌های قابل اعتماد بخواهید مراقب منزل شما باشد.
- می‌توانید هنگام ترک منزل تلویزیون یا رادیو را روشن بگذارید.
- هنگام خرید و انتقال محصولاتی مانند تلویزیون، ماشین لباسشویی و … آن‌ها را در محل بیرون منزل قرار ندهید زیرا این کار توجه سارقان را به خود جلب می‌کند.
- می‌توانید برای درب ورودی محل سکونت خود نگهبان استخدام کنید.
- مشخصات حساب‌های بانکی خود به ویژه رمزهای مربوطه را در اختیار کسی قرار ندهید.
- به منظور جابجایی پول به جای استفاده از شبکه‌های اینترنتی بهتر است به صورت مستقیم با بانک در ارتباط باشید.
- در استفاده از اینترنت یا پیامک‌ها روی آدرس‌های اینترنتی (لینک‌ها) ناآشنا و غیرمعمول کلیک نکنید؛ زیرا ممکن است اطلاعات شما از طریق ایمیل یا تلفن همراه دزدیده شود.