شوک کاردیوژنیک عارضه‌ای است که به طور ناگهانی قلب قادر به پمپاژ خون کافی جهت تأمین نیازهای بدن نمی‌باشد. این عارضه معمولاً به دلیل حمله قلبی وخیم ایجاد می‌شود اما همه افرادی که حمله قلبی داشته‌اند، به شوک کاردیوژنیک مبتلا نمی‌شوند.

شوک قلبی نادر است اما در صورت عدم درمان فوری، خطرناک خواهد بود. درصورتی که فوراً درمان شود نیمی از افرادی که به آن مبتلا می‌شوند زنده خواهند ماند.

علائم و نشانه‌ها

• تنفس سریع و شدید
• تنگی نفس وخیم
• ضربان سریع قلبی (تاکی کاردی)
• ضعیف شدن نبض
• فشار خون پایین
• تعریق
• رنگ پریدگی
• سردی دست و پا
• کم شدن یا توقف ادرار

به علت اینکه اغلب مواقع شوک قلبی در افرادی اتفاق می‌افتد که حمله قلبی داشته‌اند، دانستن علائم و نشانه‌های حمله قلبی لازم و ضروری است.که این علائم شامل موارد زیر می‌شوند:

درد پرفشار و مچاله کننده در مرکز قفسه سینه که بیش از چند دقیقه ادامه پیدا کند.

دیگر دلایل احتمالی شوک کاردیوژنیک:

• التهاب عضله قلب (میوکاردیت)
• التهاب بافت داخلی قلب (آندوکاردیت)
• ضعیف شدن قلب بر اثر هر علتی
• مصرف بیش از حد مواد و یا مسمومیت در اثر اعتیاد

درصورتی که فردی حمله قلبی داشته باشد، اگر همراه با موارد زیر باشد احتمال ابتلا به شوک قلبی افزایش می‌یابد:

• پیر باشد
• سابقه ایست قلبی یا حمله قلبی داشته باشد
• در چندین شاهرگ‌های اصلی قلب خود انسداد داشته باشد.
• دیابت یا فشارخون بالا داشته باشد.
• زن باشد.

عوارض احتمالی

درصورتی که بیمار فوراً درمان نشود، شوک قلبی میتواند خطرناک باشد. آسیب خطرناک دیگری که ممکن است رخ دهد آسیب رسیدن به کبد، کلیه‌ها، مغز یا دیگر اندام‌ها در اثر نرسیدن اکسیژن خواهد بود.

پیشگیری

• بهترین راه پیشگیری از شوک قلبی ایجاد تغییراتی در سبک زندگی است تا قلب را سالم نگه داشته و فشارخون را عادی نگه دارد.
• از سیگار کشیدن مستقیم یا غیرمستقیم اجتناب کنید. چندین سال پس از ترک سیگار،احتمال سکته قلبی شما به اندازه افراد غیرسیگاری خواهد بود.
• وزن خود را سالم نگه دارید. اضافه وزن داشتن، باعث تشدید احتمال حمله قلبی و شوک می‌شود که این عوامل تشدید شامل فشارخون بالا، بیماری قلبی و دیابت می‌شود. کم کردن تنها 4.5 کیلوگرم می‌تواند فشارخون شما را پایین آورده و سطح( کلسترول) چربی خون را بهبود بخشد.
• کلسترول و چربی اشباع شده کم‌تری مصرف کنید. محدود کردن این عوامل، مخصوصاً چربی اشباع شده، می‌تواند احتمال بیماری قلبی را کاهش دهد.
• شکر اضافه را محدود و الکل مصرف نکنید
• به طور منظم ورزش کنید. ورزش می‌تواند فشارخون شما را پایین بیاورد، سلامت رگ‌های خونی و قلب شما را تضمین کند. روزانه 30 دقیقه انجام فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی، دویدن، شنا کردن و دوچرخه سواری، می‌تواند بسیار مفید باشد.

