مدیریت بیماری
تاکی پنه گذرای نوزادی
تاکی پنه به معنای تعداد تنفس بالا می‌باشد، تاکی پنه گذرای نوزادی، احتمالا اختلال تنفسی ناشی از تاخير در باز جذب مایع باقی‌مانده از زمان جنینی در ریه‌ها است. این اختلال ممکن است با شروع زود هنگام تاکی پنه (تندی تنفس) همراه باشد که گاهی با توکشیدگی قفسه‌سینه یا ناله در هنگام بازدم و گه‌گاه سیانوز (کبودی) که با مقدار کم اکسیژن برطرف می‌شود، مشخص می‌شود. تندی تنفس ظرف چند روز پس از تولد خود به خود از بین می‌رود.
علائم و نشانه‌ها
به دنبال بروز تاکی پنه زودگذر نوزادی علائم زیر در نوزاد مشاهده می‌شود:
- تنفس سریع و زیاد به همراه تو کشیدن قفسه‌سینه در هنگام بازدم که بلافاصله بعد از زایمان شروع می‌شود و ممکن است با سیانوز یا کبودی همراه شود.
علل شایع
از عللی که در ایجاد تاکی پنه نوزادی دخالت دارند به موارد زیر می‌توان اشاره نمود:
- نوزادان نارس
- نوزادان بالغی که با سزارین متولد شده‌اند.
- نوزادانی که با ضعف تنفسی متولد شده‌اند.
عوامل تشدید کننده خطر
از عواملی که در تاکی پنه زودگذر نوزادی به عنوان عوامل خطر محسوب می‌شود به موارد زیر می‌توان اشاره نمود:
- آسم و دیابت مادر (بدون دلیل واضحی برای آن)
- نوزادان نارس دچار زجر تنفسی و نوزادان بالغ که مایع آمنیوتیک مکونیومی داشته‌اند.
عوارض احتمالی
از آنجایی‌که این بیماری معمولا چند روز پس از تولد خود به خود از بین می‌رود، بنابراین عارضه‌ای به همراه ندارد و مراقبت از نوزاد در حین ابتلا به آن می‌تواند از بروز عوارض احتمالی این بیماری در آینده پیشگیری کند.
تشخیص
پزشک جهت تشخیص از اقدامات تشخیصی زیر استفاده می‌نماید:
- آزمایش‌های خون
- کشت خون
- سنجش اکسیژن خون
- تصویربرداری ساده قفسه سینه
- ممکن است از روش‌هایی مانند سونوگرافی ریه و یا اکوکاردیوگرافی نیز برای بررسی بیمار استفاده شود.
درمان
پزشک با توجه به شدت بیماری اقدامات درمانی زیر را جهت بیمار انجام می‌دهد:
- تنفس تند خفیف اغلب طی 4 ساعت اول پس از تولد زماني که باقی‌مانده مایع ریه بازجذب می‌شود بهبود می‌یابد.
- در تاکی پنه متوسط بهبودی معمولا ظرف دو الی سه روز صورت می‌گیرد.
درمان حمایتی است و شامل:
- اکسیژن تراپی از طریق کلاهک
- بررسی گازهای شریانی خونی
- استفاده از مایع درمانی وریدی و یا دادن شیر از راه لوله
- ایجاد محیط آرام و بدون محرک
- با توجه به اینکه در این نوزادان احتمال ابتلا به عفونت نیز مطرح است، ممکن است به مدت حداقل 48 ساعت از آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند آمپی سیلین، جنتامایسین و … استفاده می‌شود.
- حفظ دمای بدن نوزاد
- در این بیماری ممکن است نوزاد به دستگاه کمک تنفسی (NCPAP: دستگاه تهویه با فشار مثبت) وصل شود.
پیشگیری
جهت پیشگیری از تنفس تند گذرا در نوزادان اقدامات درمانی زیر را انجام دهید:
- پیشگیری از سزارین انتخابی تا قبل از اینکه سن بارداری به 39 هفته یا بعد از آن برسد.
- انجام اقداماتی به منظور تسریع در بلوغ جنین درصورتی‌که قبل از هفته 39 بارداری انجام زایمان ضروری باشد.
- ترک سیگار و الکل در دوران بارداری
- استفاده از رژیم غذایی سالم در بارداری
در صورت بستری شدن در بیمارستان نکات زیر را رعایت نمائید.
- تاکی پنه خفیف اغلب طی 4 ساعت اول پس از تولد زمانی که باقی‌مانده مایع ریه بازجذب می‌شود بهبود می‌یابد.
