لیتیوم (Lithium) یا کربنات لیتیوم یک داروی روان‌پزشکی مؤثر است که به‌طور گسترده برای درمان اختلال دوقطبی، افسردگی مقاوم، و برخی اختلالات خلقی دیگر استفاده می‌شود. با اینکه در دوز درمانی ایمن است، اما حاشیه ایمنی آن پایین بوده و مصرف بیش‌از‌حد یا اختلال در دفع آن می‌تواند منجر به مسمومیت خطرناک شود.

مسمومیت با لیتیوم یا مصرف بیش از حد دارو می تواند هنگامی اتفاق بیفتد که فرد از داروی تثبیت کننده خلق و خوی که حاوی این دارو  می باشد، بیش از حد معمول استفاده کند. علاوه بر آن، این حالت در شرایطی که بدن نتواند دارو را به درستی دفع کند، ممکن است رخ دهد.

مصرف بیش از حد می تواند علائمی ایجاد کند که از خفیف تا شدید متغیر است. فردی با مسمومیت خفیف یا متوسط با لیتیوم ممکن است حالت تهوع یا استفراغ داشته باشد. علائم این حالت به طور کلی به میزان لیتیوم در خون و بافتهای بدن فرد مربوط می شود و برخی از افراد نسبت به دیگران نسبت به لیتیوم حساسیت بیشتری دارند

علائم

افرادی که مسمومیت خفیف یا متوسط با لیتیوم دارند به طور معمول علائمی را تجربه می کنند که شامل موارد زیر است:

• اسهال
• لرزیدن
• خواب آلودگی
• ضعف عضلانی
• حالت تهوع یا استفراغ
• کمبود هماهنگی خفیف
• انقباض خفیف یا اسپاسم

این حالت بطور متوسط تا شدید ممکن است علائم زیر را ایجاد کند:

• گیجی
• تاری دید
• سفتی، گرفتگی یا درد عضله
• تحریک پذیری
• وزوز گوش
• فشار خون پایین
• گیجی متوسط یا اختلال هوشیاری
• حرکات تکراری غیرقابل کنترل چشم
• میزان ادرار به طور قابل توجهی افزایش می یابد

 ⚠️ علائم مسمومیت با لیتیوم

علائم شایع	سیستم
تهوع، استفراغ، اسهال (بخصوص در مسمومیت حاد)	گوارشی
لرزش دست، اختلال تعادل، گیجی، حرکات غیرارادی، تشنج، خواب‌آلودگی، کما	عصبی
آریتمی، تغییرات نوار قلب	قلبی
ادرار زیاد، کم آبی بدن، نارسایی کلیوی	کلیوی
سدیم پایین، کلسیم بالا، اسیدی شدن خفیف خون	متابولیک

انواع مسمومیت با لیتیوم

1. حاد (Acute): مصرف دوز زیاد توسط فردی که معمولاً لیتیوم مصرف نمی‌کند
2. مزمن (Chronic): در مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت، به‌ویژه در اختلال عملکرد کلیه
3. حاد بر مزمن (Acute on chronic): مصرف زیاد روی دوز پایدار قبلی

عوارض

مسمومیت لیتیوم نیز می تواند باعث بروز عوارض زیر شود:

• کما
• تشنج
• مرگ
• نارسایی کلیه
• نارسایی قلبی یا فروپاشی قلبی عروقی محیطی

درمان

افرادی که موارد خفیف مسمومیت دارند ممکن است پس از افزایش مصرف مایعات، استراحت و کاهش دوز لیتیوم طبق دستورالعمل پزشک، کاملا بهبود یابند.

درمان اورژانسی عبارت است از:

1. پایش علائم حیاتی و پایدارسازی بیمار

• کنترل راه هوایی، تنفس و گردش خون

2. مایع‌درمانی برای کمک به دفع لیتیوم از کلیه
3. ممانعت از جذب بیشتر (در مسمومیت حاد) و شست‌وشوی معده و زغال فعال در ساعات اولیه (زغال فعال جذب لیتیوم را به‌خوبی انجام نمی‌دهد، ولی در بعضی موارد کاربرد دارد)
4. همودیالیز (دیالیز خونی) که روشی است که لیتیوم اضافی را از خون فیلتر می کند. در این روش از یک دستگاه از راه دور استفاده می شود که مشابه کلیه کار می کند
5. شستشوی معده
6. پایش، که در آن پزشکان و پرستاران، فرد را به دقت مشاهده و خون آنها را بررسی می کنند تا از کاهش سطح لیتیوم سرم در آنها مطمئن شوند. افرادی که مسمومیت شدید دارند ممکن است برای نظارت تخصصی در بخش مراقبت های ویژه بمانند.