درصورتی که حمله قلبی داشته‌اید، توجه و مراقبت فوری می‌تواند از شوک پیشگیری کند. چنانچه فکر می‌کنید که دچار حمله قلبی شده‌اید فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

تشخیص

شوک قلبی معمولاً در اورژانس تشخیص داده می‌شود. پزشک برای یافتن علائم و نشانه‌های شوک بیمار را معاینه کرده و سپس برای یافتن علت، اقداماتی انجام خواهد گرفت. این اقدامات تشخیصی ممکن است شامل:

• اندازه‌گیری فشارخون

افرادی که دچار این شوک شده‌اند، فشارخون بسیار پایینی خواهند داشت.

• نوارقلب (الکتروکاردیوگرافی)

این روش از طریق الکترودهایی که به پوست وصل شده‌اند، فعالیت‌های الکتریکی قلب را ضبط خواهد کرد. در صورتی که آسیب‌های عضلات قلب، مشکلات الکتریکی، یا مایعات اطراف قلب باشد، سیگنال‌های الکتریکی شما عادی نخواهد بود.

• عکس قفسه سینه (رادیولوژی)

این روش به پزشک شما کمک می‌کند تا شکل و اندازه قلب و عروق خونی شما را بررسی کرده و ببیند که آیا مایعاتی در ریه‌ها وجود دارد یا خیر.

• آزمایش خون

برای بررسی آسیب‌های اندامی، عفونت و حمله قلبی آزمایش خون گرفته می‌شود. نوع دیگری از آزمایش خون که گاز عروق خونی نیز ممکن است برای اندازه‌گیری اکسیژن موجود در خون گرفته شود.

• اکوکاردیوگرام

 امواج صوتی را بررسی می‌کند، تصاویری از قلب ایجاد می‌کند که می‌تواند به تشخیص آسیب‌های ناشی از حمله قلبی کمک کند.

• آنژیوگرام: یک مایع رنگی از طریق یک لوله نازک بلند به رگ‌های قلب تزریق می‌شود.این مایع رنگ رگ‌ها را با اشعه ایکس مشخص کرده و نواحی مسدود شده را قابل تشخیص می‌کند.
  

  درمان

  درمان شوک قلبی بر روی کاهش آسیب‌های ناشی از نرسیدن خون و اکسیژن به اندام‌های قلب و دیگر اندام‌ها تمرکز دارد.

• دستگاه‌های اورژانسی
  بیش‌تر افرادی که دچار شوک شده‌اند به اکسیژن اضافه احتیاج دارند. در صورت لزوم، بیمار به یک دستگاه تنفسی متصل خواهد شد. داروها و مایعات از طریق یک رگ به مری تزریق خواهد شد.
• دارو

• هولتر مانیتورینگ

این دستگاه قابل حمل است و بیمار می‌تواند آن را درون جیب خود قراردهد یا روی شانه خود آویزان کند. کار این دستگاه ثبت فعالیت‌های قلب در طول ۲۴ ساعت است تا پزشک با دیدن آن ضربان قلب را بررسی کند.

در حین انجام این آزمایش، پزشک معالج لوله‌ی انعطاف‌پذیری به نام کاتتر را درسرخرگ کشاله ران، بازو یا گردن واردکرده و آن را از طریق رگ‌های خونی به نقاط مختلف قلب هدایت می‌کند. وقتی کاتتردر جای لازم قرار بگیرد، می‌تواند محل دقیق تولید امواج الکتریکی را مشخص کرده و عامل ایجاد تاکیکاردی را تشخیص دهند.

• آزمایش جدول شیب

در این آزمایش پزشک داروهایی برای ایجاد تاکیکاردی به بیمار می‌دهد تا بهتر متوجه علت غش کردن بیماردر اثر تاکیکاردی شود. در ابتدا ازبیمارخواسته می‌شود روی تخت دراز بکشد و سپس تخت به حالت عمودی قرارداده می‌شود تا بیمار به حالت ایستاده دربیاید. در این تغییر حالت، پزشک وضعیت قلب و دستگاه عصبی بیمار را بررسی می‌کند.

