پیچ خوردگی زمانی رخ می‌دهد که رباط کشیده یا پاره شود. رباط یک نوار قوی و فیبری از بافت طناب مانند است که دو یا چند استخوان را در یک مفصل متصل می‌کند. هنگام پیچ خوردگی، ممکن است یک یا چند رباط آسیب دیده باشید. پیچ خوردگی با رگ به رگ شدن متفاوت است، حتی اگر گاهی اوقات این اصطلاحات به جای یکدیگر استفاده شوند. هنگامی که دچار پیچ خوردگی می‌شوید، مستقیما بر مفصل درگیر تأثیر می‌گذارد. شدت پیچ خوردگی می‌تواند از کشیده شدن، پاره شدن تا پارگی کامل رباط متغیر باشد. شدت آسیب دیدگی بستگی به میزان پیچ خوردگی و تعداد رباطها دارد.
پیچ خوردگی می‌تواند در هر مفاصل بدن اتفاق بیفتد، اما آسیب پذیرترین نقاط شامل مواردی است که در معرض خطر بیشتری از آسیب ناشی از زمین خوردن و ضربه در هر دو قسمت فوقانی و تحتانی بدن هستند. سه نقطه شایع برای پیچ خوردگی مچ پا، زانو و مچ است.
- پیچ خوردگی مچ پا
این نوع پیچ خوردگی معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که پا هنگام چرخش، چرخاندن یا فرود آمدن روی مچ پا به سمت داخل می‌چرخد.
- پیچ خوردگی زانو
این حالت معمولا پس از ضربه به زانو یا زمین خوردن رخ می‌دهد. چرخش ناگهانی زانو ممکن است منجر به پیچ خوردگی شود.
- پیچ خوردگی مچ دست
این پیچ خوردگی اغلب زمانی اتفاق می‌افتد که زمین بخورید و روی دست دراز شده فرود بیایید.
علائم و نشانه‌ها
علائم و نشانه‌ها ممکن است به دلیل شدت آسیب متفاوت باشد. آن‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- درد
- تورم، که می‌تواند نشان دهنده التهاب زمینه‌ای در داخل مفصل یا در بافت نرم اطراف مفصل باشد.
- کبودی
- بی‌ثباتی، به ویژه در مفاصل تحمل وزن مانند زانو یا مچ پا.
- از دست دادن توانایی حرکت و استفاده از مفصل.
هنگامی که رباطها آسیب دیده‌اند، درد، تورم و گاهی اوقات کبودی مشاهده می‌شود. تورم زیاد فرایند بهبود را آهسته می‌کند. معمولا درد در دو تا سه روز ابتدایی وخیم‌تر است.
علل و عوامل تشدید کننده خطر
هر کسی می‌تواند در معرض پیچ خوردگی باشد. پیچ خوردگی می‌تواند برای جوانان و بزرگسالان، ورزشکاران و افرادی که فعالیت‌های معمول روزانه انجام می‌دهند رخ دهد. شما ممکن است در معرض خطر بیشتری باشید اگر:
- سابقه پیچ خوردگی دارید.
- وضعیت بدنی بدی دارید یا اضافه وزن دارید.
- در فعالیت‌های بدنی زیادی که در سطوح ناهموار اتفاق می‌افتد شرکت می‌کنید.
- به دلیل فعالیت زیاد شدیدا خسته شده‌اید. ماهیچه‌های خسته به ندرت می‌توانند حمایت خوبی را انجام دهند.
پیچ خوردگی ناشی از آسیب مستقیم یا غیر مستقیم (ضربه) است که مفصل را از موقعیت خارج کرده و بیش از حد کشیده می‌شود و گاهی رباط‌های پشتیبان را پاره می‌کند. نمونه‌هایی از آسیب‌هایی که باعث پیچ خوردگی می‌شوند عبارتند از:
- چرخاندن مچ پای خود یا هنگام دویدن، تغییر جهت یا فرود از پرش.
- افتادن یا لغزش روی سطح مرطوب یا زمین ناهموار.
- ضربه، از جمله ورزش‌های تماسی که باعث ضربه مستقیم یا تغییر تعادل و زمین خوردن می‌شود.
شدت پیچ خوردگی درجات مختلفی دارد. درجات آسیب دیدگی رباط‌های مچ پا یا مچ دست مشخص می‌شود.
- پیچ خوردگی خفیف
فقط کمی کشیدگی رباطها وجود دارد.
- پیچ خوردگی متوسط
ترکیبی از کشش و کمی پارگی رباط وجود دارد.
- پیچ خوردگی شدید
پارگی کامل رباط وجود دارد.
تشخیص
تشخیص معمولا با استفاده از علائم بالینی است و پزشک شرح حال را می‌گیرد و معاینه انجام می‌دهد تا ببیند آیا سابقه و معاینه با آسیب مفصل که می‌تواند به یک یا چند رباط آسیب برساند، مطابقت دارد یا خیر. همچنین تورم، دامنه حرکت و ثبات مفصل را بررسی می‌کند.
برای تفكیك پارگی كامل و ناكامل رباط می‌توان از رادیوگرافی استفاده كرد به این صورت كه پزشك معالج به مفصل نیرویی وارد می‌كند تا رباط آسیب دیده را تحت كشش قرار دهد. (البته این كار دردناك بوده و نیاز است تا قبل از انجام آن به بیمار مسكن داد شود) و سپس از مفصل رادیوگرافی به عمل می‌آورد.
