هپاتیت بی (B) یک عفونت جدی کبدی است که عامل بروز آن ویروس هپاتیت بی (B) می‌باشد. در برخی افراد، هپاتیت بی (B) به شکل یک بیماری مزمن در می‌‏آید، به این معنا که بیش از 6 ماه طول می‏‌کشد.

ابتلا به هپاتیت بی (B) به شکل مزمن خطر بروز مشکلات کبدی مانند سرطان کبد یا سیروز کبدی (شرایطی که باعث زخم شدن دائم کبد می‌شود) را افزایش می‌دهد. اکثر افراد مبتلا به هپاتیت بی (B)، به طور کامل بهبود پیدا می‏کنند، حتی اگر علائم بیماری شدید باشد. نوزادان و کودکان بیشتر در معرض ابتلا به هپاتیت بی (B) به شکل مزمن می‌باشند. با استفاده از واکسن می‌توان از بروز این بیماری پیشگیری کرد، اما درمانی وجود ندارد. با انجام اقدامات احتیاطی می‌توان از انتشار ویروس هپاتیت بی (B) به دیگران جلوگیری کرد.

عفونت هپاتیت بی (B) ممکن‌است کوتاه مدت (حاد) یا بلند مدت (مزمن) باشد.

• شکل حاد عفونت هپاتیت بی (B). سیستم‌ایمنی احتمالاً می‌تواند ویروس هپاتیت بی (B) را از بدن پاک کند و فرد بیمار طی چند ماه به طور کامل بهبود می‌یابد. اکثر بزرگسالان به شکل حاد این بیماری مبتلا می‏شوند، اما ممکن‌است به شکل مزمن نیز درآید.
• شکل مزمن عفونت هپاتیت بی (B). این حالت 6 ماه یا بیشتر طول می‌کشد. زمانی که سیستم‌ایمنی بدن نمی‌تواند با شکل حاد هپاتیت بی (B) مقابله کند، عفونت مدت طولانی‌تری دوام پیدا کرده و ممکن‌است منجر به بیماری‌های خطرناکی از جمله سیروز و سرطان کبد شود.

هر چه سن ابتلا به این بیماری کمتر باشد، خطر تبدیل شدن آن به نوع مزمن بیشتر خواهد بود (به ویژه نوزادان تازه متولد شده و کودکان کمتر از 5 سال). شکل مزمن این بیماری ممکن‌است تا مدت‌های زیادی تشخیص داده نشده تا این‌که فرد به طور جدی دچار بیماری‌های کبدی شود.

علائم و نشانه‌ها

نشانه‌های هپاتیت بی (B) خفیف یا شدید می‌باشد و معمولاً یک تا چهار ماه پس از ابتلا به ویروس نشانه‌های آن ظاهر می‌شود.

نشانه‌های هپاتیت بی (B) به شرح زیر می‌باشد:

• درد شکم
• تیره شدن ادرار
• تب
• درد مفاصل
• از دست دادن اشتها
• تهوع و استفراغ
• ضعف و خستگی
• زرد شدن پوست و سفیدی چشم‌ها

علل شایع

عامل بیماری هپاتیت بی (B)، ویروس هپاتیت بی (B) می‌باشد. این ویروس از طریق خون، مایع منی و دیگر ترشحات بدن از فرد بیمار به دیگران منتقل می‌شود. رایج‌ترین راه‌های انتقال این ویروس به دیگران عبارتند از:

• رابطه جنسی. اگر فردی با شخص آلوده، رابطه جنسی محافظت‌نشده برقرار کند و خون، بزاق، مایع منی یا ترشحات وی وارد بدن او شود، ممکن‌است فرد نیز به این ویروس آلوده شود.
• استفاده از سرنگ مشترک. ویروس هپاتیت بی (B) به راحتی از طریق سوزن یا سرنگ آلوده منتقل می‌شود. استفاده از سرنگ مشترک جهت تزریق داروهای درون وریدی، افراد را در معرض ابتلا به بیماری هپاتیت بی (B) قرار می‌دهد.
• فرو رفتن تصادفی سوزن آلوده به بدن. بیماری هپاتیت بی (B) یک نگرانی برای کارکنان مراکز بهداشتی و افرادی است که با خون انسان در تماس هستند.
• مادر به فرزند. خانم‌های باردار که به بیماری هپاتیت بی (B) مبتلا هستند، در هنگام زایمان ممکن‌است ویروس را به نوزاد خود انتقال دهند. با این حال می‌توان با تزریق واکسن به نوزادان تازه متولد شده از ابتلا به این بیماری جلوگیری نمود. اگر فردی باردار است یا قصد حامله شدن دارد، بهتر است آزمایش هپاتیت بی (B) را انجام دهد.

عوامل تشدیدکننده خطر

هپاتیت بی (B) از طریق تماس با خون، مایع منی یا دیگر ترشحات بدن فرد آلوده منتشر می‌شود. عوامل زیر احتمال آلوده شدن به این عفونت را افزایش می‌دهند:

• برقراری رابطه جنسی محافظت‌نشده با فرد آلوده یا داشتن چند شریک جنسی
• رابطه جنسی مردان با یکدیگر
• زندگی با فرد مبتلا به عفونت هپاتیت بی (B) مزمن
• تولد نوزاد از مادر مبتلا به هپاتیت بی (B)
• سفر به مناطق پرخطر که میزان شیوع بیماری هپاتیت بی در آن‏ها بالاست، مانند آفریقا، آسیای مرکزی و جنوب شرقی و اروپای شرقی
• استفاده از سوزن و سرنگ مشترک

عوارض احتمالی

ابتلا به شکل مزمن بیماری هپاتیت بی (B) منجر به بروز پیامدهای جدی می‌شود، از جمله:

