سپسیس یک عارضه عفونی جدی است. این عارضه هنگامی‌اتفاق می‌افتد که مواد شیمیایی برای مبارزه با عفو‏نت‏ها وارد جریان خون می‌شوند و می‌تواند منجر به تغییراتی شود که به اندام‏های بدن آسیب برساند. اگر سپسیس منجر به بروز شوک شود، فشارخون افت قابل توجهی می‌کند که ممکن‌است‌ مخاطرات شدیدی به همراه داشته باشد.

هر فردی می‏‌تواند به سپسیس مبتلا شود اما اکثراً افراد مسن‌تر به خاطر سیستم‌ ایمنی ضعیف در معرض خطر هستند. درمان این بیماری در مراحل اولیه معمولاً با آنتی‌بیوتیک‌ها و مایعات درون وریدی انجام می‏‌گیرد.

علائم و نشانه‌ها

اکثر پزشکان سپسیس را یک بیماری سه مرحله‌ای می‌دانند. این مراحل عبارتند از شروع این بیماری، پیشرفت و در نهایت شوک عفونی. هدف آنان درمان سپسیس در مراحل اولیه و پیشگیری از خطرناک شدن بیماری است.

مرحله اول: شروع بیماری

برای تشخیص سپسیس فرد باید حداقل دو مورد از علائم زیر را داشته باشد:

• دمای بدن بالاتر از 38 درجه سانتی‌گراد یا پایین‌تر از 36 درجه سانتی‌گراد
• ضربان قلب بیشتر از 90 بار در دقیقه
• تعداد تنفس بیشتر از 20 نفس در دقیقه

مرحله دوم: پیشرفت بیماری

اگر حداقل یک مورد از علائم زیر وجود داشته باشد، می‌توان گفت فرد به سپسیس مبتلا شده است چون این علائم نشانه نقص در اندام‌‏هاست:

• کاهش قابل توجه حجم ادرار
• تغییر ناگهانی وضعیت ذهنی
• کاهش میزان پلاکت خون
• تنفس سخت
• عملکرد غیرطبیعی قلب
• درد شکمی‌

مرحله سوم: شوک عفونی

برای این که تشخیص شوک عفونی داده شود، باید علائم سپسیس شدید وجود داشته باشد. به‌علاوه کاهش فشارخون که نمی‌تواند در برابر جریان خون پاسخگو باشد.

علل شایع

هر نوع عفونت (باکتریایی، ویروسی یا قارچی) می‌تواند منجر به سپسیس شود. عوامل ابتلا به سپسیس عبارتند از:

• ذات‌الریه
• عفونت شکمی‌
• عفونت کلیه
• عفونت خون

شواهد نشان می‌دهند که این بیماری در دنیا رو به افزایش است. علت این افزایش ممکن‌است‌ ناشی از موارد زیر باشد:

• جمعیت مسن

جمعیت دنیا رو به پیری است. سن بالا خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‏‌دهد.

• میکروب‌های مقاوم به دارو

بسیاری از انواع میکروب‌ها می‌توانند در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها مقاومت کنند. این میکروب‌‏ها اغلب باعث عفونت‏هایی می‌شوند که در نهایت منجر به سپسیس می‌شود.

• ضعف سیستم‌ایمنی

سیستم‌ایمنی ضعیف می‌تواند ناشی از عواملی مثل بیماری ایدز، درمان‏های سرطان (شیمی‌درمانی و …) یا داروهای پیوند عضو باشد.

عوامل تشدیدکننده خطر

سپسیس شایع‌تر و خطرناک‌تر است اگر فرد:

• خیلی جوان یا خیلی پیر باشد.
• سیستم‌ایمنی ضعیف داشته باشد.
• در بیمارستان بستری باشد (به‌ خصوص بخش مراقبت‏‌های ویژه)
• وسایل تهاجمی ‌در بدن داشته باشد مثل سوند یا لوله تنفسی

عوارض احتمالی

سپسیس از خفیف تا شدید درجه‌بندی می‌شود. با افزایش شدت بیماری، خون‌رسانی به اندام‏‌های حیاتی مانند مغز، قلب و کلیه دچار مشکل می‌شود. سپسیس هم‏چنین می‌تواند باعث ایجاد لخته‌های خون در اندام‌ها، دست‌ها، پاها، انگشتان دست و پا شود و منجر به درجه‌های مختلف نارسایی اندام و از بین رفتن بافت شود.

اکثر افراد مبتلا به سپسیس خفیف بهبود می‌یابند. همچنین سپسیس شدید ممکن‌است‌ فرد را در معرض خطر عفونت‌های دیگر قرار دهد.

تشخیص

تشخیص سپسیس ممکن‌است‌ دشوار باشد، زیرا علائم و نشانه‌های آن می‌تواند ناشی از اختلالات دیگر باشد. پزشک معمولاً قسمتی از آزمایش‌ها را به مشخص کردن نوع اصلی عفونت اختصاص می‌دهد.

