تقریبا هر کسی با خستگی بیش از حد یا کار زیاد مواجه بوده است. چنین خستگی‌های موقتی و معمولا علل مشخصی دارند و بهبود می‌یابد ولی خستگی مزمن برای مدت طولانی به طول می‌انجامد و عمیق‌تر است و در واقع حالت ثابتی از خستگی است که در طول زمان پیشرفت می‌کند و انرژی و ظرفیت ذهنی را کاهش می‌دهد. خستگی در این مرحله روی حالت رفاه عاطفی و روانی فرد نیز اثر می‌گذارد.
خستگی با مواردی مانند خواب آلودگی یکسان نیست هر چند با تمایل به خوابیدن و فقدان انگیزه برای انجام هر کاری همراه است ولی در برخی از موارد، خستگی نشانه‌ای از مشکل پزشکی است که نیاز به درمان دارد.
علل شایع
گام نخست برای بهبود خستگی، تهیه لیستی از عواملی است که احتمالا سبب برور خستگی می‌شوند. به طور کلی، اکثر علل خستگی ممکن است با سه عامل در ارتباط باشد: عوامل سبک زندگی، عوامل جسمی یا مشکلات روحی.
عوامل سبک زندگی
- مصرف الکل
- کمبود خواب
- مصرف کافئین زیاد (چای، قهوه، نوشابه)
- فعالیت بدنی بیش از حد
- بی‌تحرکی
- کمبود خواب
- مصرف داروها مانند آنتی هیستامین‌ها، داروهای ضد سرفه و سرماخوردگی
- عادات ناسالم غذایی
مشکلات روحی (روانی)
خستگی نشانه عمومی مشکلات روان مانند اضطراب، افسردگی، غم و اندوه و استرس می‌باشد.
مشکلات جسمی
خستگی مداوم می‌تواند نشانه مشکلات جسمی یا بیماری‌هایی از قبیل موارد زیر باشد:
- نارسایی حاد کبد
- کم‌خونی
- سرطان
- سندروم خستگی مزمن
- بیماری مزمن کلیه
- بیماری‌های ریوی
- بیماری قلبی
- پرکاری تیروئید
- کم‌کاری تیروئید
- مصرف داروهایی مانند ضد درد، قلبی، فشارخون و برخی ضد افسردگی‌ها
- سایر علل
زمان مراجعه به پزشک
در صورتی که خستگی مرتبط با مشکلات سلامت روان بوده و علائم زیر در فرد ایجاد شود، لازم است به اورژانس مراجعه نمائید:
- افکار آسیب زننده به خود یا خودکشی
- نگرانی از وارد آوردن آسیب به دیگران
- درد قفسه سینه
- تنفس کوتاه
- ضربان قلب سریع و نامنظم
- احساس غش
در صورتی که همراهی یکی از علائم زیر همگام با خستگی باشد لازم است که جهت بررسی بیشتر و درمان به پزشک مراجعه نمائید:
- خونریزی غیر طبیعی، از جمله خونریزی از مقعد یا استفراغ همراه با خون
- درد شکمی، لگنی یا پشت
- سردرد شدید
- سایر موارد نگران کننده