- در تاکی پنه متوسط بهبودی معمولا ظرف دو الی سه روز صورت می‌گیرد. درمان حمایتی است و شامل:
-
- اکسیژن تراپی از طریق کلاهک
- بررسی گازهای شریانی خونی
- استفاده از مایع درمانی وریدی و یا دادن شیر از راه لوله
- ایجاد محیط آرام و بدون محرک
- با توجه به اینکه در این نوزادان احتمال ابتلا به عفونت نیز مطرح است به مدت 48 ساعت از آنتی بیوتیک‌هایی مانند آمپی سیلین، جنتامایسین و … استفاده می‌شود.
- حفظ دمای بدن نوزاد
- در تاکی پنه شدید یا عدم بهبودی ممکن است نوزاد به (NCPAP) دستگاه تهویه با فشار مثبت وصل می‌شود.
- با توجه به اینکه در این بیماران حرکات روده‌ای ضعیف دارند تغذیه از راه دهان تا بهبود وضعیت تنفسی به تاخیر انداخته می‌شود و با استفاده از مایعات داخل وریدی و یادادن شیر از راه لوله تغذیه می‌شوند.
- در صورتی که نوزاد شما قادر به شیر خوردن نباشد، جهت برقراری جریان شیر، نگهداری شیر، ذخیره، انجماد و ذوب شیر از پرستار نوزاد خود کمک بگیرید.
- از دستکاری سرم‌ها و رابط‌های متصل به نوزاد خود خودداری کنید.
- ممکن است نوزاد شما نیاز به دستگاه کمک تنفسی داشته باشد. این دستگاه با بهتر شدن نوزاد و کمتر شدن تعداد تنفس‌ها برداشته خواهد شد.
- داروها طبق تجویز پزشک و در فواصل مشخص توسط پرستار برای نوزاد شما اجرا خواهد شد.
- با تیم مراقبتی در زمان انجام اقدامات تشخیصی و درمانی همکاری نمایید.
- مواظب باشید در زمان شیردهی یا بغل کردن نوزاد برانول یا لوله سرم از دست نوزاد شما خارج نشود.
- ممکن است روزانه از نوزاد شما خونگیری شود.
- در صورت اجازه پزشک می‌توانید شیردهی به نوزاد خود را شروع نمایید.
- طی مدتی که نوزاد شما در بخش مراقبت‌های ویژه بستری می‌باشد، تماس و ارتباط عاطفی خود را با او قطع نکنید.
نکاتی که لازم است پس از ترخیص از بیمارستان و بازگشت به منزل رعایت نمائید.
- پس از کاهش تعداد تنفس برای نوزاد شما ابتدا از راه لوله و سپس از راه دهان تغذیه شروع می‌شود. پس از تحمل نوزاد و عدم استفراغ شیر، نوزاد ترخیص می‌گردد.
- درمان نوزاد را به تعویق نیندازید. در صورتی که نوزاد از نظر پزشک جهت بررسی علل تاکی پنه نیاز مشاوره قلب و انجام اکو و یا … دارد، آن را پیگیری نمایید.
- درجه حرارت بدن نوزاد را تا حد امکان ثابت نگه داريد.
- در هنگام تعويض لباس و حمام دادن از سرد شدن نوزاد جلوگيری کنيد. اگر نوزاد سرد شد بايد فورا او را گرم کنيد. تغييرات سريع درجه هوا می‌تواند باعث تاکی پنه گذرای نوزاد شود.
- قبل از تماس با نوزاد شستن دست‌ها رعایت گردد و در صورتی که فرد دیگری از نوزاد مراقبت می‌کند این موضوع را به او گوشزد نمایید.
- در صورتی که دچار سرما خوردگی هستید از ماسک استفاده کنید و یا در صورت امکان از او فاصله بگیرید.
- از تماس افراد مبتلا به بیماری‌های عفونی و سرماخورده با نوزاد خود خودداری نمایید.
- نوزاد در معرض افراد سیگاری قرار نگیرد. اگر شما يا فرد ديگری در منزل سيگار می‌کشد زمان آن رسيده است تا سيگار را قطع کنيد. نيکوتين موجود در سيگار برای نوزاد خطرناک است. از دکتر يا پرستارخود در مورد برنامه‌های ترک سيگار در جامعه سوال کنيد.
زمان مراجعه بعدی
- چند روز بعد از ترخیص حتما به پزشک متخصص نوزادتان جهت پیگیری درمان مراجعه کنید.
- در صورت افزایش تعداد تنفس به همراه تو کشیدن قفسه سینه در زمان بازدم و کبودی اندام‌ها به پزشک مراجعه نمایید.