اگر رباط پارگی كامل داشته باشد در رادیوگرافی به عمل آمده جابه‌جایی زیاد سطوح مفصلی حتی تا حد نیمه دررفتگی دیده می‌شود ولی در صورتی كه پارگی رباط ناكامل باشد تغییر زیادی در مفصل ایجاد نمی‌شود. با استفاده از ام آر آی می‌توان شدت آسیب رباط را ارزیابی كرد.
درمان
اغلب آسیب‌های رباط در مدت 4 الی 6 هفته بهبود می‌یابد. بسیار مهم است که تورم را در اسرع وقت کاهش داد. این کار موجب آغاز بهبودی و جلوگیری از سفتی می‌شود.
سعی کنید ناحیه موردنظر را بی حرکت کرده یا تحمل وزن خودداری کنید تا از حرکت بیشتر جلوگیری کرده و هم ترازی را بازیابی کنید. ممکن است به شما توصیه شود از بریس، آتل یا عصا برای کاهش فشار بر محل آسیب دیده استفاده کنید.
یک کیسه یخ را به مدت 10 دقیقه روی محل آسیب دیده بمالید. این کار را چهار تا هشت بار در روز انجام دهید. می‌توانید از کیسه سرد، کیسه یخ یا کیسه پلاستیکی پر شده با یخ پیچیده در یک حوله استفاده کنید.
فشرده سازی (فشار مداوم) ناحیه آسیب دیده به کاهش تورم کمک می‌کند. با استفاده از بانداژ، می‌توانید ناحیه آسیب دیده را همیشه از انگشتان دست به طرف شانه (در قسمت بالای بدن) یا از انگشتان پا تا کشاله ران (پایین تنه) بپیچید.
به منظور کاهش تورم، منطقه آسیب دیده را روی بالش بالا نگه دارید. شما باید سعی کنید آسیب را بالاتر از سطح قلب خود نگه دارید.
بسیار مهم است که در پی آسیب مچ پا بتوانید حرکت مچ و راه رفتن عادی خود را دوباره به دست آورید. اگر حین راه رفتن درد دارید ممکن است برای چند روز نیاز به عصا داشته باشید؛ هر چند که بازگشت زودهنگام به راه رفتن طبیعی توصیه می‌شود.
اگر درد دارید، داروهای ضد التهاب ممکن است به شما کمک کند. داروهای ضد التهاب همچنین می‌توانند به کاهش تورم و درد کمک کنند، اما با پزشک متخصص خود صحبت کنید تا دریابید که آیا این داروها برای درمان آسیب شما مفید است یا خیر.
بسته به مفصل درگیر و شدت پیچ خوردگی، گاهی برای درمان پیچ خوردگی به جراحی نیاز است.
اغلب، فیزیوتراپی پس از پیچ خوردگی توصیه می‌شود. بهبود این نوع آسیب می‌تواند زمان‌بر باشد و پویایی مفصل را تغییر دهد. میزان رگ به رگ شدن، گام‌هایی را که باید در فرایند بازیابی انجام دهید تعیین می‌کند.
گاهی اوقات آسییب‌های خیلی دردناک و متورم در ابتدا نیاز به گچ گرفتن دارد. دستبند مچ نیز می‌تواند برای نگه داشتن مچ تا زمانی که رباطها بهبود یابند، استفاده شود. با دستبند مچ، می‌توان راه رفت و مچ را نیز حرکت داد. فیزیوتراپی نیز ممکن است برای جلوگیری از آسیب‌های بعدی، به شما توصیه شود.
در برخی افراد که به طور مکرر پیچ خوردگی مچ پا داشته‌اند اگر فیزیوتراپی نتیجه‌ای نداشته باشد؛ ممکن است نیاز به جراحی برای تثبیت رباط‌های ضعیف داشته باشند.
طول دوره بهبودی از پیچ خوردگی بستگی به شدت آسیب شما دارد. در پیچ خوردگی‌های خفیف، ممکن است بهبودی فقط چند هفته کوتاه باشد. در پیچ خوردگی‌های شدیدتر، بهبودی ممکن است 12 هفته طول بکشد. ترمیم جراحی رباط‌های کاملاً پاره شده طولانی‌ترین بهبود را خواهد داشت، در صورت انجام عمل جراحی، برنامه درمانی و پس از عمل برای بازگشت به فعالیت‌ها توسط جراح مشخص می‌شود. با پزشک خود در مورد شدت پیچ خوردگی و زمان بهبودی خود صحبت کنید.
درصورت مشاهده موارد زیر بعد از ترخیص به پزشک مراجعه کنید:
- نگران مصدومیت خود هستید. گاهی اوقات چیزی که به نظر می‌رسد پیچ خوردگی خفیف است بیش از آنچه فکر می‌کنید طول می‌کشد تا بهبود یابد. مراجعه به پزشک می‌تواند برای پاسخ به سوالات، دریافت بریس، دستور فیزیوتراپی یا اطمینان خاطر مفید باشد.
- درد شدیدی دارید و نمی‌توانید روی مفصل آسیب دیده وزن بگذارید.
- ناحیه آسیب دیده کج به نظر می‌رسد، دارای توده‌ها و برجستگی‌هایی است (به غیر از تورم) که در مفصل بدون آسیب نمی‌بینید. ممکن است متوجه عدم تقارن بین مفصل آسیب دیده و مفصل معمولی شوید.
- نمی‌توانید مفصل آسیب دیده را حرکت دهید.
- در هر قسمتی از ناحیه آسیب دیده بی‌حسی وجود دارد.
- می‌بینید که قرمزی یا رگه‌های قرمز از محل آسیب گسترده شده است. اگر پوست شکسته شده یا ممکن است عفونت احتمالی وجود داشته باشد، این امر نگران کننده است.
- سایر موارد نگران کننده