• سایر آزمایشات

متخصص قلب و عروق ممکن است آزمایشات دیگری را جهت تشخیص بیماری‌های زمینه‌ای انجام دهد تا به تشخیص تاکیکاردی کمک کند.

درمان

هدف از درمان تاکیکاردی، آهسته کردن ضربان قلب است.تاکیکاردی ممکن است خود به خود درمان شود. با انجام حرکات ساده‌ی بدنی احتمال دارد ضربان قلب به حالت عادی خود برگردد. اما با این حال، شاید بیمار برای کم کردن سرعت ضربان قلب نیاز به دارو یا سایر درمان‌های پزشکی داشته باشد.

روش های کاهش ضربان قلب عبارتند از:

• درمان ضربان آهسته قلب (برادیکاردی)

چون دارویی برای درمان این بیماری وجود ندارد، پزشک با قرار دادن یک ضربان‌ساز( پیس میکر) که در نزدیکی ترقوه کاشته می‌شود، ضربان قلب را افزایش می‌دهد.

مایعات و پلاسما و داروهایی از طریق رگ، برای درمان شوک کاردیوژنیک به بیمار داده خواهد شد تا توانایی قلب را برای پمپاژ افزایش دهند.

• جراحی‌های پزشکی

جراحی‌های پزشکی برای درمان شوک قلبی( کاردیوژنیک) معمولاً بر روی بازگرداندن خون قلب تمرکز دارد:

• آنژیوپلاستی

درصورتی که حین معاینه انسدادی پیدا شد، پزشک می‌تواند یک لوله‌ی نازک و بلند را در رگ پا وارد کرده تا با کمک آن انسداد رگ قلبی را باز کند.
یک استنت سوراخ فلزی ممکن است درون شاهرگ جای گذاشته شده تا در طول زمان آن را باز نگاه دارد. در بیش‌تر موارد، این استنت را با یک دارو پوشانده تا شاهرگ را باز نگه دارد.

• پمپ بالون

  پزشک یک پمپ بالون را در رگ اصلی قلب وارد می‌کند. این بالون در آئورت پرباد و کم باد شده و به جریان خون کمک می‌کند و برخی از حجم کاری قلب را به عهده می‌گیرد.

•  گردش خون مکانیکال

   روش‌هایی که از پمپ بالون جدیدتر هستند، برای بهبود جریان خون و رساندن اکسیژن به بدن استفاده می‌شوند مانند ECMO.

جراحی
در صورتی که داروها و عملیات‌ها مفید واقع نشدند، ممکن است پزشک شما جراحی را توصیه کند:
 – جراحی ایجاد میانبر در شریان

 این جراحی شامل دوختن رگ‌ها و شریان‌هایی می‌شود که پشت وریدها را مسدود کرده‌اند. ممکن است پزشک مدتی پس از حمله قلبی این جراحی را پیشنهاد دهد. گاهی جراحی ایجاد میانبر به صورت اورژانسی نیز انجام می‌شود.

• جراحی ترمیم آسیب‌های قلبی

 برخی مواقع یک جراحت و آسیب، مانند یک پارگی در یکی از دهلیزهای قلب یا دریچه‌های آن می‌تواند موجب شوک شود.ممکن است جراحی بتواند این مشکل را حل کند.

• ابزار کمکی بطن چپ

 یک ابزار مکانیکی می‌تواند درون بطن کاشته شده و به قلب متصل گردد تا به پمپاژ کمک کند. ممکن است این ابزار بتواند به افرادی که بیماری قلبی مرحله آخر دارند و منتطر پیوند قلب هستند و یا قادر به پیوند قلب نیستند کمک کند.

• پیوند قلب

چنانچه قلب جوری آسیب دیده باشد که هیچ درمانی مناسب نباشد، ممکن است پیوند قلب آخرین راه درمان باشد.