• زخم شدن کبد (سیروز). التهاب مربوط به عفونت هپاتیت بی (B) ممکن‌است منجر به بروز زخم گسترده در کبد (سیروز) شود که باعث بروز اختلال در عملکرد کبد خواهد شد.
• سرطان کبد. افراد مبتلا به شکل مزمن بیماری هپاتیت بی (B)، به شدت در معرض خطر ابتلا به سرطان کبد هستند.
• دیگر شرایط و بیماری‌ها. افراد مبتلا به هپاتیت بی (B) مزمن ممکن‌است دچار بیماری کلیوی، التهاب عروق خونی یا کم‌خونی شوند.
• نارسایی کبد. نارسایی حاد کبد شرایطی است که در آن عملکردهای حیاتی کبد مختل می‌شود. زمانی که این مشکل بروز می‌کند، پیوند کبد ضروری خواهد بود.

تشخیص

اگر پزشک مشکوک به هپاتیت بی (B) باشد، فرد را مورد معاینه قرار داده و احتمالاً آزمایش خون تجویز می‏‌کند. آزمایش خون می‏‌تواند وجود ویروس را در بدن تعیین کرده و حاد یا مزمن بودن آن را نیز مشخص کند. به‌علاوه ممکن‌است از کبد نمونه‏‌برداری شود تا برای تعیین آسیب‌های کبدی مورد آزمایش قرار گیرد. در زمان نمونه‌برداری از کبد، پزشک یک سوزن نازک از طریق پوست وارد بدن و سپس وارد کبد می‌کند و نمونه‌‏ای از بافت کبد را برای تجزیه و تحلیل در آزمایشگاه برمی‏‌دارد.

غربالگری
پزشکان گاهی برخی افراد سالم را مورد آزمایش هپاتیت بی (B)، قرار می‌دهند، زیرا این ویروس قبل از نشان دادن هر گونه علائم و نشانه باعث آسیب کبد می‏شود. در صورت وجود شرایط زیر بهتر است در مورد آزمایش غربالگری هپاتیت بی (B)، با پزشک مشورت شود:

• زندگی با شخص مبتلا به هپاتیت بی (B)
• داشتن رابطه جنسی با شخص مبتلا به هپاتیت بی (B)
• نتایج غیرطبیعی آزمایش‌های کبدی
• ابتلا به بیماری ایدز یا هپاتیت سی (C)
• سفر به مناطق پرخطر توسط خود فرد یا والدین و فرزندان او (مکان‌های پرخطر که این بیماری در آن شایع است عبارتند از آسیا، جزایر اقیانوس آرام، آفریقا و شرق اروپا).
• ترزیق مواد مخدر
• زندانی بودن.
• برقراری رابطه جنسی بین مردان با یکدیگر
• انجام دیالیز.
• مصرف داروهای مهار کننده سیستم‌ایمنی به عنوان مثال داروهایی که پس از پیوند عضو تجویز می‌شوند.
• باردار بودن.

درمان

اگر فرد می‌داند که در معرض ویروس هپاتیت بی (B) قرار گرفته، باید بلافاصله به پزشک خود اطلاع دهد. اگر قبلاً واکسن این ویروس را استفاده نکرده  یا در مورد آن مطمئن نیست، تا 12 ساعت پس از تماس با این ویروس باید داروی ضدهپاتیت بی (B) را دریافت کند تا از ابتلا به این عفونت پیشگیری شود. همزمان باید واکسن هپاتیت بی (B) را تزریق نماید.
درمان برای عفونت هپاتیت بی (B) حاد 
اگر پزشک تشخیص دهد که هپاتیت بی (B) که فرد به آن مبتلا شده از نوع حاد است، نیازی به درمان نخواهد داشت و در کوتاه مدت این بیماری بهبود پیدا می‌کند. به هرحال پزشک به فرد توصیه خواهد کرد که استراحت کند و مواد مغذی و مایعات فراوان مصرف کند تا بدن با این عفونت مقابله کند.
درمان برای عفونت هپاتیت بی (B) مزمن 
اگر پزشک تشخیص دهد که هپاتیت بی (B) که فرد به آن مبتلا شده از نوع مزمن است، درمان‌هایی برای کاهش خطرات ناشی از بیماری‌های کبدی و پیشگیری از انتشار عفونت به دیگر بخش‌های بدن آغاز خواهد کرد. این روش‌های درمانی عبارتند از:

• داروهای ضدویروس. چندین داروی ضدویروس برای مقابله با ویروس هپاتیت بی (B) و کم کردن توانایی آن برای آسیب رساندن به کبد تجویز می‌شوند. در مورد اثر بخشی آن‏ها با پزشک مشورت شود.
• دارویی وجود دارد که نسخه مصنوعی از ماده‌ای است که در بدن برای مقابله با عفونت تولید می‏شود. معمولاً این دارو برای افراد جوانی استفاده می‌شود که به هپاتیت بی (B) مبتلا هستند و نمی‌توانند درمان‌های طولانی‌مدت را تحمل کنند یا خانم‌هایی که طی چند سال آینده تمایل به بچه‌دار شدن دارند. این دارو دارای عوارضی نیز می‌باشد، از جمله افسردگی، مشکل تنفسی و تنگی نفس.
• پیوند کبد. اگر کبد به شدت آسیب‌دیده باشد، پیوند کبد لازم خواهد بود. جراح در زمان انجام این پیوند، کبد آسیب‌دیده را برمی‌دارد و یک کبد سالم به جای آن می‌گذارد. اکثر اوقات کبدهای پیوندی مربوط به افراد متوفی هستند، اما تعداد کمی ‌نیز وجود دارند که زنده هستند و بخشی از کبد خود را اهدا می‌کنند.