هپاتیت سی (C) یک عفونت ویروسی است که باعث التهاب کبد و گاهی آسیب‌های کبدی جدی می‌شود. ویروس هپاتیت سی (C) باعث بروز این بیماری است. زمانی که خون آلوده به ویروس وارد جریان خون فرد سالم می‏شود، ویروس در بدن وی پخش خواهد شد.  بسیاری از افراد مبتلا به هپاتیت سی (C) مطلع نیستند که به این بیماری دچار شده‌اند، زیرا این بیماری اغلب در مراحل اولیه نشانه‌ای ندارد و بروز علائم آن مدت‌ها طول می‌کشد.

علائم و نشانه‌ها

ابتلا به هپاتیت سی (C) در طولانی‌مدت، هپاتیت سی (C) مزمن نامیده می‌شود. هپاتیت سی (C) مزمن معمولاً تا سال‌ها هیچ نشانه‌ای ندارد تا زمانی که ویروس به اندازه کافی به کبد آسیب رسانده و باعث بروز علائم بیماری‌های کبدی ‏شود. نشانه‌های مربوط به این بیماری عبارتند از:

• خونریزی سریع بدن
• کبود شدن سریع بدن
• خستگی مفرط
• کم شدن اشتها
• رنگ‌پریدگی یا زرد شدن پوست و چشم‌ها
• تیره شدن رنگ ادرار
• خارش پوست
• تجمع مایعات در شکم
• تورم پاها
• کاهش وزن
• گیجی، خواب‌آلودگی و لکنت زبان
• عنکبوتی شدن عروق خونی بر روی پوست

هپاتیت سی (C) مزمن با یک دوره حاد (کوتاه‌مدت) شروع می‌شود. هپاتیت سی (C) حاد معمولاً تشخیص داده نمی‏شود، زیرا اغلب بدون علامت است. علائم حالت حاد معمولاً 1 تا 3 ماه پس از مواجهه با ویروس بروز کرده و به مدت 2 هفته تا 3 ماه طول می‏کشند. این نشانه‌ها عبارتند از زردی، خستگی، تهوع و درد عضلات. هپاتیت سی (C) حاد همیشه به مزمن تبدیل نمی‌شود. در برخی افراد هپاتیت سی (C) پس از مرحله حاد از بدن خارج می‌شود. هپاتیت سی (C) حاد به روش‌های درمانی ضد‌ویروسی به خوبی پاسخ می‌دهد.

عوامل تشدیدکننده خطر

عوامل زیر خطر ابتلا به هپاتیت سی (C) را افزایش خواهند داد:

• کار کردن در مراکز بهداشتی درمانی، به ویژه اگر فرد در معرض خون آلوده قرار گرفته باشد.
• تزریق مواد مخدر
• ابتلا به بیماری ایدز
• سوراخ کردن بدن یا خالکوبی در یک محیط آلوده یا با استفاده از تجهیزات آلوده
• دریافت خون یا عضو پیوندی
• دریافت عوامل انعقادی و غلیظ کننده خون
• گذراندن دوره‌های درمانی دیالیز خونی برای مدت طولانی
• نوزادی که از مادر مبتلا به هپاتیت سی (C) به دنیا آمده است.

عوارض احتمالی

ابتلا به بیماری هپاتیت سی (C) اگر مدت زیادی ادامه پیدا کند، منجر به بروز پیامدهایی خواهد شد، از جمله:

• سیروز کبدی (زخم شدن کبد): اگر فردی به مدت 20 تا 30 سال به هپاتیت سی (C) مبتلا باشد، ممکن‌است دچار سیروز شود. زخم شدن کبد عملکرد آن را مختل خواهد کرد.
• سرطان کبد: برخی افراد مبتلا به هپاتیت سی (C) ممکن‌است دچار سرطان کبد شوند.
• نارسایی کبد: سیروز پیشرفته ممکن‌است باعث توقف عملکرد کبد شود.

تشخیص

غربالگری برای هپاتیت سی (C)
افرادی که در معرض ویروس هپاتیت سی (C) قرار می‌گیرند، بهتر است آزمایش خون جهت بررسی هپاتیت سی (C) را انجام دهند. این افراد عبارتند از:

• افرادی که مواد مخدر تزریق می‌کنند.
• افرادی که دچار بیماری کبدی هستند.
• نوزادانی که از مادر مبتلا به هپاتیت سی (C) متولد شده‌اند.
• کارمندان مراکز بهداشتی درمانی و امداگران اورژانس که در معرض سوانح تصادف و خون  قرار می‏گیرند.
• افراد مبتلا به هموفیلی که در گذشته با فاکتورهای انعقادی خون درمان شدند.
• افرادی که مدت طولانی تحت درمان دیالیز قرار گرفته‌اند.
• افرادی که در گذشته خون یا عضو پیوندی دریافت کردند.
• افرادی که با فرد مبتلا به هپاتیت سی (C) رابطه جنسی داشته‌اند.
•  افرادی که به بیماری ایدز مبتلا هستند.
• افرادی که مدتی در زندان بوده‌اند.

