مسمومیت ممکن است در اثر:

• مصرف اشتباهی بیش از مقدار تجویزشده
• مصرف همزمان چند دارو
• اشتباه در مقدار مصرف
• مصرف داروی فرد دیگر
• مصرف عمدی مقدار زیاد دارو ایجاد شود.

هرگونه مصرف عمدی بیش از مقدار تجویزشده باید به‌عنوان یک وضعیت اورژانسی ارزیابی شود، حتی اگر بیمار در ابتدا علامتی نداشته باشد. راهنماهای سم‌شناسی برای مصرف عمدی داروهای ضدافسردگی، ارجاع فوری به اورژانس را توصیه می‌کنند.

علائم

علائم به نوع داروی مصرف‌شده بستگی دارد.

علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تهوع و استفراغ
• خواب‌آلودگی
• سرگیجه
• گیجی
• ضعف
• بی‌قراری یا اضطراب
• تاری دید
• خشکی دهان
• تعریق
• لرزش
• تپش قلب
• تغییر فشارخون
• اختلال سطح هوشیاری

در مسمومیت شدید ممکن است تشنج، اختلال ریتم قلب، افت فشارخون، اختلال تنفس، کما و ایست قلبی ایجاد شود. این خطر به‌ویژه در مسمومیت با داروهای سه‌حلقه‌ای اهمیت دارد.

کارهایی که باید انجام دهید:

1. فوراً با اورژانس یا مرکز مسمومیت محل زندگی تماس بگیرید.
2. بیمار را تنها نگذارید.
3. نام دارو و مقدار احتمالی مصرف‌شده را مشخص کنید.
4. بسته یا قوطی دارو را همراه بیمار به بیمارستان ببرید.
5. زمان تقریبی مصرف دارو را به کادر درمان اطلاع دهید.
6. اگر داروهای دیگری نیز مصرف شده‌اند، نام همه آنها را اعلام کنید.
7. اگر بیمار بیهوش است یا تنفس طبیعی ندارد، طبق دستور اپراتور اورژانس اقدام کنید.

چه کاری انجام ندهیم؟

بیمار را وادار به استفراغ نکنید.

همچنین بدون دستور پزشک یا مرکز مسمومیت، دارو یا ماده‌ای برای «خنثی کردن» مسمومیت به بیمار ندهید. راهنماهای سم‌شناسی نیز القای استفراغ را توصیه نمی‌کنند.

درمان

پزشکان ابتدا وضعیت عمومی بیمار را ارزیابی و پایدار می‌کنند.

ممکن است موارد زیر انجام شود:

پایش قلب

نوار قلب (ECG) و پایش مداوم ریتم قلب، به‌خصوص در مسمومیت با داروهای سه‌حلقه‌ای، اهمیت زیادی دارد.

بررسی علائم حیاتی

• فشارخون
• ضربان قلب
• تعداد تنفس
• سطح اکسیژن
• درجه حرارت
• سطح هوشیاری

آزمایش‌ها

بر اساس شرایط بیمار ممکن است آزمایش خون و سایر بررسی‌های لازم انجام شود.

درمان حمایتی

در صورت نیاز ممکن است:

• سرم وریدی
• اکسیژن
• حمایت تنفسی
• درمان تشنج
• درمان اختلالات فشارخون یا ریتم قلب انجام شود.

در مسمومیت شدید با TCA، سدیم بیکربنات وریدی ممکن است به‌عنوان بخشی از درمان تخصصی استفاده شود. این درمان باید در بیمارستان و با پایش دقیق انجام شود.

پیشگیری

• دارو را دقیقاً طبق نسخه مصرف کنید.
• مقدار مصرف را خودسرانه افزایش ندهید.
• در صورت فراموش کردن یک نوبت، طبق دستور پزشک یا داروساز عمل کنید.
• داروهای خود را با دیگران به اشتراک نگذارید.
• داروها را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید.
• فهرستی از تمام داروها و مکمل‌های مصرفی خود داشته باشید.
• قبل از مصرف داروی جدید، پزشک یا داروساز را از داروهای فعلی خود مطلع کنید.
• بدون مشورت پزشک، داروی ضدافسردگی را ناگهانی قطع یا مقدار آن را تغییر ندهید.

نکته بسیار مهم درباره مصرف عمدی

اگر فرد دارو را عمداً و با هدف آسیب به خود مصرف کرده است، موضوع فقط «مسمومیت دارویی» نیست و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی و روان‌پزشکی دارد.

در چنین شرایطی:  فرد را تنها نگذارید و فوراً از خدمات اورژانسی کمک بگیرید.