ترومبوفلبیت زمانی بروز می‌کند که یک لخته‌ی خونی یک و یا چندین ورید در پا را مسدود می‌کند. این بیماری با نام فلبیت هم شناخته شده و ممکن است وریدهای بازو و گردن را دچار کند.
رگ‌های آسیب دیده معمولاً در سطح پوست قرار دارند و موجب بروز ترومبوفلبیت سطحی می‌شوند .این بیماری می‌تواند بر اثر آسیب دیدگی، جراحی یا عدم فعالیت به مدتی طولانی  بروز کند. نوع سطحی این بیماری می‌تواند افراد مبتلا به واریس را دچار کند.
لخته‌ای در یک ورید عمقی احتمال بروز بیماری‌های جدی را افزایش می‌دهد مانند امکان بروز لخته‌های خونی که به سمت ریه‌ها حرکت می‌کنند و شریان‌های آن ناحیه را مسدود می‌سازند (آمبولی ریوی).

معمولاً ترومبوفلبیت رگ‌های عمقی هم توسط داروهای رقیق کننده‌ی خون درمان می‌شود. نوع سطحی این بیماری هم گاهی اوقات با داروهای رقیق کننده‌ی خون درمان می‌شود.

علائم و نشانه‌ها

نشانه‌های نوع سطحی این بیماری عبارتند از:
– حساسیت به فشار و درد در ناحیه مورد نظر، گرمی موضع
– قرمزی و تورم
نشانه‌های نوع عمیق این بیماری عبارتند از:
– درد
– تورم
زمانی که یک ورید نزدیک به پوست به این حالت دچار می‌شود، ممکن است شما یک رشته‌ی قرمز رنگ و سخت و حساس را زیر سطح پوستان مشاهده نمایید. زمانی که عروق عمقی پای شما آسیب می‌بینند، ممکن است پایتان متورم شده و با علائمی همانند درد و حساسیت به درد همراه باشد.

علل شایع

این بیماری توسط لخته‌های خونی به وجود می‌آید و خود این لخته‌ها هم بنابر دلایل متفاوتی بروز می‌کنند مانند تمام مواردی که از گردش مناسب و صحیح خون جلوگیری می‌کنند. معمولاً ترومبوفلبیت‌های ناشی از لخته‌های خونی بدین دلایل بروز می‌کنند:
– آسیب دیدگی ورید
– اختلالات ارثی لخته شدن خونی
– عدم تحرک به مدتی طولانی مانند بستری شدن در بیمارستان

احتمال ابتلا به ترومبوفلبیت در موارد زیر افزایش می‌یابد:
– شما به مدتی طولانی در رختخواب و بی‌حرکت هستید مانند دوران پس از جراحی، پس از حمله قلبی یا آسیب دیدگی مانند شکستگی  پا
– ابتلا به سکته مغزی که موجب فلج بازو و پا می‌شود.
– زمانی که یک کاتتر (لوله انعطاف‌پذیر و نرم) و یا یک ضربان‌ساز به دلیل درمان نوعی بیماری در ورید مرکزی قرار دارد که می‌تواند دیواره‌ی رگ‌های خونی را حساس کرده و جریان خون را کاهش دهد.
– باردار هستید و یا به تازگی وضع حمل کرده‌اید، که به معنای افزایش فشار وارد بر رگ‌های مثانه و پاها می‌باشد.
– از قرص های ضدبارداری و یا روش‌های درمانی جاگزین هورمون استفاده می‌کنید که احتمال بروز لخته‌های خونی را افزایش می‌دهد.
– سابقه خانوادگی ابتلا به اختلالات لخته‌های خونی و یا گرایش بیش‌تر به ایجاد لخته‌های خونی
– شما به مدتی طولانی بی‌حرکت هستید مانند زمان نشستن در اتومبیل و یا هواپیما
– بیش از 60 سال سن دارید.
– به واریس مبتلا هستید که دلیل معمول‌ترومبوفلبیت سطحی می‎باشد.