دیگر آزمایش‌ها جهت بررسی هپاتیت سی (C)

اگر آزمایش خون اولیه نشان دهد که فرد به هپاتیت سی (C) مبتلا است، آزمایش‌های بیشتری جهت اندازه‌گیری میزان ویروس در خون و تشخیص نوع هپاتیت سی (C) لازم خواهد بود. به‌علاوه ممکن‌است از کبد نمونه‏برداری شود. در زمان نمونه‌برداری از کبد، پزشک یک سوزن نازک از طریق پوست وارد بدن و سپس وارد کبد می‌کند و نمونه‏ای از بافت کبد را برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه می‌فرستد.

درمان

تا مدتی پیش، درمان هپاتیت سی (C) نیازمند تزریق هفتگی و مصرف داروهای خوراکی بود که بسیاری از مبتلایان به ویروس هپاتیت سی (C) به دلیل وجود شرایط و بیماری‌های دیگر یا عوارض جانبی مربوط به آن‏ها، نمی‌توانستند از این روش‌های درمانی استفاده کنند. امروزه این روش‌های درمانی تغییر کرده است. بیماری هپاتیت سی (C) با مصرف داروهای خوراکی که هر روز مصرف می‌شوند، به مدت 2 تا 6 ماه درمان می‌شود.

داروی ضدویروس

هپاتیت سی (C) با استفاده از داروهای ضدویروس و با هدف خارج کردن ویروس از بدن درمان می‌شود. هدف درمان این است که حد اکثر تا 12 هفته پس از تکمیل فرآیند درمان، هیچ ویروسی در بدن وجود نداشته باشد.
اخیراً محققان در درمان هپاتیت سی (C) و با استفاده از داروهای ضدویروس، پیشرفت‌های زیادی کرده‌اند. در نتیجه افراد پس از درمان نتیجه بهتر و عوارض جانبی کمتری تجربه می‌کنند. به علاوه طول دوره درمان آن‏ها نیز کمتر خواهد بود (گاهی در مدت 8 هفته درمان می‌شوند). انتخاب داروها و طول دوره درمان بستگی به نوع هپاتیت سی (C)، میزان آسیب‌های کبدی و دیگر مشکلات پزشکی دارد.
با توجه به سرعت پیشرفت‌های علمی ‌و پژوهشی، توصیه‌های مربوط به داروهای مصرفی به سرعت در حال تغییر است. از این رو بهتر است در مورد گزینه‌های درمانی خود با متخصص مشورت شود. در طول دوره درمان تیم پزشکی واکنش فرد را به داروها مورد بررسی قرار خواهند داد.

پیوند کبد

اگر پیامدهای ناشی از هپاتیت سی (C) مزمن، شدید و جدی باشد، جهت درمان لازم است پیوند کبد انجام شود. در زمان انجام پیوند کبد، جراح کبد آسیب دیده را برداشته و یک کبد سالم جایگزین آن می‌کند. اکثر کبدهای پیوندی از افراد متوفی گرفته می‌شوند، اما گاهی برخی افراد داوطلبانه بخشی از کبد خود را اهدا می‌کنند.

در اکثر موارد، پیوند کبد به تنهایی هپاتیت سی (C) را درمان نکرده و عفونت مجدداً باز خواهد گشت درنتیجه نیاز به مصرف داروهای ضدویروس خواهد بود تا از بروز آسیب به کبد جلوگیری شود. درمان با داروهای ضدویروس قبل از پیوند کبد می‌تواند برای برخی بیماران مؤثر باشد.

واکسیناسیون

هیچ واکسنی برای هپاتیت سی (C) وجود ندارد، در عین حال پزشک توصیه خواهد کرد که افراد واکسن‌های مربوط به هپاتیت آ (A) و ب (B) را دریافت کنند. این‌ها ویروس‌های مجزایی هستند که ممکن‌است باعث آسیب رساندن به کبد شده و دوره هپاتیت سی (C) را پیچیده‌تر کنند.