• آزمایش خون

یک نمونه از خون فرد باید برای موارد زیر آزمایش شود:

• شواهدی از وجود عفونت
• مشکلات لخته‌شدگی
• عملکرد غیرطبیعی کبد و کلیه
• نقص در دسترسی بدن به اکسیژن
• عدم توازن در برخی آزمایش‌ها

 

• دیگر روش‌های آزمایشگاهی

با توجه به علائم، ممکن‌است‌ پزشک بخواهد آزمایش‌های مربوط به سایر مایعات بدن را انجام دهد:

• ادرار

اگر پزشک مشکوک به عفونت مجاری ادراری باشد، ممکن‌است‌ بخواهد نمونه ادرار را برای بررسی رشد میکروب ارزیابی کند.

• ترشحات زخم

اگر زخمی وجود داشته باشد که به نظر می‌رسد آلوده شده است، آزمایش نمونه‌ای از ترشحات زخم می‌تواند نشان دهد که کدام نوع آنتی‌بیوتیک بهترین کارایی ممکن را دارد.

• ترشحات تنفسی

اگر سرفه خلط دار وجود داشته باشد، نمونه ترشحات تنفسی مورد بررسی قرار می‏گیرد تا مشخص شود کدام نوع میکروب باعث عفونت شده‌است.

• روش‌های تصویربرداری

اگر محل عفونت آشکار نباشد، پزشک ممکن‌است‌ انجام تصویربرداری از بدن را به روش‌های مختلف تجویز کند:

• اشعه ایکس

استفاده از اشعه ایکس برای مشاهده مشکلات ریه‌ها توصیه می‌شود.

• سی.تی.اسکن

وجود عفونت در آپاندیس، لوزالمعده یا روده در سی.تی.اسکن به راحتی قابل مشاهده است. در سی.تی.اسکن، تصویربرداری از زاویه‌های مختلف انجام می‌‏شود و برش‌های مقطعی از ساختار داخلی بدن را نشان می‏‌دهد.

• سونوگرافی

این فناوری از امواج صوتی برای تولید تصاویر در یک نمایشگر استفاده می‌کند. این روش ممکن‌است‌ برای بررسی عفونت در کیسه صفرا یا تخمدان مفید باشد.

• ام.آر.آی

این روش ممکن‌است‌ در شناسایی عفونت‏های بافت نرم مانند آبسه‌ها در ستون فقرات مفید باشد. این تکنولوژی از امواج رادیویی و مغناطیسی برای تولید تصاویر مقطعی از ساختارهای داخلی بدن استفاده می‏کند.

درمان

درمان سریع و تهاجمی احتمال بهبودی را افزایش می‌دهد. افراد مبتلا به سپسیس شدید نیاز به نظارت و کنترل دقیق در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان دارند. اگر فرد مبتلا به سپسیس شدید یا شوک عفونی شود، ممکن‌است‌ برای نجات جان او، ایجاد ثبات در عملکرد تنفس و قلب لازم باشد.

داروها

داروهایی که برای این بیماری استفاده می‌شوند، عبارتند از:

• آنتی‌بیوتیک‌ها

درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها باید بلافاصله در شش ساعت اول یا زودتر آغاز شود. در ابتدا فرد آنتی‌بیوتیک‌های عمومی‌ را دریافت می‌کند که در برابر انواع میکروب‌ها مؤثر است. آنتی‌بیوتیک‌ها به صورت داخل وریدی تزریق می‌شوند.

پس از آماده شدن نتیجه آزمایش خون، پزشک ممکن‌است‌ نوع آنتی‌بیوتیک را تغییر دهد تا در برابر میکروب‏‌ها اثربخشی بهتری را نشان دهد.

• تنگ‌کننده‌های عروقی

اگر فشارخون فرد حتی پس از دریافت مایعات داخل وریدی پایین بماند، ممکن‌است‌ یک داروی تنگ کننده عروقی به فرد داده شود که باعث کاهش قطر رگ‏‌ها و کمک به افزایش فشارخون می‌شود.

سایر داروهایی که ممکن‌است فرد‌ دریافت کند شامل دوز کم کورتون‏‌ها، انسولین برای کمک به حفظ سطح قندخون پایدار، داروهایی که پاسخ سیستم‌ایمنی را تغییر می‌دهند و داروهای مسکن یا آرام‌بخش.

داروهای حمایتی

افراد مبتلا به سپسیس شدید معمولاً مراقبت‌های حمایتی از جمله اکسیژن و مقادیر زیادی از مایعات داخل وریدی دریافت می‌کنند. بسته به شرایط، ممکن‌است‌ نیاز به دستگاهی برای کمک به نفس کشیدن و دستگاه دیگری برای انجام دیالیز برای نارسایی کلیه وجود داشته باشد.

جراحی

برای خارج کردن منبع عفونت ممکن‌است‌ جراحی نیاز شود مثل تخلیه آبسه.