هرچه میزان ابتلا به موارد یاد شده بیش‌تر باشد، احتمال ابتلا به ترومبوفلبیت افزایش می‌یابد. در صورتی که یک یا دو مورد از این عوامل را دارید ،حتماً در خصوص استراتژی‌های پیشگیری پیش از بی‌حرکتی به مدتی طولانی مشورت نمایید مانند دوران استراحت پس از جراحی‌های یا در طی یک سفر هوایی و یا زمینی با اتومبیل.

عوارض احتمالی

در صورتی که شما به نوع سطحی این بیماری دچار شوید، پیامدهای آن نادر می‌باشند. اگرچه، در صورتی که لخته‌های خونی در رگ‌های عمیق بروز کنند، احتمال بروز مشکلات جدی مانند ترومبوز وریدهای عمقی وجود دارد. در این صورت هم، خطر بروز پیامدهای جدی بالا خواهد بود. عوارض این بیماری عبارتند از:
– آمبولی ریوی

 در صورتی که بخشی از لخته‌های خونی رگ‌های عمقی به بیرون رانده شود، آن لخته ممکن است به سمت ریه حرکت می‌کند و یک شریان را مسدود می‌کند (آمبولی) و موجب بروز شرایط وخیمی می‌شود.

– سندرم پس از فلبیت

این بیماری با نام سندروم پس از ترومبوتیک هم شناخته می‌شود و ممکن است چندین ماه تا چندین سال پس از ترومبوز وریدی بروز کند. این بیماری موجب بروز دردهای طولانی مدت و ناتوان کننده، تورم و حس سنگینی در پای آسیب دیده می‌شود. استفاده از جوراب واریس به مدت دو سال و یا بیش‌تر پس از ترومبوز وریدهای عمقی می‌تواند به پیشگیری و درمان این بیماری کمک نماید.

ترمبوز وریدهای عمقی می‌تواند به دریچه وریدها در پا آسیب برساند. وریدها  دارای دریچه ای می‌باشند که از برگشت خون پیشگیری می‌کند زیرا خون به صورت تدریجی به سمت قلب حرکت داده می‌شود. درصورتی که این دریچه‌ها به درستی عمل نکنند، مشکلات عدیده‌ای می‌تواند بروز کند مانند:
– واریس

 انباشتگی خون در وریدها منجر به تورم آن‌ها و واریس می‌شود.
– تورم

در بعضی موارد، این انباشتگی تا اندازه‌ای وخیم می‌شود که پای شما متورم می‌شود.
– تغییر رنگ پوست

 در صورتی که تورم مزمن باشد و فشار وارد بر پوست شما افزایش یابد، ممکن است پوستتان تغییر رنگ بدهد. گاهی اوقات هم زخم‌های پوستی به وجود می‌آیند. در صورتی که تصور می‌کنید یک زخم درحال شکل‌گیری بر روی پوست شماست، با پزشکتان تماس بگیرید.

تشخیص

پزشکتان به منظور تشخیص این بیماری سوالاتی در خصوص ناراحتی و دردتان می‌پرسد و به دنبال رگ‌های آسیب دیده در سطح پوست شما می‌گردد. از تست‌های زیر برای تعیین نوع سطحی و یا عمقی این بیماری استفاده می‌شود:
– آزمایش خون

بیش‌تر افراد مبتلا به لخته‌های خونی، به نوعی از مواد طبیعی  ضدلخته خون به نام  دی دایمر دچار می‌شوند ولی سطح این ماده ممکن است در سایر شرایط هم افزایش یابد. بنابراین آزمایش میزان این ماده در بدن قطعی نبوده ولی می‌تواند نشان دهنده‌ی نیاز به آزمایشات بیش‌تر باشد. همچنین می‌توان با این روش، ترومبوز وریدهای عمقی را تعیین کرد و افراد در معرض ابتلا به ترومبوزهای مکرر را شناسایی نماید.
– سونوگرافی

یک دستگاه میله مانند و یا مبدل از ناحیه آسیب دیده در پای شما عبور کرده و امواج صوتی را بر روی  پای شما ارسال می‌کند. زمانی که این امواج در داخل بافت‌های پا حرکت می‌کند و منعکس می‌شوند، یک کامپیوتر امواج را به تصاویر متحرک بر روی صفحه مانیتور تبدیل می‌کند. یک لخته خونی در این تصاویر مشخص خواهد شد.

– سی تی اسکن

 این روش می‌تواند تصاویری را از ریه‌ها تهیه نماید و لخته‌های خونی را هم نشان می‌دهد.

درمان

 در نوع سطحی بیماری ممکن است پزشک از شما بخواهد تا روش‌های درمانی شخصی را امتحان کنید مانند حرارت‌دهی ناحیه مورد نظر، بالابردن پای مورد نظر و استفاده از داروهای ضدالتهابی و سایر داروها. معمولاً روند درمان این بیماری به بستری نیازی ندارد و پس از چندین ماه بهبود می‌یابد.
همچنین پزشک برای درمان ترومبوفلبیت و ترومبوز عمقی موارد زیر را پیشنهاد می‌کند:
– داروهای رقیق کننده‌ی خون

 در صورتی که شما به ترومبوز عمقی وریدی مبتلا باشید، از داروهای رقیق کننده‌ی خون و یا ضدانعقادخون استفاده می‌شود مانند هپارین با مولکول‌های کوچک که از بزرگی لخته‌ها پیشگیری می‌کنند. پس از درمان‌های اولیه، مصرف داروی ضد انعقاد، وارفارین به مدت چندین ماه به پیشگیری از بزرگی لخته‌های خونی کمک می‌کند. در صورتی که پزشکتان وارفارین تجویز نماید، باید آن را مطابق با دستورات پزشک مصرف نمایید. مهم‌ترین عوارض جانبی وارفارین عبارت است از خونریزی شدید. ریواروکسابان هم نوعی جدیدی از رقیق کننده‌های خون است که به صورت خوراکی مصرف شده و احتمال بروز خونریزی در اثر مصرف آن خیلی کم‌تر است.
– داروهای حلال لخته‌های خونی

به این نوع درمان ترومبولیز می‌گویند. داروهای قرار گرفته در این دسته لخته‌های خونی را حل کرده و به منظور درمان ترمبوز وریدی عمقی و گسترده و یا انواعی از ترومبوز وریدی عمقی استفاده می‌شوند. که با لخته‌های خونی در ریه و یا آمبولی ریوی همراه است.
– جوراب‌های واریس

جوراب‌های واریسی تجویزی و تقویت کننده از بروز تورم‌های مکرر پیشگیری می‌کنند و امکان بروز پیامدهای ناشی از ترمبوز عمقی وریدی را کاهش می‌دهند. پزشک پیشنهاد می‌کند که از این جوراب‌ها به مدت دو سال و یا بیش‌تر استفاده نمایید.

– فیلتر

در بعضی موارد و به خصوص زمانی که شما نمی‌توانید از داروهای رقیق کننده‌ی خون استفاده نمایید، فیلتری در ورید اصلی در شکم  قرار داده می‌شود (ورید اجوف) تا از بروز لخته‌های خونی در پاها و حرکت آن‌ها به سمت ریه‌ها پیشگیری نمایند. در صورت عدم نیاز این فیلتر برداشته می‌شود. در خصوص زمان برداشت این فیلتر و امکان آن با پزشکتان مشورت نمایید.

– برش رگ‌های واریسی

 پزشک می‌تواند رگ‌های واریسی عامل درد و یا ترومبوفلبیت مکرر را با استفاده از پروسیجری به نام برش رگ‌های واریسی بردارد. در این روش، یک ورید از طریق برش‌های کوچک برداشته می‌شود. برداشت این ورید تاثیری در جریان خون در پا ندارد زیرا عروق عمقی پا از حجم بالای خون پشتیبانی می‌کنند. از این روش با اهداف زیبایی هم استفاده می‌شود و پس از آن ممکن  است پزشکتان از شما بخواهد تا از جوراب‌های واریسی هم مصرف کنید .